नवी दिल्ली, ५ जून (हिं.स.) : एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांची भारतीय हवाई दलाचे नवे आणि ५१ वे उपप्रमुख म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. त्यांनी एअर मार्शल नागेश कपूर यांची जागा घेतली आहे. यापूर्वी त्यांनी एकात्मिक संरक्षण दलाचे प्रमुख म्हणून काम पाहिले होते. त्याआधी ते मध्य हवाई कमांडचे एअर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ होते. आशुतोष दीक्षित यांनी दक्षिण पश्चिम हवाई कमांडचे वरिष्ठ हवाई अधिकारी म्हणूनही काम पाहिले आहे.
एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी १५ मे २०२३ रोजी एअर मार्शल नर्मदेश्वर तिवारी यांच्यानंतर पहिल्यांदा उप-वायुसेना प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला होता. एअर मार्शल हे एक पात्र उड्डाण प्रशिक्षक आणि प्रायोगिक चाचणी वैमानिक असून, त्यांना मिग-२१, मिग-२९ आणि मिराज-२००० यांसारख्या विविध प्रकारच्या विमानांच्या उड्डाणाचा अनुभव आहे. दीक्षित गेल्या २३ वर्षांपासून हवाई दलात कार्यरत आहेत. आपल्या कार्यकाळात, दीक्षित यांनी २० हून अधिक प्रकारच्या विमानांवर ३,३०० तास उड्डाण केले आहे. त्यांनी 'ऑपरेशन सफेद सागर' आणि 'ऑपरेशन रक्षक' मध्ये सहभाग घेतला आहे.
त्यांनी भविष्यातील तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याशी संबंधित अनेक प्रकल्पांचे नेतृत्व केले आहे आणि भारतीय हवाई दल आत्मनिर्भरतेवर सतत लक्ष केंद्रित करून आधुनिकीकरण साधेल, हे सुनिश्चित करण्यासाठी काम केले आहे. हवाई दलाचे उपप्रमुख म्हणून त्यांच्या कार्यकाळात, एलसीए मार्क-१ए, मार्क-२ आणि एएमसीए यांसारख्या अनेक स्वदेशी विमान प्रकल्पांमध्ये लक्षणीय प्रगती झाली आहे. उपप्रमुख पद स्वीकारण्यापूर्वी, एअर मार्शल दीक्षित यांनी एकात्मिक संरक्षण दलाचे प्रमुख म्हणून काम केले, हे पद त्यांनी १ मे २०२५ पासून भूषवले, जिथे त्यांनी त्रिसैन्य एकीकरण मजबूत करण्यात आणि भारताच्या संयुक्त लष्करी क्षमता वाढविण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
यापूर्वी, त्यांनी केंद्रीय हवाई कमांडचे एअर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ म्हणून काम केले होते. त्यांनी ३० एप्रिल २०२५ रोजी सेंट्रल एअर कमांडचा कार्यभार सोडला. त्यानंतर, १ मे २०२५ रोजी, ३० एप्रिल २०२५ रोजी सेवानिवृत्त झालेले लेफ्टनंट जनरल जॉन्सन पी. मॅथ्यू यांच्यानंतर त्यांनी चीफ ऑफ द इंटिग्रेटेड डिफेन्स स्टाफचा कार्यभार स्वीकारला. त्यांनी साऊथ वेस्टर्न एअर कमांडचे वरिष्ठ हवाई दल अधिकारी म्हणून सेवा बजावली आहे. ते पुणे येथील राष्ट्रीय संरक्षण अकादमी आणि डुंडीगल येथील हवाई दल अकादमीचे माजी विद्यार्थी आहेत. तसेच ते बांगलादेश येथील डिफेन्स सर्व्हिसेस कमांड अँड स्टाफ कॉलेज आणि नवी दिल्ली येथील राष्ट्रीय संरक्षण महाविद्यालयाचेही माजी विद्यार्थी आहेत.
राष्ट्रीय संरक्षण अकादमीचे माजी विद्यार्थी असलेले एअर मार्शल दीक्षित ६ डिसेंबर १९८६ रोजी लढाऊ विमानांच्या तुकडीत रुजू झाले. ऑपरेशनल फ्लाइंग, उड्डाण चाचणी, दल आधुनिकीकरण आणि सामरिक नेतृत्व अशा गौरवशाली कारकिर्दीसाठी एअर मार्शल दीक्षित यांना २०२६ मध्ये परम विशिष्ट सेवा पदक, २०२३ मध्ये अति विशिष्ट सेवा पदक, २००६ मध्ये वायू सेना पदक आणि २०११ मध्ये विशिष्ट सेवा पदकाने सन्मानित करण्यात आले आहे. एअर मार्शल दीक्षित पश्चिम क्षेत्रातील एका आघाडीच्या लढाऊ विमान तळावर मिराज-२००० स्क्वाड्रनची कमान स्वीकारत आहेत, जो हवाई दलाचा प्रमुख लढाऊ विमान प्रशिक्षण तळ देखील आहे.
यापूर्वी त्यांनी हवाई दलाच्या मुख्यालयात प्रधान संचालक एअर स्टाफ रिक्वायरमेंट्स, सहाय्यक हवाई दल प्रमुख (प्रकल्प) आणि सहाय्यक हवाई दल प्रमुख (योजना) म्हणून काम पाहिले आहे. त्यांच्यावर हवाई दलाच्या आधुनिकीकरणाची जबाबदारी असेल. उपप्रमुख म्हणून, ते भारतीय हवाई दलातील नवीन खरेदी आणि आणीबाणीच्या अधिकारांतर्गत केलेल्या अधिग्रहणांवर देखरेख ठेवतील. मुख्यालयातील त्यांच्या पूर्वीच्या कार्यकाळात, दीक्षित हे भारतीय हवाई दलाच्या आधुनिकीकरण आणि 'आत्मनिर्भर भारत' अभियानाचा भाग होते.
---------------
हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे
