जेरुसलेम , 08 फेब्रुवारी (हिं.स.)।इराणच्या अणु कार्यक्रमावरून वाढत चाललेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इस्राइल आणि अमेरिका यांच्या सर्वोच्च नेतृत्वाची एक महत्त्वाची बैठक निश्चित झाली आहे. इस्राइलने सांगितले आहे की पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू बुधवारी वॉशिंग्टन येथे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची भेट घेणार आहेत. या बैठकीत इराणसोबत सुरू असलेल्या अमेरिकी चर्चांचा आणि त्यासंदर्भातील सुरक्षेच्या चिंतांचा मुख्यत्वे आढावा घेतला जाणार आहे. प्रादेशिक संघर्षाची शक्यता लक्षात घेता या बैठकीला अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.

इस्रायली पंतप्रधान कार्यालयानुसार नेतन्याहू यांचे मत आहे की इराणसोबत होणाऱ्या कोणत्याही चर्चेत त्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावर निर्बंध आणि इराण समर्थित प्रादेशिक नेटवर्क संपवण्याची अट असली पाहिजे. निवेदनात असेही नमूद करण्यात आले आहे की केवळ अणु कार्यक्रमापुरती मर्यादित चर्चा पुरेशी ठरणार नाही. इस्राइलला व्यापक सुरक्षा चौकटीअंतर्गत करार अपेक्षित आहे.

दरम्यान, अमेरिका आणि इराण यांच्यात शुक्रवारी ओमानमध्ये अप्रत्यक्ष चर्चा झाली. ही चर्चा इराणच्या अणु कार्यक्रमासंदर्भातील पुढील दिशा ठरवण्यासाठी होती. सुरुवातीच्या संकेतांवरून ही वार्ता पुन्हा प्रारंभिक टप्प्यावर परतल्याचे दिसून आले. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी या चर्चांना “अतिशय चांगल्या” असे संबोधले असून पुढील आठवड्यात पुन्हा चर्चा होणार असल्याचे सांगितले. अमेरिकेच्या वतीने पश्चिम आशियासाठीचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि ट्रंप यांचे जावई जेरेड कुशनर यांनी प्रतिनिधित्व केले.

यापूर्वीही ट्रम्प यांनी गरज भासल्यास इराणवर अणु करारासाठी दबाव टाकण्यासाठी बळाचा वापर केला जाऊ शकतो, असे म्हटले होते. याआधी अमेरिका यूएसएस अब्राहम लिंकन या विमानवाहू युद्धनौकेसह अनेक युद्धनौका या भागात तैनात केल्या होत्या. इराणमधील आंदोलनांवर कडक कारवाईनंतर निर्माण झालेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ही तैनाती करण्यात आली होती. खाडी देशांना भीती आहे की कोणत्याही हल्ल्यामुळे संपूर्ण प्रदेशात मोठा युद्धसंघर्ष पेटू शकतो.

इराणसंबंधीच्या चर्चाप्रक्रियेत प्रथमच अमेरिकेने पश्चिम आशिया क्षेत्रातील आपल्या सर्वोच्च लष्करी कमांडरचाही समावेश केला आहे. सेंट्रल कमांडचे प्रमुख अ‍ॅडमिरल ब्रॅड कूपर चर्चा झाल्यानंतर यूएसएस अब्राहम लिंकनवर पोहोचले. त्यांच्या सोबत विटकॉफ आणि कुशनरही उपस्थित होते. यावरून कूटनीतिक चर्चांसोबतच लष्करी तयारीही समांतरपणे सुरू असल्याचे संकेत मिळतात.

इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराघची यांनी सांगितले की अणु विषयावरील चर्चा शांत वातावरणात आणि कोणत्याही धमकीशिवाय व्हायला हव्यात. त्यांनी स्पष्ट केले की इराण केवळ आपल्या अणु कार्यक्रमावरच चर्चा करणार आहे. चर्चेचा हा फेरा संपला असून राजनयिक आपापल्या देशात परतत आहेत. एका प्रस्तावात असे सुचवण्यात आले होते की इराणने तीन वर्षांसाठी युरेनियम संवर्धन थांबवावे, उच्च संवर्धित युरेनियम देशाबाहेर पाठवावे आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा वापर सुरू न करण्याचे आश्वासन द्यावे. मात्र, या प्रस्तावावर अधिकृत सहमती झाल्याचे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode