काठमांडू, 14 जुलै (हिं.स.)।नेपाळमध्ये सलग दोन दिवस सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे पर्वत, स्याङ्जा आणि गुल्मी जिल्ह्यांच्या संगमस्थळी असलेली जगातील सर्वात मोठी शालिग्राम शिळा पुराच्या पाण्यात बुडाली आहे. कालीगण्डकी आणि सेती नद्यांच्या वाढत्या पाणीपातळीमुळे शिळेकडे जाणारा मार्ग, जवळील सत्तल तसेच प्रदक्षिणा मार्ग पूर्णपणे जलमय झाले आहेत.

शालिग्राम विद्याश्रमचे संरक्षक कुलराज तिवारी यांनी सांगितले की, कालीगण्डकी नदीच्या वाढत्या प्रवाहामुळे शालिग्राम शिळा पाण्याखाली गेली आहे. सततच्या पावसामुळे कालीगण्डकी आणि सेती या दोन्ही नद्यांतील पाणी झपाट्याने वाढले आहे. त्यामुळे सेवेत असलेल्या पुजारी आणि पुरोहितांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले. दररोज पूजा-अर्चना आणि दर्शनासाठी येणारे भाविकही शालिग्राम शिळेच्या दर्शनापासून वंचित राहिले आहेत.

स्थानिक रहिवासी तिलक पराजुली यांच्या मते, सेतीबेनी येथे एकत्र येणाऱ्या सेती आणि कालीगण्डकी नद्यांच्या वेगवान प्रवाहामुळे शिळेचा प्रदक्षिणा मार्गही पूर्णपणे नुकसानग्रस्त झाला आहे. त्यांनी सांगितले की, शिळा परिसरात पूर आला असला तरी सध्या आसपासच्या वस्तीला तत्काळ कोणताही धोका नाही.पवित्र शालिग्राम शिळेसह परिसरातील सत्तल आणि इतर सर्व बांधकामे पाण्याखाली गेली आहेत. शिळेच्या संरक्षणासाठी उभारण्यात आलेले तटबंध आणि गॅबियन जाळ्याही जलमय झाल्या आहेत. प्रशासनाने भाविकांच्या दर्शनावर तात्पुरती बंदी घातली आहे.

स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, कालीगण्डकी ‘ए’ जलविद्युत प्रकल्पाच्या धरणामुळे पुराची परिस्थिती निर्माण झाल्यास पर्वत, स्याङ्जा आणि गुल्मी जिल्ह्यांच्या सीमेवरील सेतीबेनी बाजाराला वारंवार जलमय होण्याचा धोका निर्माण होतो. कालीगण्डकी आणि सेती नद्यांच्या वाढत्या पाणीपातळीमुळे सेतीबेनी बाजारात पुराचा धोका वाढला असून, पर्वत आणि स्याङ्जा भागातील बाजारपेठांमधील सुमारे २०० व्यापारी आणि स्थानिक नागरिक चिंतेत आहेत.दोन वर्षांपूर्वी श्रावण महिन्यात आलेल्या पुराचे पाणी बाजारपेठेपर्यंत पोहोचले होते. त्या वेळी एक घर कोसळले होते, तर सुमारे सहा कुटुंबांना स्थलांतर करावे लागले होते.

गल्याङ नगरपालिका-५ चे वडाध्यक्ष घनश्याम भट्टराई यांनी सांगितले की, कालीगण्डकी नदीच्या प्रवाहाची दिशा बदलली नाही, तर हा धोका कायम राहणार आहे. शालिग्राम शिळेच्या संरक्षणासाठी नदीचा प्रवाह गुल्मीच्या दिशेने वळवण्याची मागणी त्यांनी पुन्हा केली. विहादी गावपालिकेचे अध्यक्ष परबीन गुरुङ यांनी सांगितले की, शालिग्राम शिळेजवळील स्याङ्जाची गल्याङ नगरपालिका, पर्वतची विहादी गावपालिका आणि गुल्मीची कालीगण्डकी गावपालिका यांनी परस्पर समन्वय साधून सेतीबेनी परिसराच्या संरक्षणासाठी ठोस उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

दरम्यान, पर्वत जिल्हा पोलीस कार्यालयाने सततच्या पावसाच्या पार्श्वभूमीवर सेतीबेनी परिसरासह विविध नद्या आणि ओढ्यांमध्ये पूर व भूस्खलनाचा धोका कायम असल्याचा इशारा दिला आहे. नागरिकांनी सतर्क राहून आवश्यक सुरक्षा उपाययोजना कराव्यात, असे आवाहन करण्यात आले आहे. पोलीस निरीक्षक राजन पटेल यांनी धोका कधीही वाढू शकतो, त्यामुळे कोणतीही निष्काळजीपणा करू नये, असे सांगितले.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode