मुंबई, 09 जुलै (हिं.स.)। महाराष्ट्र सेवा संघातर्फे आयोजित करण्यात येणारे आणि साहसी क्रीडा प्रेमींमध्ये विशेष उत्सुकता असलेले २३ वे 'गिरिमित्र संमेलन' ११ आणि १२ जुलै २०२६ रोजी महाराष्ट्र सेवा संघ, मुलुंड (मुंबई) येथे आयोजित करण्यात आले आहे. यावर्षीच्या संमेलनाची संकल्पना 'युद्धभूमीवरील गिर्यारोहण' अशी असून, या प्रतिष्ठित वार्षिक कार्यक्रमाचे यजमानपद यावर्षी 'युथ हॉस्टेल्स असोसिएशन ऑफ इंडिया'च्या कांदिवली शाखेकडे आहे.

मुंबईत दरवर्षी जुलै महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यात होणारे हे संमेलन राज्यातील हौशी आणि अनुभवी गिर्यारोहक तसेच साहसी उपक्रमांची आवड असलेल्या नागरिकांना एकत्र आणणारे महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरले आहे. गेल्या काही वर्षांपासून गिर्यारोहण आणि साहसी खेळांशी संबंधित छायाचित्रण व ब्लॉग-लेखन स्पर्धा या संमेलनाचा अविभाज्य भाग बनल्या असून, त्यामध्ये शेकडो स्पर्धक सहभागी होतात.

यावर्षीच्या 'युद्धभूमीवरील गिर्यारोहण' या वैशिष्ट्यपूर्ण संकल्पनेच्या अनुषंगाने भारतीय लष्करातील सन्माननीय अधिकारी सियाचीन हिमनदीवरील भारतीय लष्कराच्या दोन महत्त्वपूर्ण मोहिमा — ऑपरेशन मेघदूत आणि ऑपरेशन राजीव — यांवर सादरीकरण आणि चर्चा करणार आहेत. या मोहिमा अति-उंचीवरील युद्धक्षेत्रातील असामान्य आव्हानांचे उत्तम उदाहरण मानल्या जातात.

ही सादरीकरणे वैयक्तिक साहसासाठी केले जाणारे गिर्यारोहण आणि राष्ट्रसेवेसाठी केले जाणारे गिर्यारोहण यांमधील मूलभूत फरक अधोरेखित करतील. जिथे वैयक्तिक गिर्यारोहण मानवी सहनशक्तीच्या मर्यादांची परीक्षा घेते, तिथे राष्ट्ररक्षणासाठी केले जाणारे गिर्यारोहण असाधारण धैर्य, अढळ निष्ठा आणि विलक्षण चिकाटीची मागणी करते.

यावर्षीच्या संमेलनाचे अध्यक्षपद महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांचे प्रधान सचिव डॉ. श्रीकर परदेशी भूषवणार आहेत. लेफ्टनंट जनरल रमेश कुलकर्णी (PVSM, UYSM, AVSM), लेफ्टनंट जनरल संजय कुलकर्णी (PVSM, AVSM, SC, SM, VSM) आणि नायब सुभेदार बाना सिंग (PVC) हे विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित राहणार आहेत. तर भारतीय हवामान विभागाचे माजी प्रमुख श्री. के. एस. होसाळीकर हे प्रमुख अतिथी असतील.

शनिवार, ११ जुलै रोजी सकाळी १० वाजता छायाचित्र प्रदर्शनाच्या उद्घाटनाने संमेलनाची सुरुवात होईल. यात डोंगरभटक्यांकडून प्राप्त झालेली तसेच छायाचित्रकार श्री. राजस देशपांडे यांनी टिपलेली निवडक छायाचित्रे प्रदर्शित करण्यात येतील. यानंतर आंतरराष्ट्रीय चित्रपट आणि महाराष्ट्रातील गिर्यारोहकांनी तयार केलेल्या माहितीपटांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात येणार आहे.

पहिल्या दिवसातील आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे लेफ्टनंट जनरल संजय कुलकर्णी यांच्याशी होणारा संवाद. अति-उंचीवरील सीमाभागाच्या संरक्षणात गिर्यारोहण कौशल्यांचा कसा उपयोग होतो याविषयी ते मार्गदर्शन करतील. दिवसाची सांगता ज्येष्ठ गिर्यारोहक श्री. रमाकांत महाडिक यांच्याशी संवादाने होईल. वयाची ७५ वर्षे ओलांडून आणि बायपास शस्त्रक्रिया होऊनही ते आजही दीर्घ अंतराची सायकलिंग आणि साहसी उपक्रमांमध्ये सक्रिय आहेत.

रविवार, १२ जुलै रोजी लेफ्टनंट जनरल रमेश कुलकर्णी आणि लेफ्टनंट जनरल संजय कुलकर्णी हे सियाचीनमधील ऑपरेशन मेघदूत आणि ऑपरेशन राजीव या मोहिमांवरील अनुभव मांडणार आहेत.

सियाचीन हे जगातील एकमेव युद्धक्षेत्र आहे जिथे तापमान वारंवार उणे ५० ते उणे ६० अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाते. या प्रदेशातील सैनिकांना बोचरे वारे, हिमवृष्टी, हिमस्खलन आणि खोल भेगांचा सामना करावा लागतो. अशा परिस्थितीत हिम-अंधत्व, हायपोथर्मिया आणि HAPE सारखे आजार सामान्यपणे आढळतात.

नायब सुभेदार बाना सिंग हे ऑपरेशन राजीवमधील त्यांच्या अनुभवांचे कथन करणार आहेत. त्यांनी सुमारे २२,००० फूट उंचीवरील मोक्याची 'कायद पोस्ट' जिंकली होती, ज्याचे नाव नंतर त्यांच्या सन्मानार्थ 'बाना पोस्ट' असे ठेवण्यात आले. अत्यंत प्रतिकूल हवामान, कठीण भूभाग आणि शत्रूच्या प्रतिकाराचा सामना करत त्यांनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी दाखवलेले शौर्य आणि धैर्य भारतीय लष्कराच्या इतिहासातील सुवर्णपान मानले जाते.

यावर्षी पारंपरिक छायाचित्रण आणि ब्लॉग स्पर्धांसोबतच 'रील्स स्पर्धा' आणि 'जेन-झी – ट्रेकिंग' या नव्या उपक्रमांची सुरुवात करण्यात आली आहे. या माध्यमातून तरुण पिढीला ट्रेकिंग मोहिमांचे नियोजन, आयोजन आणि सहभागाचे अनुभव मांडण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जाणार आहे.

याशिवाय, गिर्यारोहण आणि साहसी उपक्रमांच्या क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानाबद्दल विविध गिर्यारोहक आणि संस्थांना प्रतिष्ठित गिरिमित्र पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहेत.

संमेलनाचे प्रमुख श्री. अनिल भंडारी म्हणाले, गिरिमित्र संमेलन हे साहस, गिर्यारोहण आणि दुर्गभ्रमंतीचा उत्सव साजरा करणारे एक अद्वितीय व्यासपीठ आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून हे संमेलन संपूर्ण महाराष्ट्रातील साहसी क्रीडा प्रेमींना एकत्र आणत आहे. सियाचीनमधील वीरांच्या सहभागामुळे यावर्षीचे संमेलन विशेष महत्त्वाचे ठरणार आहे.

संमेलनाच्या पहिल्या दिवशी आयोजित प्रदर्शनासाठी नागरिकांना प्रवेश विनामूल्य असेल. दोन दिवसीय कार्यक्रमासाठी ८५० रुपयांचे डोनर पास उपलब्ध असून, त्याबाबतची माहिती गिरिमित्रच्या संकेतस्थळावर आणि फेसबुक पेजवर उपलब्ध आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / हर्षदा गावकर