- भारत आणि आर्मेनिया यांनी द्विपक्षीय संरक्षण सहकार्य आणि धोरणात्मक सहकार्य मजबूत करण्यावर केली चर्चा

नवी दिल्ली, 08 फेब्रुवारी (हिं.स.)। आर्मेनियाने पहिल्यांदाच भारताकडून खरेदी केलेली शस्त्रे सार्वजनिकरित्या प्रदर्शित केली आहेत. भारतीय सशस्त्र दलांचे प्रमुख जनरल अनिल चौहान सध्या आर्मेनियाला भेट देत आहेत. त्यांना आर्मेनियामध्ये बनवलेले विविध यूएव्ही आणि हवाई बॉम्बसाठी मॉडिफिकेशन मॉड्यूल देखील दाखवण्यात आले, ज्यात आर्मेनियन आणि भारतीय शस्त्रे समाविष्ट आहेत. प्रदर्शनात असलेल्या शस्त्रांमध्ये आकाश विमानविरोधी क्षेपणास्त्र प्रणाली, पिनाका मल्टिपल रॉकेट लाँचर प्रणाली आणि भारताकडून मिळवलेली स्वयं-चालित होवित्जर यांचा समावेश होता.

अलिकडच्या काळात आर्मेनियाशी भारताचे संरक्षण संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. पहिला परदेशी खरेदीदार म्हणून आर्मेनियाने २०२२ मध्ये भारताकडून ७२० दशलक्ष डॉलर्समध्ये १५ आकाश क्षेपणास्त्र प्रणाली मागवल्या. ही आकाश-१एस प्रणाली लढाऊ विमाने, मार्गदर्शित क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनसारख्या हवाई धोक्यांपासून विश्वसनीय संरक्षण प्रदान करते. डीआरडीओने विकसित केलेली ही प्रणाली ३० किलोमीटर अंतरापर्यंत शत्रूच्या लढाऊ विमानांना शोधून पाडू शकते. आकाश हे संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटना, भारत डायनॅमिक्स आणि भारत इलेक्ट्रॉनिक्स यांनी विकसित केलेले मध्यम पल्ल्याचे हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे. चीनसोबतच्या तणावाच्या सुरुवातीपासून भारताने पूर्व लडाख सीमेवर स्वदेशी विकसित आकाश हवाई संरक्षण प्रणाली तैनात केली आहे.

भारतीय लष्कराच्या तोफखाना रेजिमेंटच्या १५५ मिमी/५२ कॅलिबरच्या टोड तोफांची उपयुक्तता त्याच्या शेजारी अझरबैजानविरुद्ध स्वसंरक्षणात गुंतलेल्या आर्मेनियाने देखील कौतुकास्पद मानली आहे. म्हणूनच, नोव्हेंबर २०२२ मध्ये, आर्मेनियाने १५५ मिमी शस्त्र प्रणालीसाठी स्थानिक कंपनीकडे दिलेला पहिला ऑर्डर चिन्हांकित करून, तोफखाना तोफांच्या पुरवठ्यासाठी भारताकडे १५५.५ दशलक्ष डॉलर्सची ऑर्डर दिली.

भारताकडून सहा अ‍ॅडव्हान्स्ड टोड आर्टिलरी गन सिस्टीम (एटीएजीएस) खरेदी केल्यानंतर, आर्मेनियाने मार्च २०२४ मध्ये ८४ तोफांचा दुसरा मोठा बॅच ऑर्डर दिला. आर्मेनियन सैन्याकडे आता ९० एटीएजीएस आहेत. टोड होवित्जरची फायरिंग रेंज ४५ किलोमीटरपेक्षा जास्त आहे आणि ती उच्च अचूकता, जलद तैनाती आणि कठीण प्रदेशात प्रभावी ऑपरेशन्ससाठी डिझाइन केलेली आहे.

यापूर्वी, २०२० मध्ये, भारताने चार स्वाती वेपन लोकेटिंग रडार (डब्ल्यूएलआर) पुरवण्यासाठी ३५० कोटी रुपयांचा करार केला होता, जो शत्रूची प्राणघातक शस्त्रे शोधण्यास सक्षम होता. भारतीय सैन्यासाठी डिझाइन केलेले, हे रडार शत्रूच्या तोफखान्याचे गोळे, मोर्टार आणि रॉकेट ट्रॅक करण्यासाठी वापरले जातात. भारताने शत्रूच्या लाँचर्सवर लक्ष ठेवण्यासाठी पाकिस्तान आणि चीनच्या सीमेवर हे रडार तैनात केले आहेत. हे रडार ५० किलोमीटरच्या रेंजमध्ये एकाच वेळी अनेक दिशांवरून येणारे शेल आणि रॉकेट अचूकपणे शोधण्यास सक्षम आहेत. त्यानंतर, आर्मेनियाने त्यांच्या रशियन-निर्मित सुखोई-३० लढाऊ विमानांना अपग्रेड करण्यासाठी भारताची मदत देखील मागितली आहे.

सप्टेंबर २०२२ मध्ये भारताला आर्मेनियाकडून क्षेपणास्त्रे, रॉकेट आणि दारूगोळ्यासाठी २४५ दशलक्ष डॉलर्सचा ऑर्डर मिळाला. या करारांमध्ये मल्टीपल लाँच रॉकेट सिस्टीम, अँटी-टँक रॉकेट आणि दारूगोळा खरेदीचा समावेश होता. आर्मेनियन सैन्याने पिनाका मल्टी-बॅरल रॉकेट लाँचर (एमबीआरएल) च्या सहा रेजिमेंट्स खरेदी करण्यासाठी करारावर स्वाक्षरी केली आहे. या करारांतर्गत भारत आर्मेनियाला विविध प्रकारच्या अँटी-टँक रॉकेट आणि दारूगोळा पुरवेल. भारतात बनवलेली ही मल्टीपल लाँच रॉकेट सिस्टीम वेगवेगळ्या प्रकारांनुसार ७५ किमी पर्यंत मारा करण्यास सक्षम आहे.

संरक्षण प्रमुख जनरल अनिल चौहान यांनी आर्मेनिया प्रजासत्ताकाचे संरक्षण मंत्री करेन ब्रूटियन यांची भेट घेतली. या चर्चेत द्विपक्षीय संरक्षण सहकार्य मजबूत करणे आणि परस्पर फायद्याच्या सुरक्षा आणि प्रादेशिक मुद्द्यांमध्ये धोरणात्मक सहकार्य पुढे नेण्यावर भर देण्यात आला. त्यांनी भारतीय शिष्टमंडळासह रिपब्लिक ऑफ आर्मेनियाचे उच्च-तंत्रज्ञान उद्योग मंत्री म्खितार हेरापेट्यान यांच्याशी चर्चा केली. सीडीएसने रिपब्लिक ऑफ आर्मेनियाचे पंतप्रधान निकोल पशिन्यान यांच्याशी चर्चा केली आणि बदलत्या भू-राजकीय परिदृश्य आणि सध्याच्या सुरक्षा वातावरणावर त्यांचे विचार मांडले. या चर्चेत सहकार्याच्या नवीन संधी आणि द्विपक्षीय संरक्षण सहकार्य आणि धोरणात्मक सहकार्य आणखी मजबूत करण्याच्या मार्गांवरही चर्चा झाली.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule