वॉशिंग्टन , 14 सप्टेंबर (हिं.स.)। रशिया-युक्रेन युद्धाचा परिणाम आता जगभरातील इंधन बाजारावरही वेगाने दिसून येत आहे. अमेरिकेत डिझेलच्या किमती प्रथमच प्रति गॅलन ६ डॉलरच्या पुढे गेल्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांना रशियातील तेल शुद्धीकरण केंद्रांवरील हल्ले थांबवण्यास सांगितले आहे. ट्रम्प यांच्या मते, रशियातील तेल प्रकल्पांवर युक्रेनकडून सातत्याने होणाऱ्या हल्ल्यांमुळे डिझेलच्या पुरवठ्यावर परिणाम होत असून जगभरातील इंधनटंचाईची समस्या अधिक गंभीर होत आहे.

ट्रम्प यांनी आयर्लंडच्या अधिकृत दौऱ्यादरम्यान सांगितले की, झेलेन्स्की यांनी रशियातील डिझेल इंधनाच्या उत्पादनाला बाधा आणणारे हल्ले थांबवले पाहिजेत. ते म्हणाले, “त्यांना लक्ष्यांवर हल्ले करू द्या, मात्र डिझेल इंधनाच्या उत्पादनावर हल्ले करू नयेत, कारण त्यामुळे डिझेलची कमतरता निर्माण होत आहे.” ट्रम्प यांनी असेही म्हटले की, सध्याच्या इंधन संकटासाठी केवळ मध्य-पूर्वेला जबाबदार धरता येणार नाही. त्यांच्या मते, रशिया आणि युक्रेनदरम्यान सुरू असलेल्या युद्धाचाही जागतिक इंधन पुरवठ्यावर परिणाम होत आहे.

युक्रेनने अलीकडच्या काही महिन्यांत रशियातील तेल शुद्धीकरण केंद्रे, तेल साठवणूक केंद्रे आणि लॉजिस्टिक पायाभूत सुविधांवर ड्रोन हल्ले तीव्र केले आहेत. रशियाच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करून मॉस्कोसाठी युद्धाची आर्थिक आणि लष्करी किंमत वाढवणे हा कीव्हचा उद्देश आहे. या हल्ल्यांमुळे रशियाच्या तेल शुद्धीकरण क्षमतेवर दबाव वाढला असून अनेक रिफायनरींच्या कामकाजात व्यत्यय आला आहे. देशांतर्गत बाजारात इंधनाचा पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी रशियाने डिझेलच्या निर्यातीवर निर्बंध घातले आहेत. मॉस्कोने हे निर्बंध सप्टेंबरअखेरपर्यंत वाढवले आहेत.

युक्रेनने यापूर्वीही रशियातील तेल शुद्धीकरण केंद्रांना वैध लष्करी लक्ष्य असल्याचे म्हटले आहे. रशियाची ऊर्जा व्यवस्था युद्ध सुरू ठेवण्यासाठी महत्त्वाची असल्याचा कीव्हचा युक्तिवाद आहे. आगामी हिवाळ्यात रशिया युक्रेनच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर मोठे हल्ले करू शकतो, अशी भीतीही युक्रेनला आहे.दरम्यान, अमेरिकेत डिझेलच्या किमतीने नवा विक्रम नोंदवला आहे. शुक्रवारी देशातील डिझेलची सरासरी किंमत प्रथमच प्रति गॅलन ६ डॉलरच्या पुढे गेली. एएएच्या आकडेवारीनुसार, राष्ट्रीय सरासरी किंमत प्रति गॅलन ६.०६ डॉलर इतकी होती.याचा सर्वाधिक परिणाम ट्रक वाहतूक, शेती, खाणकाम, बांधकाम आणि व्यावसायिक वाहतूक क्षेत्रांवर होत आहे. ट्रकचालक आणि शेतकऱ्यांना त्यांच्या ट्रक आणि कृषी यंत्रांमध्ये इंधन भरण्यासाठी गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत सुमारे ६३ टक्के अधिक खर्च करावा लागत आहे.

डिझेलच्या किमतीतील वाढीचा परिणाम केवळ वाहनमालकांपुरता मर्यादित राहत नाही. ट्रक आणि इतर व्यावसायिक वाहने मोठ्या प्रमाणावर मालाची वाहतूक करतात, तर कृषी यंत्रसामग्रीही मोठ्या प्रमाणात डिझेलवर अवलंबून असते. त्यामुळे इंधन महागल्याने वाहतूक आणि उत्पादन खर्च वाढतो. याचा परिणाम पुढे वस्तू आणि अन्नपदार्थांच्या किमतींवरही होऊ शकतो.

तेल बाजारावरील दबाव केवळ रशिया-युक्रेन युद्धामुळे नाही. मध्य-पूर्वेतील वाढत्या लष्करी तणावामुळेही जागतिक तेलपुरवठ्याबाबतच्या चिंता वाढल्या आहेत.सध्याच्या परिस्थितीकडे केवळ अमेरिकेत डिझेल महाग झाल्याची घटना म्हणून पाहिले जात नाही. एका बाजूला युक्रेनकडून रशियातील रिफायनरींवर होणारे हल्ले रशियाच्या इंधन पुरवठ्यावर आणि तेल शुद्धीकरण क्षमतेवर दबाव आणत आहेत. दुसऱ्या बाजूला मध्य-पूर्वेतील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या जागतिक पुरवठ्यासाठी धोका वाढत आहे.

यामुळे तेल बाजारातील किमतींबाबतची चिंता वाढत आहे. ट्रम्प यांनी झेलेन्स्की यांना रशियातील डिझेल उत्पादनाला नुकसान पोहोचवणारे हल्ले थांबवण्याचे केलेले आवाहन याच व्यापक संकटाच्या पार्श्वभूमीवर आले आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode