* प्रति समभाग (दर्शनी मूल्य रु. 1 प्रत्येकी) किंमत पट्टा रु. 1,700 – रु. 1,785 निश्चित

मुंबई, 11 सप्टेंबर (हिं.स.) - नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया लिमिटेडने आपल्या प्रारंभिक सार्वजनिक प्रस्तावासाठी प्रति समभाग (दर्शनी मूल्य रु. 1/- प्रत्येकी) रु. 1,700/- ते रु. 1,785/- असा किंमत पट्टा निश्चित केला आहे. कंपनीचा प्रारंभिक सार्वजनिक प्रस्ताव (“IPO” किंवा “प्रस्ताव”) 17 सप्टेंबर 2026 रोजी सदस्यत्वासाठी सुरू होईल आणि 21 सप्टेंबर 2026 रोजी बंद होईल. गुंतवणूकदार किमान 8 समभागांसाठी आणि त्यानंतर 8 समभागांच्या पटीत बोली लावू शकतात.

दिनांकानुसार थकीत समभाग 2,475,000,000 समभाग (प्रत्येकी रु. 1) इतके आहेत. रु. 1 दर्शनी मूल्य असलेला हा IPO, स्टेट बँक ऑफ इंडिया, कॅनडा पेन्शन प्लॅन इन्व्हेस्टमेंट बोर्ड, अरांडा इन्व्हेस्टमेंट्स (मॉरिशस) प्रा. लि., एमएस स्ट्रॅटेजिक (मॉरिशस) लि., द न्यू इंडिया अॅश्युरन्स कंपनी लि., एसबीआय कॅपिटल मार्केट्स लिमिटेड (एसएस), बँक ऑफ बडोदा, स्टॉक होल्डिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड, जनरल इन्शुरन्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड आणि युनायटेड इंडिया इन्शुरन्स कंपनी लिमिटेड या कॉर्पोरेट विक्री करणाऱ्या भागधारकांकडून 126,436,650 समभागांपर्यंतच्या विक्रीसाठीचा प्रस्ताव (ऑफर-फॉर-सेल) आहे.

हा इश्यू सेबी आयसीडीआर नियमांनुसार बुक-बिल्डिंग प्रक्रियेद्वारे केला जात आहे, ज्यामध्ये पात्र संस्थात्मक खरेदीदारांसाठी (क्यूआयबी) जास्तीत जास्त 50%, बिगर-संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी (एनआयआय) किमान 15% आणि किरकोळ वैयक्तिक गुंतवणूकदारांसाठी (आरआयआय) किमान 35% राखीव ठेवण्यात आले आहे.

नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया (एनएसई) ने 1994 मध्ये आपले कामकाज सुरू केले आणि इलेक्ट्रॉनिक किंवा स्क्रीन-आधारित ट्रेडिंग राबवणारा भारतातील पहिला एक्सचेंज ठरला. एनएसईकडे एक्सचेंज लिस्टिंग, ट्रेडिंग सेवा, क्लिअरिंग आणि सेटलमेंट सेवा, निर्देशांक आणि मार्केट डेटा फीड यांचा समावेश असलेले पूर्णतः एकात्मिक व्यवसाय मॉडेल आहे. एनएसई ट्रेडिंग व क्लिअरिंग सदस्य तसेच सूचिबद्ध कंपन्यांकडून सेबी आणि एक्सचेंजच्या नियम व विनियमांचे पालन होत असल्याचीही देखरेख करते. एनएसई तंत्रज्ञानातील अग्रणी असून, नवोन्मेष आणि तंत्रज्ञानातील गुंतवणुकीच्या संस्कृतीद्वारे आपल्या प्रणालींची विश्वासार्हता आणि कामगिरी सुनिश्चित करते. फ्युचर्स इंडस्ट्री असोसिएशनने (एफआयए) राखलेल्या आकडेवारीनुसार, कॅलेंडर वर्ष 2025 साठी ट्रेडिंग व्हॉल्यूमच्या (करार) बाबतीत एनएसई ही जगातील सर्वांत मोठी डेरिव्हेटिव्ह्ज एक्सचेंज आहे. वर्ल्ड फेडरेशन ऑफ एक्सचेंजेसने (डब्ल्यूएफई) राखलेल्या आकडेवारीनुसार, 2025 मध्ये व्यवहारांच्या संख्येनुसार (इलेक्ट्रॉनिक ऑर्डर बुक) इक्विटी विभागात एनएसईचा जगात तिसरा क्रमांक आहे.

रेडसीअर अहवालानुसार, वित्तीय वर्ष 20011 पासून वित्तीय वर्ष 2026 पर्यंत आणि 30 जून 2026 रोजी संपलेल्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत रोख बाजारातील एकूण उलाढाल आणि इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्जमधील एकूण उलाढाल (इक्विटी ऑप्शन्ससाठी नोशनल उलाढालीवर आधारित) या दोन्ही बाबतीत एनएसई ही भारतातील सर्वांत मोठी शेअर बाजार राहिली आहे, तसेच वित्तीय वर्ष 20092 पासून वित्तीय वर्ष 2026 पर्यंत आणि 30 जून 2026 रोजी संपलेल्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत एक्सचेंज-ट्रेडेड चलन डेरिव्हेटिव्ह्जमधील एकूण उलाढालीच्या (चलन ऑप्शन्ससाठी नोशनल उलाढालीवर आधारित) बाबतीतही ती भारतातील सर्वांत मोठी शेअर बाजार राहिली आहे.

वर्ल्ड फेडरेशन ऑफ एक्सचेंजेसनुसार, जागतिक स्तरावरील आघाडीच्या सूचिबद्ध शेअर बाजार समूहांच्या तुलनेत, वित्तीय वर्ष 2026 आणि 30 जून 2026 रोजी संपलेल्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत रोख इक्विटीमधील व्यवहारांच्या संख्येनुसार आणि इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्जमधील व्यवहार झालेल्या करारांच्या संख्येनुसार कंपनी ही सर्वांत मोठी बहु-मालमत्ता वर्ग एक्सचेंज आहे. वित्तीय वर्ष 2026 मध्ये रोख इक्विटीमधील व्यवहारांच्या संख्येत तिचा जागतिक बाजारहिस्सा 11.38% आणि इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्जमधील व्यवहार झालेल्या करारांमध्ये 51.18% होता, तर 30 जून 2026 रोजी संपलेल्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत रोख इक्विटीमधील व्यवहारांच्या संख्येत तिचा जागतिक बाजारहिस्सा 10.68% आणि इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्जमधील व्यवहार झालेल्या करारांमध्ये 50.22% होता.

कंपनी ही भारतातील “फर्स्ट लेव्हल रेग्युलेटर” असून, त्या भूमिकेत गुंतवणूकदार, इश्यूअर आणि मध्यस्थांसह सर्व बाजार सहभागींना समान, अनिर्बंध, पारदर्शक आणि निष्पक्ष प्रवेश देण्यास तसेच सुव्यवस्थित व कार्यक्षम बाजार कामकाज राखत गुंतवणूकदारांच्या हिताचे संरक्षण करण्यास वचनबद्ध आहे.

तिच्या युनिक रजिस्टर्ड इन्व्हेस्टर्स बेसमध्ये 31 मार्च 2020 रोजी 30.87 दशलक्षवरून 30 जून 2026 रोजी 132.37 दशलक्ष इतकी वाढ झाली असून, यादरम्यान 26.23% चक्रवाढ वार्षिक वृद्धी दर (सीएजीआर) नोंदवला गेला आहे, तर याच कालावधीत तिच्या प्लॅटफॉर्मवरील (मेनबोर्ड आणि इमर्ज) सूचिबद्ध संस्थांचे एकूण बाजार भांडवल 25.89% च्या सीएजीआरने वाढले.

30 जून 2026 रोजी संपलेल्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत आणि वित्तीय वर्ष 2026 मध्ये, तिच्या प्लॅटफॉर्मद्वारे अनुक्रमे ₹6.19 लाख कोटी आणि ₹20.33 लाख कोटी इतके एकूण निधी उभारणी करण्यात आली. 30 जून 2026 पर्यंत, या शेअर बाजारावरील गुंतवणूकदार भारतातील 99% हून अधिक पिन कोडमध्ये पसरलेले आहेत, ज्यामुळे आर्थिक संधींपर्यंतचा प्रवेश लोकशाहीकृत झाला आहे. 30 जून 2026 पर्यंत, कंपनीकडे 261.36 दशलक्ष नोंदणीकृत गुंतवणूकदार खाती, 1,328 ट्रेडिंग सदस्य, 132.37 दशलक्ष युनिक रजिस्टर्ड इन्व्हेस्टर्स आणि ₹474.08 लाख कोटी बाजार भांडवल असलेल्या 3,005 सूचिबद्ध संस्था आहेत.

एकात्मिक परिसंस्था निर्माण करण्यासाठी आणि ट्रेडिंग, लिस्टिंग व सेटलमेंटसाठी एकल-खिडकी व्यासपीठ म्हणून काम करण्यासाठी कंपनीने प्रमुख बाजार संस्थाही उभारल्या आहेत.

तिचे बिगर-ट्रेडिंग व्यवसाय पूरक महसूल स्रोत उपलब्ध करून देतात आणि बाजार सहभागींच्या विविध गरजा पूर्ण करतात, ज्याचे तपशील खालीलप्रमाणे आहेत:

क्लिअरिंग आणि सेटलमेंट — भारतात क्लिअरिंग आणि सेटलमेंट सेवा देण्यासाठी ऑगस्ट 1995 मध्ये तिने एनएसई क्लिअरिंग लिमिटेड (एनसीएल) ची स्थापना केली.

निर्देशांक — मे 1998 मध्ये तिने निर्देशांक सेवा देण्यास सुरुवात केली आणि सध्या एनएसई इंडायसेस लिमिटेड (एनएसई इंडायसेस) मार्फत या सेवा पुरवते.

डेटा अॅनालिटिक्स, बातम्या आणि बाजार अद्यतने — संस्थात्मक गुंतवणूकदार, मालमत्ता व्यवस्थापक आणि नियामकांना सर्वसमावेशक रिअल-टाइम मार्केट डेटा, बेंचमार्क डेटा, फिक्स्ड इन्कम व्हॅल्युएशन्स आणि विश्लेषणात्मक साधने पुरवण्यासाठी जून 2000 मध्ये तिने एनएसई डेटा अँड अॅनालिटिक्स लिमिटेड (एनएसई डीएएल) ची स्थापना केली.

विदेशी चलन-निर्धारित ट्रेडिंग — भारतीय आणि विदेशी संस्थांना विदेशी चलन-निर्धारित सिक्युरिटीज व वित्तीय उत्पादनांमध्ये व्यवहार करता यावेत आणि आंतरराष्ट्रीय वित्तीय बाजारांपर्यंत प्रवेश मिळावा यासाठी, तसेच जवळपास 21 तास ट्रेडिंगला वाव मिळावा यासाठी, नोव्हेंबर 2016 मध्ये कंपनीने गिफ्ट सिटीमध्ये आपली उपकंपनी म्हणून एनएसई इंटरनॅशनल एक्सचेंज (एनएसईआयएक्स) स्थापन केली.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी