नवी दिल्ली, 28 एप्रिल, (हिं.स.)। पश्चिम आशियातील तणाव कमी करण्यासाठी इराणकडून नवीन प्रस्ताव मांडले गेले असले तरी आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमतींवर त्याचा कोणताही सकारात्मक परिणाम झालेला दिसत नाही. उलट, कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी वाढ होत असून ब्रेंट क्रूडची किंमत 112 डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे गेली आहे, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (डब्ल्यूटीआय) क्रूडही 102 डॉलर प्रति बॅरलच्या जवळ पोहोचला आहे.

आजच्या व्यवहाराची सुरुवात ब्रेंट क्रूडने सुमारे 108 डॉलर प्रति बॅरल या पातळीवर केली. सुरुवातीला किंचित घसरण होऊन तो 107.98 डॉलरपर्यंत खाली आला, मात्र त्यानंतर बाजारात तेजी निर्माण झाली आणि किंमत झपाट्याने वाढत 112.52 डॉलरपर्यंत पोहोचली. सायंकाळी साडेसहा वाजेपर्यंत ब्रेंट क्रूड सुमारे 2.95 डॉलर म्हणजेच 2.73 टक्क्यांनी वाढून 111.16 डॉलरवर व्यवहार करत होता.

डब्ल्यूटीआय क्रूडनेही दिवसाची सुरुवात 96.62 डॉलरवर केली होती. सुरुवातीच्या घसरणीनंतर त्यातही सतत वाढ होत राहिली आणि तो 101.85 डॉलरपर्यंत गेला. सायंकाळपर्यंत डब्ल्यूटीआय क्रूड 4.55 डॉलर म्हणजे 4.72 टक्क्यांच्या वाढीसह 100.91 डॉलरवर व्यवहार करत होता.

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील शांतता चर्चेचा दुसरा टप्पा पुढे ढकलला गेल्याने आणि होर्मुज सामुद्रधुनीच्या प्रश्नावर दोन्ही देशांमध्ये तणाव कायम राहिल्याने कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. या मार्गावरून होणारी पुरवठा साखळी जवळपास ठप्प झाली आहे. जगातील सुमारे 20 टक्के तेल आणि वायू पुरवठा या मार्गावर अवलंबून असल्याने जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे.

फेब्रुवारीपासून सुरू असलेल्या या संघर्षामुळे तेल आणि वायू पुरवठ्यात मोठी घट झाली असून डब्ल्यूटीआय क्रूडच्या किंमतीत जवळपास 70 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जरी युद्धविराम झाला तरी तेल उत्पादन आणि पुरवठा यंत्रणा पुन्हा सुरळीत होण्यासाठी बराच कालावधी लागणार आहे. बंद पडलेली तेल विहिरी पुन्हा सुरू करणे, जहाजे व मनुष्यबळ यांची पुनर्बांधणी करणे आणि रिफायनरी साठे वाढवणे ही प्रक्रिया वेळखाऊ ठरणार आहे.

यामुळे भारतासारख्या आयात-आधारित अर्थव्यवस्थांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. वाढत्या तेलदरांमुळे चालू खात्याचा तुटवडा वाढण्याची शक्यता आहे, तसेच वित्तीय तुटीवरही दबाव येऊ शकतो. रुपयावर ताण, महागाईत वाढ आणि परकीय गुंतवणुकीची बाहेरची वाट यामुळे अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule