मुंबई, 16 सप्टेंबर (हिं.स.) - काही कलाकार असे असतात ज्यांचा प्रवास केवळ पडद्यापुरता मर्यादित राहत नाही; ते आपल्या कामातून सतत नवनवीन वाटा शोधतात आणि स्वतःची एक वेगळी ओळख निर्माण करतात. कुणाल खेमू हा अशाच कलाकारांपैकी एक आहे. बालकलाकार म्हणून कॅमेऱ्यासमोर आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केल्यानंतर, त्याने स्वतःला एक आघाडीचा अभिनेता म्हणून प्रस्थापित केले आणि त्यानंतर लेखन व दिग्दर्शनाच्या क्षेत्रातही पाऊल टाकले. बालपणी सुरू झालेला हा प्रवास आता कथाकथनाच्या विश्वात एका नवीन टप्प्यावर पोहोचला आहे.

'सर', 'हम हैं राही प्यार के', 'राजा हिंदुस्तानी', 'ज़ख्म' आणि 'कलयुग' यांसारख्या चित्रपटांतून प्रेक्षकांसमोर आलेल्या कुणालने 'मडगाव एक्सप्रेस'द्वारे दिग्दर्शनात पदार्पण केले. आता तो निर्माता, दिग्दर्शक आणि अभिनेता अशा विविध भूमिकांतून आपला नवीन चित्रपट 'वाइब' प्रेक्षकांसमोर आणण्यासाठी सज्ज झाला आहे. कुणालने 'हिंदुस्थान समाचार'शी बोलताना आपल्या चित्रपटसृष्टीतील प्रवासाविषयी, लेखन आणि दिग्दर्शनातील अनुभवांबद्दल तसेच पत्नी सोहा अली खान हिच्यासोबतच्या नात्याबद्दल मनमोकळेपणाने संवाद साधला.

प्रश्न : अभिनेता ते दिग्दर्शक असा प्रवास करण्याची कल्पना कधी सुचली आणि त्यामागील सर्वात मोठी प्रेरणा काय होती?

कुणाल खेमू : खरं सांगायचं तर, अभिनयासोबतच मला काहीतरी वेगळं करायचं होतं. मी कथा लिहायला सुरुवात केली कारण एक अभिनेता म्हणून मला नेहमीपेक्षा वेगळ्या भूमिका साकारायच्या होत्या. जेव्हा 'मडगाव एक्सप्रेस'ची कल्पना सुचली, तेव्हा मला वाटलं, ज्या प्रकारच्या भूमिका मला मिळत नव्हत्या, त्यासाठी आपण स्वतःच काहीतरी का निर्माण करू नये? त्या वेळी मला पटकथा लेखनाचे तांत्रिक बारकावे माहित नव्हते; माझ्या मनात जसा चित्रपट साकारला होता, तसाच मी तो कागदावर उतरवला. जेव्हा काही लोकांनी ती पटकथा वाचली, तेव्हा ते म्हणाले, हा संपूर्ण चित्रपट वाचतानाच डोळ्यांसमोर उभा राहतोय - मग तू स्वतःच याचे दिग्दर्शन का करत नाहीस? सुरुवातीला मी थोडा साशंक होतो, पण मग विचार केला, दिग्दर्शन शिकण्यासाठी या संधीचा उपयोग का करून घेऊ नये? 'एक्सेल एंटरटेनमेंट'ने या चित्रपटाच्या निर्मितीची जबाबदारी स्वीकारली आणि माझा दिग्दर्शक म्हणून प्रवास सुरू झाला. खरं तर, मी दिग्दर्शन प्रत्यक्ष सेटवरच शिकलो. तरीही, लहानपणापासूनच मला चित्रपट निर्मितीमध्ये रस होता. वयाच्या सहाव्या वर्षापासून अभिनय करत असल्यामुळे, लोकांना काम करताना पाहणे आणि चित्रपट निर्मितीची प्रक्रिया समजून घेणे हा माझ्या प्रवासाचा नेहमीच एक भाग राहिला आहे. भट साहेबांसोबत काम केल्यामुळे मला पटकथेच्या बैठका, गाण्यांचे रेकॉर्डिंग आणि चित्रपट निर्मितीचे विविध टप्पे जवळून पाहण्याची संधी मिळाली. 'मडगाव एक्सप्रेस' बनवताना मला खूप आनंद मिळाला आणि जेव्हा प्रेक्षकांनी या चित्रपटाला पसंती दिली, तेव्हा मला पुन्हा दिग्दर्शन करण्याची प्रेरणा मिळाली.

प्रश्न : 'मडगाव एक्सप्रेस'नंतर निर्माता, दिग्दर्शक आणि अभिनेता अशा तिन्ही भूमिका एकाच वेळी सांभाळणे किती आव्हानात्मक होते?

कुणाल खेमू : खरं सांगायचं तर, चित्रपट बनवण्यासाठी वेळ लागतोच. 'मडगाव एक्सप्रेस'नंतर लगेचच मी या कथेवर काम करायला सुरुवात केली आणि चित्रपटाच्या निर्मितीच्या कामाला लागलो. या प्रवासात अनेक अडचणी आल्या, पण त्या अडचणींचा विचार करत बसून राहणे मला परवडणारे नव्हते. माझ्यासमोर एकच ध्येय होते: काहीही झाले तरी चित्रपट पूर्ण करायचा. त्यामुळे, प्रत्येक समस्येवर उपाय शोधत मी पुढे जात राहिलो. आता मागे वळून पाहताना, ती आव्हाने मला अडथळे वाटत नाहीत; उलट, ती मौल्यवान शिकवण आणि चित्रपट निर्मिती प्रक्रियेचाच एक अविभाज्य भाग वाटतात. चित्रपट ज्या प्रकारे साकारला गेला आहे, त्याबद्दल मी खूप आनंदी आहे. आता प्रेक्षकांनाही तो आवडेल, अशी मला आशा आहे.

प्रश्न : तुझे आजोबा साहित्य क्षेत्राशी निगडित होते आणि त्यांना 'पद्मश्री' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. त्या साहित्यिक वातावरणाचा आणि वारशाचा तुझ्या लेखनावर काही प्रभाव पडला का?

कुणाल खेमू : मी स्वतःला फारसा साहित्यप्रेमी मानत नाही. जरी माझ्यावर काहीसा सुप्त प्रभाव असला, तरी लहानपणापासूनच माझा कल पुस्तकांपेक्षा चित्रपट आणि दृश्य माध्यमांकडे अधिक राहिला आहे. मी सतत चित्रपट पाहत असे, त्यामुळे माझ्या अभ्यासाचे काय होणार, याची माझ्या पालकांना कधीकधी काळजी वाटायची. माझे आजोबा साहित्यविश्वातील एक दिग्गज व्यक्तिमत्त्व होते, त्यामुळे मला साहित्याचा वारसा नक्कीच मिळाला; पण माझा मार्ग वेगळा होता. माझा ओढा चित्रपट आणि व्यावसायिक सिनेमांकडे अधिक होता. माझ्या मनात अनेकदा विविध कल्पना यायच्या, पण त्या योग्य प्रकारे कागदावर कशा उतरवायच्या हे मी नंतरच्या काळात शिकलो. म्हणूनच, माझ्या लेखनाला प्रेक्षक आणि सहकाऱ्यांकडून मिळालेला सकारात्मक प्रतिसाद पाहून मला खूप आनंद झाला.

प्रश्न : चित्रपट दिग्दर्शन आणि निर्मितीची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर, चित्रपटात सोहा अली खानला कास्ट करण्याचा विचार कधी मनात आला होता का?

कुणाल खेमू : नाही, सुदैवाने तसं कधीच घडलं नाही. सोहाला हे समजतं की, एक अभिनेता म्हणून प्रत्येक भूमिका आपल्या हातात नसते. तिने माझ्याकडे कधीच स्वतःसाठी भूमिका लिहिण्याची मागणी केली नाही किंवा माझ्या चित्रपटात तिला का घेतलं नाही, असा प्रश्नही विचारला नाही. यामुळे मला माझ्या पद्धतीने काम करण्याचं पूर्ण स्वातंत्र्य मिळालं आहे. जेव्हा मी एखाद्या चित्रपटाच्या कामात व्यस्त असतो, तेव्हा मी त्यात पूर्णपणे मग्न होऊन जातो; कधीकधी तर घरात काय चाललंय याचंही मला भान राहत नाही. अशा काळात घर आणि मुलं सांभाळण्याची महत्त्वाची जबाबदारी सोहा पार पाडते. आमच्यातील ही भागीदारी माझ्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. जेव्हा ती एखाद्या नवीन प्रोजेक्टवर काम करत असते, तेव्हा मीही तिला पूर्ण पाठिंबा देतो. सध्या ती एका पॉडकास्टवर काम करत आहे, त्यामुळे तिच्या कामाच्या वेळापत्रकानुसार मी माझं वेळापत्रक आखतो. अशा प्रकारे एकमेकांचं काम आणि जबाबदाऱ्या समजून घेऊन आम्ही एकमेकांना आधार देतो.

प्रश्न : दिग्दर्शनाची जबाबदारी सांभाळत असतानाच अभिनय करणे किती आव्हानात्मक होते?

कुणाल खेमू : शारीरिक, मानसिक आणि भावनिकदृष्ट्या ही प्रक्रिया नक्कीच थकवणारी होती, तरीही ती अशक्य वाटली नाही. आमची तयारी भक्कम होती, त्यामुळे काम अतिशय शिस्तबद्ध पद्धतीने पार पडले. काही वेळा असेही घडले की, मेकअप सुरू असतानाच मला शॉटसाठी तयार व्हावे लागले. म्हणूनच चित्रीकरण सुरू होण्यापूर्वीच आम्ही सर्व गोष्टींचे सविस्तर नियोजन केले होते. मला अभिनय आणि दिग्दर्शन या दोन्ही जबाबदाऱ्या सांभाळायच्या आहेत, याची सर्व विभागांना कल्पना होती. तालीम, 'ब्लॉकिंग' आणि दृश्यांची मांडणी या गोष्टी आधीच निश्चित केल्या होत्या. सकाळी सेटवर आल्यावर, कोणते दृश्य आधी चित्रित करायचे आणि त्यानंतर काय करायचे, याची संपूर्ण टीमला अचूक माहिती असायची. यामुळे मला अभिनयावर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करणे सोपे झाले. तरीही, चित्रीकरणादरम्यान काही नवीन कल्पना सुचल्यास त्या अंमलात आणण्यास नेहमीच वाव होता.

प्रश्न : तुझा चित्रपट आणि 'दायरा' एकाच दिवशी प्रदर्शित होत आहेत. बॉक्स ऑफिसवरील या स्पर्धेकडे तू कसे पाहतोस?

कुणाल खेमू : करीना माझ्या चित्रपटाबद्दल जे काही बोलली, ते ऐकून मला खूप आनंद झाला. मी तिचा मनापासून आभारी आहे. खरं सांगायचं तर, कोणत्याही निर्मात्याला आपला चित्रपट दुसऱ्या एखाद्या चित्रपटासोबत एकाच दिवशी प्रदर्शित व्हावा असे वाटत नाही, कारण त्याचा बॉक्स ऑफिसवरील कामगिरीवर परिणाम होऊ शकतो. तरीही, चांगली गोष्ट म्हणजे आमच्या चित्रपटाला पुरेसे शोज मिळत आहेत. 'दायरा'मध्ये करीना आणि पृथ्वीराज यांच्यासारखे उत्कृष्ट कलाकार आहेत आणि त्याचे दिग्दर्शन मेघना गुलजार यांनी केले आहे. आमच्या चित्रपटांचे प्रकार वेगळे असल्याने, मला विश्वास आहे की प्रेक्षक दोन्ही चित्रपटांना नक्कीच पसंती देतील. शेवटी, सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे चांगल्या चित्रपटांनी प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचावे आणि त्यांनी त्या चित्रपटांचे कौतुक करावे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी