भूकंपाचे केंद्र अफगाणिस्तान- तजाकिस्तान सीमेवर

नवी दिल्ली, 03 एप्रिल (हिं.स.) : दिल्ली-एनसीआर आणि संपूर्ण उत्तर भारतात आज, शुक्रवारी रात्री 9:42 वाजता भूकंपाचे जोरदार झटके जाणवले. दिल्ली-एनसीआर, चंदीगड, हिमाचल प्रदेशसह उत्तर भारतातील अनेक भागात झटके जाणवले. यासोबतच जम्मू-कश्मीरच्या अनेक भागांमध्येही जमीन हलल्यामुळे लोक घरे आणि ऑफिस बाहेर पडले. रिश्टर स्केलवर या भूकंपाची तीव्रवास 5.9 मोजण्यात आली असून भूकंपाचे केंद्र अफगाणिस्तान-तजाकिस्तान सीमेवर होते.

दिल्ली-एनसीआर मधील अनेक उंच इमारतींमध्ये राहणाऱ्यांना झटके स्पष्ट जाणवले. ऑफिस आणि घरी बसलेले लोक लगेच बाहेर पडले. काही ठिकाणी लोक पार्क आणि मोकळ्या मैदानात एकत्र झाले. जम्मू-काश्मीरच्या उधमपूर, पुंछ आणि काश्मीर खोऱ्यातील अनेक भागातही भूकंपाचे झटके जाणवले. हे झटके काही सेकंदांसाठी जाणवले. पाकिस्तानमधील इस्लामाबाद, पंजाब आणि पेशावरसह अनेक भागातही जोरदार झटके जाणवले. या भूकंपामुळे सध्या कोणतीही मोठी हानी किंवा जीवितहानी झाल्याची माहिती नाही, परंतु प्रशासन परिस्थितीवर लक्ष ठेवले आहे. प्रशासनाने लोकांना न घाबरण्याचे आवाहन केले. तसेच अफवांपासून सावध राहण्याचा इशारा दिला. भूकंपाच्या झटक्यांनंतर लोक सोशल मीडियावर आपले अनुभव शेअर करताना दिसले. अनेक लोकांनी सांगितले की त्यांना अचानक पंखे आणि फर्निचर हलताना जाणवले. सध्या प्रशासन आणि आपत्ती व्यवस्थापनाच्या टीम्स परिस्थितीवर लक्ष ठेवत आहेत आणि गरज भासल्यास तत्काळ कारवाईस तयार आहेत.

भूकंपासंदर्भातील शास्त्रीय माहितीनुसार पृथ्वीच्या आत 7 टेक्टॉनिक प्लेट्स आहेत. या प्लेट्स सतत फिरत असतात. जेव्हा या प्लेट्स एकमेकांशी धडकतात, रगडतात, एकमेकांच्या वर चढतात किंवा त्यापासून दूर जातात, तेव्हा जमीन हलते. यालाच भूकंप म्हणतात. भूकंपाची तीव्रता मोजण्यासाठी रिक्टर स्केलचा उपयोग केला जातो, ज्याला रिक्टर मॅग्निच्यूड स्केल म्हणतात.रिक्टर मॅग्निच्यूड स्केल 1 ते 9 पर्यंत असते. भूकंपाची तीव्रता त्याच्या केंद्रस्थानी (एपिसेंटर) पासून मोजली जाते. म्हणजे त्या केंद्रातून निघणारी ऊर्जा या स्केलवर मोजली जाते. 1 म्हणजे कमी तीव्रतेची ऊर्जा आणि 9 म्हणजे सर्वाधिक, अत्यंत भयंकर आणि विध्वंसक लहरी. ही लहरी दूर जाऊन हळूहळू कमजोर होतात. जर रिक्टर स्केलवर तीव्रता 7 दिसते, तर त्याच्या आजूबाजूच्या 40 किलोमीटरच्या क्षेत्रात जोराचा झटका जाणवतो.

-----------------------

हिंदुस्थान समाचार / मनीष कुलकर्णी