वॉशिंग्टन , 27 मार्च (हिं.स.)।अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर मोठी राजनैतिक हालचाल पाहायला मिळत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या ऊर्जा केंद्रांवर हल्ला करण्यासाठी दिलेली अंतिम मुदत वाढवून ती आता 6 एप्रिल 2026 पर्यंत केली आहे. दोन्ही देशांमध्ये चर्चा सुरू असताना आणि वातावरण अत्यंत संवेदनशील असताना हा निर्णय घेण्यात आला आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की हा निर्णय इराणच्या विनंतीवरून घेण्यात आला असून चर्चा सकारात्मक दिशेने सुरू आहे. त्यांनी आपल्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर लिहिले की माध्यमांमध्ये येणाऱ्या नकारात्मक बातम्या चुकीच्या आहेत आणि प्रत्यक्षात वाटाघाटी योग्य मार्गावर आहेत.

यापूर्वी त्यांनी इराणला 48 तासांचा अल्टिमेटम देत होर्मुज सामुद्रधुनी तेलवाहू जहाजांसाठी खुली करण्याची मागणी केली होती, अन्यथा कठोर हल्ल्याचा इशारा दिला होता. मात्र आता ही मुदत दोन वेळा वाढवण्यात आल्याने अमेरिका लष्करी कारवाईपूर्वी चर्चेला संधी देण्याच्या भूमिकेत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.दुसऱ्या बाजूला, इराणनेही चर्चेत आपली अटी मांडल्या आहेत. इराणी माध्यमांच्या माहितीनुसार, इराणने अमेरिकेला प्रथम अमेरिका आणि इस्रायलने त्याच्यावर तसेच त्याच्या सहयोगी संघटनांवर होत असलेले हल्ले थांबवण्याची मागणी केली आहे. याशिवाय युद्धामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई आणि होर्मुज सामुद्रधुनीवरील आपल्या सार्वभौमत्वाची मान्यता देण्याची अटही इराणने ठेवली आहे. या अटी कठोर मानल्या जात असून त्या अमेरिकेच्या प्रस्तावापेक्षा अधिक पुढे असल्याचे मानले जाते.

दरम्यान, अमेरिकेचे दूत स्टीव विटकॉफ यांनी सांगितले की इराणसोबत चर्चेसाठी 15 मुद्द्यांची योजना पाकिस्तानमार्फत पाठवण्यात आली असून काही सकारात्मक संकेत मिळत आहेत. मात्र दोन्ही देशांमध्ये विश्वासाचा अभाव अजूनही स्पष्टपणे दिसून येत आहे. ट्रम्प यांनी एका बाजूला चर्चेचा मार्ग खुला ठेवला असला तरी दुसऱ्या बाजूला कठोर भूमिका कायम ठेवली आहे. त्यांनी इशारा दिला की करार झाला नाही तर इराण पूर्णपणे उद्ध्वस्त केला जाईल. तसेच अमेरिका इराणच्या तेल संसाधनांवर नियंत्रण मिळवू शकते, जसे पूर्वी व्हेनेझुएलामध्ये केले होते, असेही त्यांनी म्हटले. यावरून अमेरिका दबावाची रणनीतीही एकाचवेळी वापरत असल्याचे स्पष्ट होते.

दरम्यान, इस्रायलमध्येही या युद्धाबाबत चिंता वाढताना दिसत आहे. विरोधी पक्षनेते यायर लॅपिड यांनी सरकारवर आरोप करत म्हटले की सैन्यावर गरजेपेक्षा अधिक दबाव टाकला जात असून ठोस रणनीतीशिवाय अनेक आघाड्यांवर लढाई सुरू आहे. त्यांनी इशारा दिला की सैन्याकडे पुरेसे सैनिक नसून परिस्थिती धोकादायक बनू शकते.

जमिनीवरील परिस्थिती अजूनही अत्यंत तणावपूर्ण आहे. इराणवर सतत हवाई हल्ले होत असून त्यात रिव्होल्युशनरी गार्डच्या नौदलाचे वरिष्ठ कमांडर अलीरेजा तंगसीरी ठार झाल्याची माहिती आहे. तसेच इराणमधील अनेक शहरांमध्ये स्फोट आणि हल्ल्यांच्या घटना सुरू आहेत. दुसरीकडे, इराणही प्रत्युत्तरादाखल आखाती देशांवर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले करत असून त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशात भीती आणि अस्थिरता वाढली आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode