नवी दिल्ली, 02 ऑगस्ट (हिं.स.)। वर्ष 2026 मध्ये बहुतांश काळ विक्रेता (सेलर) भूमिकेत राहिल्यानंतर जुलै महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (एफपीआय) खरेदीदार (बायर) भूमिकेत राहिले. जुलैपूर्वी सलग चार महिने म्हणजेच जून, मे, एप्रिल आणि मार्चमध्ये एफपीआय देशांतर्गत शेअर बाजारात विक्री करून आपले पैसे बाहेर काढण्यात व्यस्त होते. मात्र, या महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी विक्रीच्या तुलनेत खरेदी अधिक केली. या महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी 20 हजार कोटी रुपयांपेक्षा अधिकचा निव्वळ निवेश केला.

1 जुलै ते 31 जुलैदरम्यानच्या 23 व्यावसायिक दिवसांमध्ये विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी इक्विटीची खरेदी आणि विक्री मिळून शेअर बाजारात निव्वळ 20,199 कोटी रुपयांचा निवेश केला. भारतातील सुधारत असलेले देशांतर्गत आर्थिक संकेतक, रुपयाची स्थिरता आणि जागतिक स्तरावर जोखीम घेण्याची वाढती भावना यामुळे विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांमध्ये भारतीय बाजारात खरेदीचा हा कल दिसून आल्याचे मानले जात आहे.

वर्ष 2026 मध्ये जुलै महिन्यात झालेल्या खरेदीपूर्वी केवळ फेब्रुवारी महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार खरेदीदाराच्या भूमिकेत दिसले होते. फेब्रुवारीमध्ये एफपीआयने एकूण 22,615 कोटी रुपयांचा निवेश केला होता. सेंट्रल डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस (इंडिया) लिमिटेड (सीएसडीएल) च्या आकडेवारीनुसार, जुलैपूर्वी जून महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून 49,340 कोटी रुपयांची रक्कम काढून घेतली होती.

जर वर्षाच्या सुरुवातीपासून विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांच्या खरेदी-विक्रीच्या आकडेवारीबद्दल बोलायचे झाले, तर जानेवारी महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी देशांतर्गत शेअर बाजारात 35,962 कोटी रुपयांची विक्री केली होती. फेब्रुवारीमध्ये एफपीआयने विक्रीऐवजी खरेदीवर भर दिला. या महिन्यात त्यांनी भारतीय शेअर बाजारात 22,615 कोटी रुपयांचा निवेश केला.

मार्चमध्ये पुन्हा परिस्थिती बदलली. या महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी शेअर बाजारात मोठ्या प्रमाणावर विक्री करत विक्रमी 1.17 लाख कोटी रुपयांची रक्कम बाहेर काढली. एप्रिलमध्येही एफपीआयकडून सुरू असलेली विक्री कायम राहिली. या महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी 60,847 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले. त्यानंतर मे महिन्यातही एफपीआयने शेअर बाजारात 32,963 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले. जूनमध्येही एफपीआयने देशांतर्गत शेअर बाजारातून 49,340 कोटी रुपयांची रक्कम काढून घेतली.

यावरून स्पष्ट होते की जानेवारी ते जुलैपर्यंतच्या व्यवहारात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार आतापर्यंत बहुतांश वेळ विक्रेते म्हणूनच राहिले आहेत. अशा प्रकारे जानेवारीपासून आतापर्यंत विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी खरेदी आणि विक्री मिळून देशांतर्गत शेअर बाजारातून 2,53,298 कोटी रुपयांची निव्वळ रक्कम बाहेर काढली आहे.

जुलै महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी पहिल्या आठवड्यापासूनच देशांतर्गत शेअर बाजारात इक्विटीची खरेदी सुरू करून संकेत दिले होते की, परिस्थितीत कोणताही मोठा बदल झाला नाही तर पुढेही त्यांची खरेदी सुरू राहू शकते आणि जुलैअखेरपर्यंत शेअर बाजारातील एफपीआयच्या निव्वळ निवेशाचा आकडा आणखी सुधारू शकतो.

मार्केट तज्ज्ञांचे मत आहे की पश्चिम आशियामध्ये पुन्हा एकदा वाढलेला तणाव आणि जागतिक स्तरावरील मॅक्रो इकॉनॉमिक अनिश्चिततेनंतरही भारतीय शेअर बाजारात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांचे पुनरागमन हे भारताची जागतिक स्तरावर वाढलेली जोखीम घेण्याची क्षमता आणि देशाच्या आर्थिक स्थितीवरील जागतिक विश्वास वाढल्याचा परिणाम आहे.

फिनरेक्स ट्रेझरी एडवाइजर्स एलएलपीचे कार्यकारी संचालक अनिल भंसाली यांचे म्हणणे आहे की, देशांतर्गत आर्थिक स्थितीत सुधारणा आणि रुपयाची स्थिती यांनी विदेशी गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. याशिवाय सेमीकंडक्टर व्यवसायातील कमजोरी आणि दक्षिण कोरियासारख्या बाजारांमध्ये एफपीआयकडून झालेल्या विक्रीमुळे गुंतवणुकीचा मोठा हिस्सा भारताकडे वळला आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule