सप्टेंबरच्या पहिल्या तीन आठवड्यांत २०,९७४ कोटींचे शेअर्स विकले

नवी दिल्ली, 20 सप्टेंबर (हिं.स.)। परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (एफपीआय) सप्टेंबर महिन्यात सातत्याने विक्रेते (सेलर) असल्याचे दिसून येत आहे. यापूर्वी एफपीआय जुलै आणि ऑगस्टमध्ये सातत्याने खरेदीदार (बायर) होते. दोन महिने सलग खरेदी केल्यानंतर आता सप्टेंबर महिन्यात परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय बाजारापासून अंतर ठेवण्यास सुरुवात केली आहे. सप्टेंबरच्या पहिल्या तीन व्यावसायिक आठवड्यांतच परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून २०,९७४ कोटी रुपयांची गुंतवणूक काढून घेतली आहे.

परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (एफपीआय) २०२६ मध्ये बहुतांश काळ विक्रेते राहिले आहेत. फेब्रुवारी, जुलै आणि ऑगस्ट वगळता २०२६ मधील उर्वरित सर्व महिन्यांत परदेशी गुंतवणूकदारांनी सातत्याने विक्री करून देशांतर्गत शेअर बाजारातून आपला पैसा काढला आहे. विशेषतः मार्च महिन्यात परदेशी गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणात विक्री केली. त्यानंतर जुलैपूर्वीचे सलग तीन महिने म्हणजेच जून, मे आणि एप्रिलमध्येही एफपीआय देशांतर्गत शेअर बाजारात विक्री करून आपला पैसा काढण्यात व्यस्त होते.

जुलै महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी विक्रीच्या तुलनेत खरेदी अधिक केली. या महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी २०,१९९ कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक केली. त्याचप्रमाणे ऑगस्ट महिन्यातही परदेशी गुंतवणूकदारांची खरेदी विक्रीपेक्षा अधिक राहिली. या महिन्यात एफपीआयने भारतीय शेअर बाजारात ३०,९१९ कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली. २०२६ मध्ये जुलै आणि ऑगस्टमध्ये झालेल्या खरेदीपूर्वी केवळ फेब्रुवारीमध्येच परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार खरेदीदाराच्या भूमिकेत दिसले होते. फेब्रुवारीमध्ये एफपीआयने एकूण २२,६१५ कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली होती.

२०२६ च्या सुरुवातीपासून परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांची खरेदी आणि विक्री पाहिल्यास, सेंट्रल डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस (इंडिया) लिमिटेड (सीएसडीएल)च्या आकडेवारीनुसार, जानेवारी महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी देशांतर्गत शेअर बाजारात ३५,९६२ कोटी रुपयांची विक्री केली होती. फेब्रुवारीमध्ये एफपीआयने विक्रीऐवजी खरेदीवर भर दिला. या महिन्यात त्यांनी भारतीय शेअर बाजारात २२,६१५ कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली.

मार्चमध्ये पुन्हा परिस्थिती बदलली. या महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी शेअर बाजारात सर्वच पातळ्यांवर सातत्याने विक्री करत विक्रमी १.१७ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक काढून घेतली. एप्रिलमध्येही एफपीआयकडून सुरू असलेल्या विक्रीचे सत्र कायम राहिले. या महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी ६०,८४७ कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले. त्यानंतर मे महिन्यातही एफपीआयने शेअर बाजारात ३२,९६३ कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले.

जूनमध्येही एफपीआयने देशांतर्गत शेअर बाजारातून ४९,३४० कोटी रुपयांची गुंतवणूक काढून घेतली. त्यानंतर जुलैमध्ये परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी २०,१९९ कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक केली, तर ऑगस्टमध्ये एफपीआयने देशांतर्गत शेअर बाजारात ३०,९१९ कोटी रुपये गुंतवले. त्यानंतर सप्टेंबर महिन्यात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी पुन्हा भारतीय शेअर बाजारात सातत्याने विक्री सुरू केली आहे. त्यामुळे या महिन्यात त्यांची विक्री २०,९७४ कोटी रुपयांच्या पातळीवर पोहोचली आहे.

या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते की, २०२६ मध्ये जानेवारीपासून सप्टेंबरच्या तिसऱ्या आठवड्यापर्यंतच्या व्यवहारात परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार बहुतांश काळ विक्रेतेच राहिले आहेत. फेब्रुवारी, जुलै आणि ऑगस्टमध्ये एफपीआयने केलेल्या खरेदीनंतरही जानेवारीपासून आतापर्यंत परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी खरेदी आणि विक्रीचा एकत्रित विचार करता देशांतर्गत शेअर बाजारातून २,४३,३५३ कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक काढून घेतली आहे. यापूर्वी २०२५ मध्ये परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी खरेदी आणि विक्रीचे आकडे एकत्रित करता भारतीय शेअर बाजारातून एकूण १.६६ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक काढून घेतली होती.

मार्केट एक्सपर्ट्सचे म्हणणे आहे की, जागतिक पातळीवर सातत्याने वाढत असलेली अनिश्चितता, कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ, अमेरिकन बॉन्ड यिल्डमध्ये झालेली वाढ, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची झालेली कमजोरी आणि अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हने व्याजदरात केलेली वाढ यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार जगभरातील बाजारातून आपला पैसा सुरक्षितपणे काढून घेण्यात व्यस्त आहेत. याचा परिणाम भारतीय बाजारातील एफपीआयच्या विक्रीच्या स्वरूपातही दिसून येत आहे.

खुराना सिक्युरिटीज अँड फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे सीईओ रवी चंदर खुराना यांचे म्हणणे आहे की, सप्टेंबर महिन्यात परदेशी गुंतवणूकदारांकडून सातत्याने सुरू असलेल्या विक्रीसाठी तीन कारणे जबाबदार मानली जाऊ शकतात. यामध्ये अमेरिकेतील उच्च व्याजदर आणि उच्च बॉन्ड यिल्ड, जिओ पॉलिटिकल टेन्शनच्या पार्श्वभूमीवर कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ आणि डॉलरच्या तुलनेत भारतीय चलन रुपयाची झालेली कमजोरी यांचा समावेश आहे.

खुराना यांच्या मते, अमेरिकेच्या केंद्रीय बँकेने यूएस फेडरल रिझर्व्हने सप्टेंबरच्या बैठकीत बेंचमार्क व्याजदरात ०.२५ टक्क्यांची वाढ केली आहे. त्यानंतर व्याजदर ३.७५ टक्क्यांवरून ४ टक्के झाले आहेत. त्यामुळे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील यिल्डमधील फरक कमी झाला आहे. परिणामी परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी भारतीय अॅसेट्सचे आकर्षण कमी झाले आहे.

त्याचप्रमाणे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत काहीशी घसरण झाली असली तरी त्या सातत्याने १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या पातळीवर राहिल्या आहेत. पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे तेलाच्या किमती सातत्याने उच्च पातळीवर राहिल्या आहेत. त्यामुळे महागाई आणि भारताच्या आयात बिलाबाबत चिंता वाढली आहे. अशा कठीण परिस्थितीत रुपयावरही दबाव कायम आहे. गेल्या आठवड्यात रुपयात १.१ टक्क्यांची घसरण नोंदवण्यात आली. गेल्या चार महिन्यांतील ही रुपयाची सर्वात मोठी साप्ताहिक घसरण होती. या सर्व कारणांमुळे परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार भारतीय बाजारातून आपला पैसा काढून घेण्यात व्यस्त आहेत.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule