दोहा , 12 जुलै (हिं.स.)कतारचे माजी अमीर (शासक) शेख हमद बिन खलिफा अल थानी यांचे रविवारी सकाळी निधन झाले. ते ७४ वर्षांचे होते. कतारची सरकारी वृत्तसंस्थाने त्यांच्या निधनाची पुष्टी केली आहे. मात्र, त्यांच्या मृत्यूचे नेमके कारण अद्याप अधिकृतपणे जाहीर करण्यात आलेले नाही.

जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात म्हटले आहे, “अल्लाहच्या इच्छेला स्वीकारत आम्ही अत्यंत दुःखाने माजी अमीर शेख हमद बिन खलिफा अल थानी यांच्या निधनाची माहिती देत आहोत. अल्लाह त्यांना जन्नतमध्ये स्थान देवो.”

शेख हमद बिन खलिफा अल थानी यांना आधुनिक कतारचे शिल्पकार मानले जाते. त्यांनी १९९५ मध्ये आपल्या वडिलांऐवजी, शेख खलिफा बिन हमद अल थानी यांच्या जागी देशाची धुरा सांभाळली. हा सत्ताबदल पूर्णपणे शांततापूर्ण होता आणि त्यामध्ये कोणताही रक्तपात झाला नव्हता. सुमारे १८ वर्षे देशाचे नेतृत्व केल्यानंतर, २०१३ मध्ये त्यांनी स्वेच्छेने सत्ता आपल्या पुत्राकडे, म्हणजेच कतारचे विद्यमान अमीर शेख तमीम बिन हमद अल थानी यांच्याकडे सोपवली.

इंग्लंडमधील प्रसिद्ध रॉयल मिलिटरी अकॅडमी सँडहर्स्ट येथे लष्करी शिक्षण घेतलेल्या शेख हमद यांच्या कार्यकाळात कतारने जागतिक स्तरावर स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी कतारमधील नॉर्थ फील्ड या विशाल नैसर्गिक वायू साठ्याचा मोठ्या प्रमाणावर विकास केला. या निर्णयामुळे कतार जगातील सर्वात मोठा एलएनजी (द्रवीकृत नैसर्गिक वायू) निर्यातदार देश बनला आणि तेथील नागरिकांचे दरडोई उत्पन्न जगातील सर्वोच्च पातळीवर पोहोचले.

माध्यम क्षेत्रात मोठा बदल घडवून आणत त्यांनी १९९६ मध्ये अल जझीरा या वृत्तवाहिनीची स्थापना केली. आज अल जझीरा हे जगातील सर्वात प्रभावशाली वृत्तजाळ्यांपैकी एक मानले जाते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली कतार इन्व्हेस्टमेंट अथॉरिटीने जगभरात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली. लंडनमधील प्रसिद्ध हॅरॉड्स डिपार्टमेंट स्टोअर आणि फ्रान्समधील नामांकित फुटबॉल क्लब पॅरिस सेंट-जर्मेन (PSG) यांसारख्या मालमत्ता कतारच्या गुंतवणुकीचा भाग बनल्या.

कतारला क्रीडा क्षेत्रात जागतिक स्तरावर पुढे नेण्याचे श्रेयही त्यांनाच दिले जाते. त्यांच्या कार्यकाळातच कतारने मोठ्या आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांच्या यजमानपदासाठी तयारी सुरू केली होती. त्याचाच परिणाम म्हणून २०२२ मध्ये कतारने यशस्वीपणे फिफा फुटबॉल विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले.

परराष्ट्र धोरणाच्या क्षेत्रातही शेख हमद यांनी कतारला आंतरराष्ट्रीय वाद सोडविणारा एक महत्त्वाचा मध्यस्थ देश म्हणून विकसित केले. आज जागतिक राजकारण आणि कूटनीतीचे महत्त्वाचे केंद्र म्हणून कतारची जी ओळख आहे, तिची पायाभरणी शेख हमद यांनीच केली होती.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode