नवी दिल्ली, 06 मे (हिं.स.)भारताची कुस्तीपटू विनेश फोगाट अडचणीत येऊ शकते. लॉझान-स्थित आंतरराष्ट्रीय चाचणी संस्थेने (ITA) डोप चाचणी चुकवल्याबद्दल तिला नोटीस बजावली आहे. आयटीएने या भारतीय कुस्तीपटूला १८ डिसेंबर २०२५ रोजी होणारी स्पर्धेबाहेरील चाचणी चुकवल्याबद्दल कळवले आहे. गेल्या १२ महिन्यांत तिच्या ठिकाणाबाबत माहिती न देण्याची ही तिची पहिलीच वेळ आहे.

४ मे २०२६ रोजी आयटीएने विनेशला कळवले की, १९ जानेवारी २०२६ रोजी तिने दिलेल्या स्पष्टीकरणाचे पुनरावलोकन केल्यानंतर, चुकलेल्या चाचणीची औपचारिक नोंद करण्यात आली आहे. या नोटीसमध्ये ५ जानेवारी २०२६ रोजी पाठवलेल्या पूर्वीच्या पत्राचाही उल्लेख आहे, ज्यात कथित चुकलेल्या चाचणीचा उल्लेख होता आणि विनेशकडून प्रतिसाद मागितला होता.

ही नोटीस डोपिंग-विरोधी नियमांचे उल्लंघन नसून, 'ठिकाणाच्या कलमा'अंतर्गत दिलेला एक इशारा आहे. या कलमाचा उद्देश खेळाडू सर्व वेळी यादृच्छिक चाचणीसाठी उपलब्ध राहतील याची खात्री करणे आहे. युनायटेड वर्ल्ड रेसलिंग (UWW) आणि वर्ल्ड अँटी-डोपिंग एजन्सी (WADA) यांनी स्थापित केलेल्या नियमांनुसार, एका वर्षात तीन चाचण्या चुकवणे किंवा तीन वेळा माहिती देण्यास अयशस्वी होणे हे डोपिंग विरोधी नियमांचे उल्लंघन मानले जाते आणि त्यामुळे दोन वर्षांपर्यंत बंदी येऊ शकते.

आयटीएने सांगितले की, हा अयशस्वी प्रयत्न १८ डिसेंबर, २०२५ रोजी झाला. जेव्हा डोपिंग नियंत्रण अधिकारी (DCO) विनेशला तिच्या निर्धारित ६०-मिनिटांच्या चाचणीच्या वेळेत शोधू शकले नाहीत. डोपिंग विरोधी नियमांनुसार, नोंदणीकृत चाचणी गटातील (RTP) खेळाडूंना दररोज सकाळी ६ ते रात्री ११ या वेळेत एक तासाची वेळ देणे आवश्यक आहे, ज्या दरम्यान ते पूर्वसूचनेशिवाय चाचणीसाठी उपलब्ध असले पाहिजेत. परिस्थिती स्पष्ट करताना, आयटीएने कबूल केले की विनेश त्या दिवशी हरियाणा विधानसभेच्या पहिल्या हिवाळी अधिवेशनात सहभागी झाली होती. तिने बंगळूरुहून चंदीगडला प्रवास केला होता, ज्यामुळे तिच्या दैनंदिन दिनचर्येत व्यत्यय आला होता. एजन्सीने असेही म्हटले आहे की ती नुकतीच आई झाली होती, ज्यामुळे तिच्या वैयक्तिक जबाबदाऱ्या आणखी वाढल्या होत्या. चाचणीदरम्यान, विनेशने सहकार्य केले आणि डीसीओला सांगितले की ती बैठकांसाठी चंदीगडमध्ये होती, अशी माहिती आहे.पण, वेळापत्रकात बदल होऊनही तिने वेळेवर तिच्या उपस्थितीची माहिती अद्ययावत केली नाही, असा निर्णय आयटीएने दिला.

आयटीएने म्हटले आहे की, खेळाडूंनी कोणताही बदल झाल्यानंतर, निर्धारित ६०-मिनिटांच्या वेळेत, शक्य तितक्या लवकर त्यांच्या फाईल्स अद्ययावत करणे आवश्यक आहे. एजन्सीने पुढे असेही म्हटले आहे की, विनेशने १८ डिसेंबर रोजी किंवा त्यापूर्वी तिचे स्थान बदलण्यासाठी एसएमएस, ईमेल किंवा मोबाईल ॲप्लिकेशन्स यांसारख्या पर्यायी पद्धतींचा वापर केला नाही. नोटीसमध्ये म्हटले आहे की, या घटकांचा विचार करता, आयटीएचा विश्वास आहे की ती निष्काळजी होती किंवा या चुकीत तिची कोणतीही भूमिका होती हे सिद्ध करण्यात ती अयशस्वी ठरली आणि असा निष्कर्ष काढला की चुकलेल्या चाचणीची नोंद केली जाईल. आयटीएने स्पष्ट केले की १२ महिन्यांच्या कालावधीत विनेशच्या उपस्थितीची माहिती न देण्याची ही पहिलीच नोंदवलेली घटना आहे.

जर चुकलेली चाचणी निष्काळजीपणामुळे नव्हती असे विनेशला वाटत असेल, तर तिला प्रशासकीय पुनरावलोकनाची विनंती करण्यासाठी सात दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे. असे न केल्यास घेतलेला निर्णय अंतिम मानला जाईल.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे