नवी दिल्ली, ११ जुलै (हिं.स.) केंद्रीय गृह आणि सहकार मंत्री अमित शाह यांनी तरुणांना ग्रंथालयांशी जोडले जाण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले की, देशाचे भविष्य त्याच्या आर्थिक समृद्धीवर नव्हे, तर तेथील ग्रंथालयांना भेट देणाऱ्या तरुणांच्या संख्येवर अवलंबून असते. ते म्हणाले की, ज्ञान आणि शहाणपण ही राष्ट्र उभारणीची खरी शक्ती आहे आणि ग्रंथालये या संसाधनांचा सर्वात मोठा स्रोत आहेत.

नवी दिल्लीतील 'जयप्रकाश नारायण सार्वजनिक ग्रंथालया'च्या उद्घाटन समारंभात शाह बोलत होते. ते म्हणाले की, लोकनायक जयप्रकाश नारायण यांच्या नावाने असलेले हे ग्रंथालय दिल्लीसाठी एक महत्त्वपूर्ण उपलब्धी आहे. ते म्हणाले की, महान स्वातंत्र्यसैनिक, विचारवंत आणि लोकशाहीचे खंबीर संरक्षक जयप्रकाश नारायण यांचे जीवन देशवासियांसाठी नेहमीच प्रेरणास्रोत राहील.

ते म्हणाले की, एका विचारवंताने म्हटले आहे की, राष्ट्राचे भविष्य हे तेथील ग्रंथालयांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या तरुणांच्या संख्येवर आणि देशात किती ग्रंथालये आहेत यावर अवलंबून असते. शेती, उद्योग आणि बाजारपेठा हे देशाच्या प्रगतीचे निर्देशक असू शकतात, परंतु राष्ट्राच्या समृद्धीचा पाया ज्ञान आणि त्याच्या व्यावहारिक उपयोगात आहे, जे ग्रंथालयांमधून प्राप्त होते.

तरुणांना ग्रंथालयांशी जोडले जाण्याचे आवाहन करताना शाह म्हणाले की, ग्रंथालयांना नियमित भेटी दिल्याने त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात सकारात्मक बदल घडतील. कोणताही विषय निवडण्यापूर्वी त्याचा अभ्यास केला पाहिजे आणि ग्रंथालये ही सुविधा पुरवतात. ऐकीव माहितीवर अवलंबून राहण्याऐवजी पुस्तकांमध्ये उपलब्ध असलेले अस्सल ज्ञान मिळवण्याच्या महत्त्वावर त्यांनी भर दिला.

गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातील ग्रंथालय विकासाचे उदाहरण देताना गृहमंत्री म्हणाले की, प्रत्येक गावात तीन ते चार हजार पुस्तके असलेली ग्रंथालये स्थापन करण्यात आली आहेत, जी लाखो पुस्तके असलेल्या केंद्रीय ग्रंथालयाशी जोडलेली आहेत. चार फिरत्या ग्रंथालय व्हॅनही चालवल्या जात आहेत, ज्याद्वारे गावातील कोणताही विद्यार्थी आपल्या आवडीचे पुस्तक मागवू शकतो आणि ते पुस्तक दर शुक्रवारी त्यांच्या गावात पोहोचवले जाते.

ते म्हणाले की, विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची सवय रुजवण्यासाठी ही ग्रंथालये स्थानिक शाळांशीही जोडण्यात आली आहेत. त्यांनी दिल्लीतील या ग्रंथालयाच्या अधिकाऱ्यांना जवळच्या शाळांशी संपर्क साधून विद्यार्थ्यांना ग्रंथालयाला भेट देण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याचे आवाहनही केले. ते म्हणाले की, एकदा का तरुणांना ग्रंथालयाला भेट देण्याची सवय लागली की, बाकीचे काम पुस्तकेच करतील.

शाह यांनी सुचवले की, दिल्ली सरकारने सर्व सार्वजनिक ग्रंथालयांना डिजिटल पद्धतीने जोडण्यासाठीही काम करावे. या दोन मजली आधुनिक ग्रंथालयात ३२,००० हून अधिक पुस्तकांचा संग्रह आहे. यामध्ये संशोधकांसाठी स्वतंत्र अभ्यास कक्ष, एक आधुनिक वाचन कक्ष, एक बहुउद्देशीय सभागृह, मोफत वाय-फाय आणि १ कोटींहून अधिक ई-पुस्तके असलेले ई-ग्रंथालय आहे.

लोकनायक जयप्रकाश नारायण यांना आदरांजली वाहताना गृहमंत्री म्हणाले की, त्यांनी स्वातंत्र्य चळवळीच्या प्रत्येक टप्प्यात आणि लोकशाहीच्या संरक्षणात ऐतिहासिक भूमिका बजावली. आणीबाणीच्या काळात, जयप्रकाश नारायण यांनी लोकशाहीच्या संरक्षणासाठी संघर्षाचे नेतृत्व केले आणि बिहारमधील गांधी मैदानावरून 'संपूर्ण क्रांती'चे आवाहन केले, ज्यामुळे देशभरात लोकशाहीची जाणीव पसरली.

ते म्हणाले की, आणीबाणीच्या काळात अनेक विरोधी नेत्यांना तुरुंगात टाकण्यात आले, प्रसारमाध्यमांवर बंदी घालण्यात आली आणि लोकशाही संस्था गंभीर संकटात सापडल्या. अशा वेळी, राष्ट्रकवी रामधारी सिंह 'दिनकर' यांची, जयप्रकाश, अंधारातला प्रकाश, ही ओळ लोकशाही समर्थकांचा आवाज बनली. शाह म्हणाले की, लोकशाहीत सत्ता लोकांच्या विश्वासावर चालते आणि जर सत्ता अहंकाराने आंधळी झाली, तर त्याला कसे प्रत्युत्तर द्यायचे हे लोकांना माहीत असते.

शाह यांनी जयप्रकाश नारायण यांच्या या विचाराचाही उल्लेख केला की, देश केवळ पंतप्रधानांनीच नव्हे, तर लाखो भारतीयांच्या सामूहिक प्रयत्नांनी घडतो. हा विचार आजही तितकाच समर्पक आहे आणि राष्ट्र उभारणीत प्रत्येक नागरिकाच्या भूमिकेवर तो प्रकाश टाकतो.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे