वॉशिंग्टन, 22 सप्टेंबर (हिं.स.)।अमेरिकेच्या ईशान्य भागात सोमवारी हवाई वाहतूक नियंत्रण यंत्रणेत तांत्रिक बिघाड झाल्याने विमानसेवा मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली. शेकडो उड्डाणे रद्द करावी लागली, तर न्यूयॉर्क शहरातील तीन प्रमुख विमानतळ—जॉन एफ. केनेडी (जेएफके), ला गार्डिया आणि नेवार्क—येथील विमानसेवा अनेक तास प्रभावित झाली. फिलाडेल्फियाच्या विमानसेवेवरही याचा परिणाम झाला. संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत सहभागी होण्यासाठी मोठ्या संख्येने परदेशी नेते न्यूयॉर्कमध्ये दाखल होत असतानाच ही समस्या उद्भवली. मात्र, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे वॉशिंग्टन डीसीहून न्यूयॉर्कला जाणारे विमान नियोजित वेळेनुसार रवाना झाले.

अमेरिकेच्या फेडरल एव्हिएशन अॅडमिनिस्ट्रेशन म्हणजेच एफएएनुसार, फिलाडेल्फियातील एका हवाई वाहतूक नियंत्रण केंद्रात सोमवारी सकाळी मुख्य सर्किटमध्ये बिघाड झाला. या केंद्रातून फिलाडेल्फियासोबतच न्यूयॉर्कमधील प्रमुख विमानतळांवरील हवाई वाहतुकीचे नियंत्रण केले जाते. मुख्य सर्किट बंद पडल्याने या भागात येणाऱ्या आणि येथून जाणाऱ्या उड्डाणांवर परिणाम झाला. त्यातच एफएएला बॅकअप फायबर-ऑप्टिक लाइनही तुटल्याचे आढळून आले. न्यू जर्सीतील न्यू ब्रन्सविक आणि नेवार्कदरम्यान सुरू असलेल्या बांधकामाच्या वेळी ही लाइन कुठेतरी खराब झाली होती. त्यामुळे मुख्य कनेक्शन बंद पडल्यानंतर वापरता येणारी पर्यायी व्यवस्थाही उपलब्ध नव्हती.

एफएएचे प्रशासक ब्रायन बेडफोर्ड यांनी सांगितले की, मुख्य लाइनवर नवीन सर्किट बसवण्यासोबतच बॅकअप फायबर-ऑप्टिक लाइन दुरुस्त करण्याचे कामही सुरू आहे. हवाई वाहतूक नियंत्रणासाठी आवश्यक असलेली कनेक्टिव्हिटी शक्य तितक्या लवकर पूर्ववत करण्याचा एफएएचा प्रयत्न आहे. मात्र, संपूर्ण व्यवस्था पूर्ववत होण्यासाठी किती वेळ लागेल, हे स्पष्ट झालेले नाही. ब्रायन बेडफोर्ड यांच्या म्हणण्यानुसार, बॅकअप फायबर लाइन दुरुस्त करण्यासाठी सुमारे १३ तास लागू शकतात. त्यांनी ही मोठी समस्या असल्याचे सांगत एफएए ती दूर करण्यासाठी काम करत असल्याचे स्पष्ट केले.

सोमवारी बंद पडलेले मुख्य सर्किट अमेरिकेच्या हवाई वाहतूक नियंत्रण व्यवस्थेतील मोठ्या बदलांच्या योजनेअंतर्गत आधीपासूनच बदलण्यात येणार होते. सोमवारी दुपारपर्यंत ला गार्डिया आणि फिलाडेल्फिया विमानतळांवर काही उड्डाणे पुन्हा सुरू झाली होती. तरीही दिवसाच्या उर्वरित काळात उड्डाणांना मोठ्या प्रमाणात विलंब होण्याची शक्यता होती. काही विमान कंपन्यांनी प्रवाशांना कोणतेही अतिरिक्त शुल्क न आकारता त्यांच्या उड्डाणांमध्ये बदल करण्याची सुविधाही दिली.

सोमवारी तांत्रिक बिघाड झालेल्या याच एफएए केंद्रामुळे एप्रिल २०२५ मध्येही नेवार्क लिबर्टी इंटरनॅशनल विमानतळावरील विमानसेवेत मोठा व्यत्यय निर्माण झाला होता. सोमवारी झालेल्या घटनेनंतर या केंद्राशी संबंधित कनेक्टिव्हिटी लवकरात लवकर पूर्ववत करण्यावर भर दिला जात आहे.

याच दिवशी एफएएने नव्या संगणक प्रणालीची चाचणीही सुरू केली. ही प्रणाली कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (एआय) मदतीने उड्डाणांच्या वेळापत्रकातील संभाव्य संघर्ष आणि हवामानाशी संबंधित अडचणींचा अंदाज घेण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. गरज भासल्यास हवाई वाहतूक नियंत्रकांना विमानांचा मार्ग बदलण्यास मदत करणे हा या प्रणालीचा उद्देश आहे. मात्र, सध्या या प्रणालीची चाचणी केवळ वॉशिंग्टन डीसी परिसरात केली जात आहे. त्यामुळे उपलब्ध माहितीनुसार, न्यूयॉर्क आणि फिलाडेल्फियामध्ये झालेल्या तांत्रिक बिघाडाशी तिचा कोणताही संबंध नाही.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode