नवी दिल्ली , 19 मार्च (हिं.स.)।मध्य पूर्वात भडकलेल्या युद्धाची झळ आता भारताच्या स्वयंपाकघरांपासून ते कारखान्यांपर्यंत पोहोचली आहे. इराणने कतारमधील रास लफान येथे असलेल्या जगातील सर्वात मोठ्या गॅस प्रकल्पावर केलेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यामुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला मोठा धक्का बसला आहे. या हल्ल्यानंतर कतारमधून होणारा गॅस पुरवठा पूर्णपणे ठप्प झाला असून भारतात इंधन संकट निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हा पुरवठा लवकर पूर्ववत झाला नाही तर देशातील अनेक भागांमध्ये वीज कपात आणि औद्योगिक उत्पादन ठप्प होण्याची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

भारत आपल्या नैसर्गिक वायू (एलएनजी) गरजांसाठी मोठ्या प्रमाणावर कतारवर अवलंबून आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, या हल्ल्यामुळे भारताच्या एकूण गॅस आयातीपैकी सुमारे २० टक्के पुरवठा थेट प्रभावित झाला आहे. तांत्रिक भाषेत सांगायचे झाल्यास, दररोज होणारा ४७.४ एमएमएससीएमडी (मिलियन मेट्रिक स्टँडर्ड क्यूबिक मीटर प्रति दिवस) गॅस पुरवठा अचानक बंद झाला आहे. रास लफान प्रकल्प हा कतारचा मुख्य निर्यात केंद्र असून तो बंद पडल्याने भारताकडे येणाऱ्या गॅस जहाजांचा मार्ग सध्या थांबला आहे.

गॅसच्या या तीव्र तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने खबरदारीची पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. गॅस टंचाईचा सर्वात मोठा आणि तात्काळ परिणाम वीज निर्मिती आणि खत कारखान्यांवर होण्याची शक्यता आहे. घरगुती वापरासाठीचा पाइप्ड नॅचरल गॅस (पीएनजी) आणि वाहनांसाठीचा कॉम्प्रेस्ड नॅचरल गॅस (सीएनजी) वाचवण्यासाठी उद्योगांना दिल्या जाणाऱ्या गॅस पुरवठ्यात कपात केली जाऊ शकते, असे संकेत सरकारकडून देण्यात आले आहेत. त्यामुळे कारखान्यांचा उत्पादन खर्च वाढण्याची आणि उत्पादनावर नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

इराण आणि कतारमधील वाढत्या तणावामुळे समुद्री मार्गही असुरक्षित बनले आहेत. होर्मुज सामुद्रधुनीत युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाल्याने जहाजांच्या हालचालींवर उच्च सतर्कता ठेवण्यात आली आहे. भारतातील सरकारी ऊर्जा कंपन्या आता पर्यायी मार्ग आणि अमेरिका तसेच ऑस्ट्रेलिया यांसारख्या देशांकडून तातडीने गॅस खरेदी करण्याचे प्रयत्न करत आहेत, जेणेकरून देशाला संभाव्य ऊर्जा संकटापासून वाचवता येईल.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode