नवी दिल्ली, 01 मार्च (हिं.स.)। फेब्रुवारी २०२६ महिन्यात भारताच्या वस्तू व सेवा कर (जीएसटी) संकलनात लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली आहे. रविवारी जाहीर करण्यात आलेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, फेब्रुवारी महिन्यातील एकूण ग्रॉस जीएसटी महसूल ८.१ टक्क्यांनी वाढून १.८३ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे. मागील वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत ही वाढ महत्त्वाची मानली जात आहे. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी २८ फेब्रुवारीपर्यंतचा एकूण ग्रॉस जीएसटी महसूल २०.२७ लाख कोटी रुपये इतका झाला असून यात ८.३ टक्के वार्षिक वाढ नोंदवली गेली आहे.

फेब्रुवारी महिन्यात एकूण २२,५९५ कोटी रुपयांचे परतावे (रिफंड) देण्यात आले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत १०.२ टक्के अधिक आहेत. परताव्याची रक्कम वजा केल्यानंतर फेब्रुवारीतील निव्वळ जीएसटी महसूल १.६१ लाख कोटी रुपये इतका राहिला आहे. या आकडेवारीवरून कर संकलनात सातत्याने स्थिरता आणि वाढ दिसून येत असल्याचे स्पष्ट होते.

ग्रॉस डोमेस्टिक महसूल १.३६ लाख कोटी रुपये राहिला असून त्यात ५.३ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. आयात व्यवहारांमधून मिळालेला ग्रॉस महसूल ४७,८३७ कोटी रुपये इतका नोंदवला गेला असून त्यात तब्बल १७.२ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. यावरून देशांतर्गत व्यवहारांसोबतच आयात क्षेत्रातही आर्थिक हालचाली वाढल्याचे दिसते. दरम्यान, नेट सेस महसूल ५,०६३ कोटी रुपये इतका राहिला आहे. मागील वर्षी फेब्रुवारीत हा आकडा १३,४८१ कोटी रुपये होता.

फेब्रुवारी २०२६ च्या मासिक जीएसटी निवेदनातून असे दिसून आले आहे की, देशांतर्गत तसेच आयातीमधून मिळणाऱ्या कर संकलनात सातत्याने मजबुती कायम आहे. उद्योग, व्यापार आणि सेवा क्षेत्रातील वाढत्या व्यवहारांचा त्यावर सकारात्मक परिणाम झाल्याचे मानले जात आहे.

राज्यनिहाय आकडेवारीनुसार, एसजीएसटी सेटलमेंटपूर्वी सर्वाधिक कर योगदान महाराष्ट्र राज्याचे राहिले आहे. महाराष्ट्राने १०,२८६ कोटी रुपयांचे योगदान देत पहिला क्रमांक पटकावला आहे. त्यानंतर कर्नाटक आणि गुजरात या राज्यांचा क्रमांक लागतो. सेटलमेंटनंतरच्या एसजीएसटी आकडेवारीनुसार हिमाचल प्रदेश, चंदीगड, उत्तराखंड, हरियाणा, दिल्ली, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, बिहार, महाराष्ट्र, कर्नाटक, तमिळनाडू, सिक्कीम आणि अरुणाचल प्रदेश या राज्यांनी सकारात्मक जीएसटी महसूल वाढ नोंदवली आहे.

मात्र काही राज्यांमध्ये महसुलात घटही दिसून आली आहे. पोस्ट-सेटलमेंट एसजीएसटी नुसार पश्चिम बंगाल, झारखंड, ओडिशा, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, त्रिपुरा आणि जम्मू-काश्मीर या राज्यांनी नकारात्मक वाढ नोंदवली आहे. या राज्यांतील औद्योगिक आणि व्यापारी व्यवहारांतील घसरण किंवा इतर स्थानिक घटकांचा त्यावर परिणाम झाल्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

एकूणच, फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत चालू आर्थिक वर्षात २०,२७,०३३ कोटी रुपयांचे जीएसटी संकलन झाले असून ते मागील वर्षाच्या तुलनेत ८.३ टक्क्यांनी अधिक आहे. देशातील आर्थिक घडामोडींमध्ये स्थैर्य आणि वाढती करआधार क्षमता यामुळे महसूल वाढीस चालना मिळत असल्याचे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule