नवी दिल्ली, 14 सप्टेंबर (हिं.स.)। भारतातील सेमीकंडक्टर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील सर्वात मोठ्या आयोजनांपैकी एक असलेल्या सेमीकॉन इंडिया २०२६ ची पाचवी आवृत्ती १७ ते १९ सप्टेंबरदरम्यान येथील यशोभूमी (इंडिया इंटरनॅशनल कन्व्हेन्शन अँड एक्स्पो सेंटर) येथे आयोजित करण्यात येणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी १७ सप्टेंबर रोजी या तीन दिवसीय आयोजनाचे उद्घाटन करणार आहेत. या कार्यक्रमात सेमीकंडक्टर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्राशी संबंधित जागतिक उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधी, धोरणकर्ते, गुंतवणूकदार, संशोधक, शिक्षणतज्ज्ञ, स्टार्टअप आणि विद्यार्थी एकाच मंचावर एकत्र येणार आहेत.
भारत सेमीकंडक्टर मिशन, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय तसेच जागतिक सेमीकंडक्टर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योग संघटनेच्या संयुक्त विद्यमाने होणाऱ्या या कार्यक्रमाची थीम ‘सिलिकॉन टू सिस्टम बिल्डिंग द इकोसिस्टम’ अशी ठेवण्यात आली आहे. भारताचा सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील प्रवास आणि संपूर्ण व्हॅल्यू चेनमध्ये देशाच्या वाढत्या क्षमतांना जगासमोर मांडणे हा या आयोजनाचा उद्देश आहे.
सेमीकॉन इंडिया २०२६ मध्ये ६०० हून अधिक प्रदर्शक सहभागी होणार असून, त्यामध्ये सुमारे ३०० आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचा समावेश आहे. ४० हून अधिक देशांचे प्रतिनिधी आणि कंपन्या या आयोजनात सहभागी होणार आहेत. सुमारे १५ हजार चौरस मीटर क्षेत्रात आयोजित करण्यात येणाऱ्या प्रदर्शनात १५० हून अधिक प्रमुख वक्ते आपले विचार आणि अनुभव मांडणार आहेत. आयोजनात सहा देश आणि १२ राज्य सरकारांचे पॅव्हेलियनही असणार आहेत. यावेळी प्रदर्शनाचे प्रमुख आकर्षण ‘सँड टू सिलिकॉन टू सिस्टम व्हॅल्यू चेन एक्स्पीरियन्स’ हे असेल. त्याद्वारे आगंतुकांना सेमीकंडक्टर क्षेत्राचा संपूर्ण प्रवास एकाच ठिकाणी समजून घेण्याची संधी मिळणार आहे. यात सेमीकंडक्टर सामग्री आणि निर्मितीपासून अॅडव्हान्स्ड पॅकेजिंग, चिप डिझाइन, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सिस्टमपर्यंत भारताच्या क्षमतांचे प्रदर्शन केले जाणार आहे.
कार्यक्रमात स्टार्टअप पॅव्हेलियन, इनोव्हेशन शोकेस, स्टार्टअप स्पर्धा, स्टुडंट हॅकाथॉन आणि वर्कफोर्स डेव्हलपमेंट पॅव्हेलियनही असणार आहेत. स्टार्टअप पॅव्हेलियनमध्ये सुमारे ४० स्टार्टअप आपली उत्पादने आणि नवकल्पना प्रदर्शित करणार आहेत. तर वर्कफोर्स डेव्हलपमेंट पॅव्हेलियनच्या माध्यमातून मायक्रोइलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील कौशल्य, प्रतिभा आणि रोजगाराच्या संधींवर भर दिला जाणार आहे.
तीन दिवसीय परिषदेत सेमीकंडक्टर मॅन्युफॅक्चरिंग आणि तंत्रज्ञान, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, सप्लाय चेनची मजबुती, अॅडव्हान्स्ड पॅकेजिंग, सेमीकंडक्टर सामग्री आणि उपकरणे, चिप डिझाइन, रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट, स्टार्टअप, इनोव्हेशन आणि टॅलेंट डेव्हलपमेंट यांसारख्या विषयांवर चर्चा होणार आहे. यात सहा आंतरराष्ट्रीय कंट्री राऊंडटेबल तसेच महिला सक्षमीकरण आणि नेतृत्वावर विशेष सत्र आयोजित करण्यात येणार आहे. या आयोजनात चिप उद्योगाशी संबंधित अनेक प्रमुख जागतिक आणि भारतीय कंपन्यांचा सहभाग अपेक्षित आहे. त्यामुळे कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक, तांत्रिक सहकार्य, भागीदारी आणि सप्लाय चेनशी संबंधित संधींना चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
सेमीकॉन इंडिया अशा वेळी होत आहे, जेव्हा भारताच्या सेमीकंडक्टर कार्यक्रमात प्रकल्पांना मंजुरी देण्यापुढे जाऊन उत्पादनाच्या दिशेने काम सुरू झाले आहे. सेमीकॉन इंडिया कार्यक्रमांतर्गत सरकारने देशात मजबूत आणि लवचिक सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम तयार करण्यासाठी १२ प्रकल्पांना मंजुरी दिली आहे. यापैकी सेमीकॉन १.० अंतर्गत मंजूर करण्यात आलेल्या १२ प्रकल्पांपैकी तीन प्रकल्पांनी व्यावसायिक उत्पादन सुरू केले आहे. यासोबतच केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सेमीकंडक्टर क्षेत्राच्या विकासाला आणखी गती देण्यासाठी सेमीकॉन २.०लाही मंजुरी दिली आहे. यात सहा प्रमुख स्तंभांच्या माध्यमातून इकोसिस्टमला पुढे नेण्यावर भर देण्यात आला आहे.
जगभरात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, डिजिटल तंत्रज्ञान, अॅडव्हान्स्ड कम्प्युटिंग, इलेक्ट्रिक मोबिलिटी आणि दूरसंचार यांसारख्या तंत्रज्ञानाचा विस्तार होत असताना सेमीकंडक्टरची मागणी वेगाने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत भारत आपल्या मोठ्या देशांतर्गत बाजारपेठेच्या, कुशल व्यावसायिकांच्या, सरकारी धोरणांच्या आणि वाढत्या जागतिक गुंतवणुकीच्या बळावर सेमीकंडक्टर डिझाइन, उत्पादन, रिसर्च आणि इनोव्हेशनच्या क्षेत्रात महत्त्वाची भूमिका बजावण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. आकडेवारीनुसार, जागतिक सेमीकंडक्टर बाजारपेठ २०२५ मध्ये सुमारे ७९६ अब्ज डॉलरची होती आणि २०३० पर्यंत ती २ ट्रिलियन डॉलरपेक्षा अधिक होण्याचा अंदाज आहे. तर भारतातील सेमीकंडक्टरची सध्याची मागणी सुमारे ५० अब्ज डॉलर असून, २०३० पर्यंत ती वाढून सुमारे १०३ अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
सेमीकॉन इंडिया २०२६ चा उद्देश भारताला केवळ सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील संभाव्य देश म्हणून सादर करणे नसून उत्पादन, डिझाइन, रिसर्च, इनोव्हेशन आणि सप्लाय चेनसह संपूर्ण व्हॅल्यू चेनमधील आपल्या क्षमतांचे प्रदर्शन करणे हा आहे. या आयोजनाच्या माध्यमातून जागतिक कंपन्यांसोबत तांत्रिक भागीदारी, गुंतवणूक, प्रतिभा विकास आणि सहकार्याला गती देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. पाच वर्षांत विकसित झालेल्या भारताच्या सेमीकंडक्टर इकोसिस्टमचे जागतिक मंचावर प्रदर्शन करणारे हे आयोजन देशाला सेमीकंडक्टर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स मॅन्युफॅक्चरिंगचे जागतिक केंद्र बनवण्याच्या उद्दिष्टात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. सेमीकॉन इंडिया २०२६ मध्ये सहभागी होण्यासाठी आगंतुक नोंदणी सुरू झाली आहे. इच्छुकांना अधिकृत पोर्टलच्या माध्यमातून नोंदणी करता येणार आहे.
---------------
हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule
