लातूर, 19 ऑगस्ट (हिं.स.)। १ लाख २ हजार ७५० शेतकऱ्यांना दिवसा वीज शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी दिवसा अखंडित आणि भरवशाचा वीजपुरवठा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने राबविण्यात येत असलेल्या मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.० ला लातूर जिल्ह्यात मोठे यश मिळाले आहे. डिसेंबर २०२४ पासून आतापर्यंत जिल्ह्यात ४११ मेगावॅट क्षमतेचे तब्बल ८२ सौरऊर्जा प्रकल्प कार्यान्वित झाले आहेत. या प्रकल्पांमुळे लातूर मंडळातील १ लाख २ हजार ७५० शेतकऱ्यांना दिवसा सौरऊर्जेवर आधारित वीजपुरवठ्याचा लाभ मिळत आहे. त्यामुळे रात्रीच्या वेळी सिंचन करण्याची शेतकऱ्यांची मोठी अडचण दूर होण्यास मदत झाली आहे.

सौरऊर्जेतून शेतीला दिवसा वीज

शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी दिवसा वीज उपलब्ध करून देण्यासाठी महावितरणकडून सौरऊर्जा प्रकल्पांना प्राधान्य देण्यात येत आहे. मुख्यमंत्री तथा ऊर्जामंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकाराने आणि महावितरणचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक लोकेश चंद्र यांच्या नेतृत्वाखाली राज्यात मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.० राबविण्यात येत आहे.

या योजनेअंतर्गत महावितरणच्या वीज उपकेंद्राच्या सुमारे ५ किलोमीटर परिघातील जमिनीवर सौरऊर्जा प्रकल्प उभारले जात आहेत. या प्रकल्पांमधून निर्माण होणारी वीज महावितरणच्या उपकेंद्रांतील वाहिन्यांद्वारे परिसरातील कृषिपंपांना दिवसा उपलब्ध करून दिली जात आहे. त्यामुळे पारंपरिक वीजपुरवठ्यावरील कृषी क्षेत्राचा भार कमी करण्याबरोबरच सौरऊर्जेचा प्रभावी वापर करण्यास चालना मिळत आहे.

लातूर विभागात ३६ प्रकल्प

लातूर मंडळांतर्गत लातूर विभागात १८७ मेगावॅट क्षमतेचे ३६ सौरऊर्जा प्रकल्प पूर्णत्वास आले आहेत. या प्रकल्पांमधून सौर कृषी वीजवाहिन्यांद्वारे ४६ हजार ७५० शेतकऱ्यांना रात्रीऐवजी दिवसा वीजपुरवठा केला जात आहे. त्यामुळे या भागातील शेतकऱ्यांना सिंचनाचे नियोजन अधिक सोयीस्करपणे करता येत आहे.

उदगीर विभागातील २२ प्रकल्प कार्यान्वित

उदगीर विभागात ११२ मेगावॅट क्षमतेचे २२ सौरऊर्जा प्रकल्प पूर्ण झाले आहेत. या प्रकल्पांमुळे संबंधित कृषी वीजवाहिन्यांवरील २८ हजार शेतकऱ्यांना दिवसा वीजपुरवठा मिळत आहे. यामुळे रात्रीच्या वेळी शेतात जाऊन शेतीपंप चालविण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी झाली आहे.

निलंगा विभागात २४ प्रकल्प

निलंगा विभागांतर्गत ११२ मेगावॅट क्षमतेचे २४ सौरऊर्जा प्रकल्प कार्यान्वित झाले आहेत. या प्रकल्पांद्वारे संबंधित कृषी वीजवाहिन्यांवरील २८ हजार शेतकऱ्यांना दिवसा वीजपुरवठा उपलब्ध झाला आहे. त्यामुळे निलंगा परिसरातील शेतकऱ्यांनाही दिवसा सिंचनाची सुविधा मिळाली आहे.

रात्रीच्या सिंचनातून शेतकऱ्यांना दिलासा

यापूर्वी कृषी ग्राहकांना चक्राकार पद्धतीने दिवसा किंवा रात्री वीजपुरवठा केला जात असे. रात्रीच्या वेळी शेतीपंप सुरू करण्यासाठी शेतकऱ्यांना शेतात जावे लागत असल्याने त्यांची गैरसोय होत होती. अनेक वेळा अंधारात सिंचन करावे लागत असल्याने सुरक्षिततेचा प्रश्नही निर्माण होत होता.

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेमुळे दिवसा वीज उपलब्ध होत असल्याने शेतकऱ्यांना सिंचनाचे नियोजन आपल्या सोयीने करता येत आहे. पिकांना पाणी देण्यासाठी रात्री शेतात जाण्याची गरज कमी झाल्याने शेतकऱ्यांचा वेळ, श्रम आणि सुरक्षितता यांचीही बचत होत आहे.

विकेंद्रित सौर प्रकल्पांना प्राधान्य

कृषी भार अधिक असलेल्या वीज उपकेंद्रांच्या परिसरात विकेंद्रित सौरऊर्जा प्रकल्प उभारून कृषी वीजवाहिन्यांचे सौर ऊर्जीकरण करण्यात येत आहे. स्थानिक पातळीवर सौरऊर्जेची निर्मिती करून ती कृषी वाहिन्यांना उपलब्ध करून दिल्यामुळे दिवसा शेतीपंपांना वीजपुरवठा करणे अधिक सुलभ होत आहे.

शाश्वत शेतीला सौरऊर्जेची साथ

सौरऊर्जेवर आधारित वीजपुरवठ्यामुळे शेतकऱ्यांच्या सिंचन व्यवस्थेला अधिक स्थैर्य मिळण्यास मदत होत आहे. दिवसा वीज उपलब्ध झाल्याने पिकांच्या गरजेनुसार सिंचनाचे नियोजन करता येत असून शेतीतील अनिश्चितता कमी करण्यास हातभार लागत आहे.

सौरऊर्जेचा वापर वाढल्याने पारंपरिक ऊर्जास्रोतांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासही मदत होत आहे. त्यामुळे शेतीसाठी स्वच्छ आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा वापर वाढत असून मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.० ही शेतकऱ्यांच्या शाश्वत शेतीच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरत आहे.

लातूर जिल्ह्यातील ४११ मेगावॅट क्षमतेचे ८२ सौरऊर्जा प्रकल्प आणि त्यातून लाभ घेणारे १ लाख २ हजार ७५० शेतकरी हे सौर कृषी वाहिनी योजनेच्या प्रभावी अंमलबजावणीचे महत्त्वपूर्ण फलित मानले जात आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Mahesh Madanrao Chitnis