भोपाळ, २८ मे (हिं.स.) - प्रख्यात शायर डॉ. बशीर बद्र यांचे गुरुवारी दुपारी १२ वाजण्याच्या सुमारास भोपाळमध्ये निधन झाले. वयाच्या ९१ व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाच्या बातमीने त्यांच्या लाखो चाहत्यांना धक्का बसला आहे. त्यांचे चाहते सोशल मीडियावर त्यांना श्रद्धांजली वाहत आहेत.

डॉ. बशीर बद्र यांना बऱ्याच काळापासून स्मृतिभ्रंशाचा (डिमेशिया) आजार होता. त्यांची स्मरणशक्ती गेली होती आणि ते लोकांना ओळखू शकत नव्हते. गेल्या काही काळापासून त्यांची प्रकृती सातत्याने खालावत होती. जीवनातील सामान्य गोष्टी साध्या, नैसर्गिक आणि सुंदर पद्धतीने मांडण्याची हातोटी असलेल्या या ज्येष्ठ कवीच्या घरी एक शांत वातावरण पसरले होते. त्यांना आधुनिक गझल कवितेचे महान कवी मानले जात होते आणि साहित्यातील योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

१५ फेब्रुवारी १९३५ रोजी उत्तर प्रदेशातील अयोध्या येथे जन्मलेल्या बशीर बद्र यांनी अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठातून आपले उच्च शिक्षण आणि पीएचडी पूर्ण केली. त्यानंतर, १२ ऑगस्ट १९७४ रोजी, ते मेरठ कॉलेजच्या उर्दू विभागात व्याख्याता म्हणून रुजू झाले आणि १९९० पर्यंत तेथे कार्यरत होते. त्यानंतर ते मेरठहून भोपाळला गेले. १९७४ ते १९९० हा काळ त्यांच्या आयुष्यातील सुवर्णकाळ मानला जातो. या काळात त्यांच्या कवितेने नवीन उंची गाठली आणि त्यांना देश-विदेशात ओळख मिळाली.

अत्यंत प्रभावी अशा बोलीभाषेतील गझलांसाठी ओळखले जातात. त्यांनी गझल प्रकारात अनेक नवीन आणि अनोखे शब्द आणले. त्यांनी आपल्या गझलांमध्ये अशा दैनंदिन शब्दांचा कुशलतेने वापर केला, जे पारंपरिक उर्दू कवितेत आढळत नव्हते. त्यांनी 'इम्कान', 'अहतेन', 'कुल्लियात-ए-बशीर बद्र' आणि 'उजाले अपनी यादों के' यांसारखी अनेक प्रसिद्ध पुस्तके लिहिली.

बशीर बद्र यांनी भारताच्या फाळणीच्या काळातही अनेक कविता लिहिल्या, ज्या आजही लोकांच्या मनात आहेत. शिमला कराराच्या वेळी, तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी पाकिस्तानचे झुल्फिकार अली भुट्टो यांना बशीर बद्र यांनी फाळणीच्या काळात लिहिलेला एक शेर ऐकवला होता. तो शेर असा होता: तुम्ही एक प्रबळ शत्रू बना, पण अशी शक्यता असू द्या की जर आपण कधी मित्र झालो, तर आपल्याला लाज वाटू नये.

हिंदी चित्रपट गीतकार आणि पटकथा लेखक जावेद अख्तर यांनी बशीर बद्र यांच्या निधनावर ट्विट करून श्रद्धांजली वाहिली. त्यांनी लिहिले, आज आपली उर्दू भाषा थोडी गरीब झाली आहे. बशीर बद्र, एक अत्यंत मधुर कवी, आपले जग कायमचे सोडून गेले आहेत. हे कवी आणि त्यांची कविता आपल्या स्मरणात कायम जिवंत राहतील.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे