वॉशिंग्टन , 12 जुलै (हिं.स.)।इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने (आयआरजीसी) पुन्हा एकदा होर्मुझ सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याची घोषणा केली आहे. या घोषणेनंतर काही वेळातच अमेरिकेने इराणमधील अनेक ठिकाणांवर हल्ले केल्याचे वृत्त समोर आले आहे.

इराणच्या सरकारी माध्यमांच्या अहवालानुसार, होर्मुझ सामुद्रधुनीलगत असलेल्या बंदर अब्बास आणि सीरिक या शहरांमध्ये स्फोट झाले. अमेरिकेने मात्र या हल्ल्यांचे कारण इराणी सैन्याने सायप्रसच्या ध्वजाखालील एका व्यापारी जहाजावर केलेला हल्ला असल्याचे सांगितले आहे. या घडामोडींमुळे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील आधीच कमकुवत झालेल्या युद्धविराम करारावर आणखी संकट निर्माण झाले आहे.

अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (सेंटकॉम) जारी केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे, “आज सायंकाळी ७:१५ वाजता (ईस्टर्न टाइमनुसार) अमेरिकन सेंट्रल कमांडच्या दलांनी या आठवड्यात इराणविरुद्धच्या हल्ल्यांची तिसरी फेरी सुरू केली. इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सच्या दलांनी होर्मुझ सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या सायप्रसच्या ध्वजाखालील ‘एम/व्ही जीएफएस गॅलेक्सी’ या कंटेनर जहाजावर उघडपणे हल्ला केल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली.”

निवेदनात पुढे म्हटले आहे की, या हल्ल्यात जहाजावरील एका नागरी कर्मचारी सदस्याचा बेपत्ता झाल्याची नोंद आहे. तसेच जहाजाला आग लागून त्याच्या इंजिन कक्षाचे मोठे नुकसान झाल्याने ते पुढील प्रवास करण्यास असमर्थ ठरले आहे.

सेंटकॉमने पुढे म्हटले, “व्यापारी जहाजांवरील यापूर्वीच्या हल्ल्यांसाठी जबाबदार धरल्यानंतर इराणला सामंजस्य कराराचे (मेमोरँडम ऑफ अंडरस्टँडिंग) पालन करण्याची आणखी एक संधी देण्यात आली होती. मात्र, तो पुन्हा त्यात अपयशी ठरला. त्याच्या प्रत्युत्तरात, होर्मुझ सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या नागरी खलाशांवर आणि व्यापारी जहाजांवर हल्ले करण्याची इराणची क्षमता कमकुवत करून अमेरिका त्याला मोठी किंमत चुकवण्यास भाग पाडत आहे. हे हल्ले कमांडर-इन-चीफ यांच्या निर्देशानुसार सुरू आहेत.”

यापूर्वी इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनी पुढील आदेशापर्यंत बंद राहील, असे जाहीर केले होते. तसेच भविष्यात आणखी हल्ले झाल्यास या प्रदेशातील शत्रूच्या इतर तळांनाही लक्ष्य करण्याचा विचार केला जाईल, असा इशाराही दिला होता. या घोषणेनंतर अवघ्या एका तासाहून अधिक वेळात अमेरिकेने नव्या हल्ल्यांची घोषणा केली. अमेरिकेचे संरक्षणमंत्री पीट हेगसेथ यांनी सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया देताना म्हटले, “इराणने चुकीचा निर्णय घेतला आहे. आता त्याची किंमत त्यांना चुकवावी लागेल.”

हे हल्ले होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या सुरक्षेबाबत झालेल्या पुढील राजनैतिक चर्चेनंतर झाले आहेत. अलीकडेच वॉशिंग्टनमध्ये अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले होते की, युद्ध समाप्तीसाठी गेल्या महिन्यात झालेल्या कराराला अधिक बळकटी देण्याबाबतची चर्चा होर्मुझ सामुद्रधुनी सुरक्षित असल्याची खात्री झाल्याशिवाय पुढे जाऊ शकत नाही. त्यांनी इराणने याबाबत सार्वजनिक भूमिका जाहीर करावी, अशी अपेक्षाही व्यक्त केली होती.

मात्र, त्याऐवजी रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने असा दावा केला की अनेक जहाजांनी “मार्ग दुरुस्त करण्यास आणि मान्यताप्राप्त जलमार्गाचा वापर करण्यासंबंधी दिलेल्या आमच्या सूचना आणि इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष केले.” त्यापैकी एका जहाजावर “इशारतीची गोळी झाडण्यात आली आणि त्याला थांबवण्यात आले,” असेही आयआरजीसीने म्हटले आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode