काठमांडू, 31 ऑगस्ट (हिं.स.)।नेपाळमध्ये अधिकाऱ्यांनी भोटेकोशी-त्रिशूली-नारायणी पुरातील अज्ञात मृतांच्या मृतदेहांवर डीएनए आणि फॉरेन्सिक पुरावे गोळा केल्यानंतर अंत्यसंस्कारासाठी दफन करण्यास सुरुवात केली आहे. याचे कारण म्हणजे शवागारे भरून गेली आहेत आणि नदीच्या प्रवाहात दूरवर वाहून गेलेल्या मृतदेहांची ओळख पटवणे दिवसेंदिवस कठीण होत चालले आहे.

रविवारी संध्याकाळी जारी करण्यात आलेल्या माहितीनुसार, अजूनही मृतदेह सापडण्याचे सत्र सुरू आहे. ६५० हून अधिक मृतदेहांपैकी आतापर्यंत केवळ २९ मृतदेहांची ओळख पटली आहे. नेपाळ पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, आतापर्यंत सापडलेल्या सुरुवातीच्या ६६९ मृतदेहांपैकी २११ मृतदेह अत्यंत खराब अवस्थेत होते किंवा त्यांचे अवयव अपूर्ण अथवा छिन्नविछिन्न झाले होते. पोलिसांनी सांगितले की, “अनेक मृतदेह दोन ते तीन दिवस जाड चिखल आणि पाण्याखाली दबलेले होते.”

रसुवा येथून वाहून आलेले मृतदेह नुवाकोट, चितवन, गोरखा, तनहू आणि नवलपरासी येथे आढळून आले. ही ठिकाणे अनेकदा पीडित व्यक्ती बेपत्ता झालेल्या ठिकाणांपासून बरीच दूर होती. चितवन हे मृतदेह सापडण्याचे सर्वात मोठे केंद्र ठरले आहे. रविवारपर्यंत तेथे त्रिशूली आणि नारायणी नद्यांच्या काठावर २५९ मृतदेह आढळले होते;मात्र त्यापैकी केवळ ९ मृतदेहांची ओळख पटली होती. अधिकाऱ्यांनी शवविच्छेदन आणि डीएनए नमुने घेतल्यानंतर ओळख न पटलेल्या मृतदेहांना देवघाट जंगलात दफन करण्यास सुरुवात केली. पहिल्या टप्प्यात २६ मृतदेह जमिनीत दफन करण्यात आले.

ही प्रक्रिया अशा पद्धतीने राबवण्यात आली आहे की, मृतदेह दफन केल्यानंतरही कुटुंबीयांचा शोध थांबणार नाही. प्रत्येक मृतदेहाला एक ओळख क्रमांक देण्यात आला आहे. मृतदेहाचे छायाचित्र, शारीरिक वैशिष्ट्ये, कपडे, दागिने आणि इतर वस्तूंची नोंद ठेवण्यात आली आहे. त्याचबरोबर डीएनए, बोटांचे ठसे आणि इतर फॉरेन्सिक नमुने सुरक्षित ठेवण्यात आले आहेत. दफन केलेल्या ठिकाणांचे जिओ-टॅगिंग करण्यात आले आहे, जेणेकरून नातेवाईकांनी नंतर ओळख निश्चित केल्यास मृतदेहाचे अवशेष शोधून बाहेर काढता येतील.

गोरखा जिल्ह्यातही डीएनए नमुने घेतल्यानंतर २९ अज्ञात मृतदेह आणि शरीराचे अवयव दफन करण्यात आले. गोरखाचे मुख्य जिल्हाधिकारी तुलसी प्रसाद श्रेष्ठ यांनी सांगितले, “गोरखामध्ये मृतदेह ठेवण्यासाठी पुरेशा सुविधा नाहीत आणि दररोज मृतदेह सापडत आहेत.”

नवलपरासी ईस्टमध्येही रविवारी अशीच प्रक्रिया सुरू करण्यात आली. फॉरेन्सिक नमुने घेऊन आणि ओळख क्रमांक देऊन २० अज्ञात मृतदेह जमिनीत दफन करण्यात आले. कुटुंबीयांसाठी मृतांची ओळख पटवणे मोठ्या प्रमाणावर छोट्या-छोट्या वैयक्तिक खुणांवर अवलंबून होते.

शनिवारी १,००० हून अधिक नातेवाईक पोखरा येथे पोहोचले. खालच्या भागातील जिल्ह्यांमधून आणण्यात आलेल्या १०२ मृतदेहांची छायाचित्रे पाहण्यासाठी ते येथे आले होते. पोलिसांनी सांगितले की, कुटुंबीयांनी टॅटू, हार, कानातले आणि अगदी शाळेच्या गणवेशावरूनही आपल्या प्रियजनांची ओळख पटवली.

एका वडिलांनी ऑनलाइन पाहिलेल्या छायाचित्रावरून आपल्या पाच वर्षांच्या मुलाची ओळख पटवली. या मुलाचा मृतदेह नवलपरासीमध्ये त्यांच्या बेपत्ता झालेल्या ठिकाणापासून बऱ्याच दूरवर आढळला होता. पोलिस निरीक्षक दीपक रिजाल यांनी सांगितले, “ज्या ठिकाणी चेहरा ओळखता येत नाही, अशा वेळी नातेवाईक मृतदेहाजवळ सापडलेल्या वस्तू आणि खुणांवरून ओळख पटवत आहेत. आणखी नातेवाईक येत आहेत.”

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode