मुंबई, 14 मार्च (हिं.स.)। मेटा प्लॅटफॉर्म्स ही फेसबुक आणि इंस्टाग्राम या लोकप्रिय सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मची मूळ कंपनी पुन्हा एकदा मोठ्या प्रमाणावर कर्मचारी कपातीच्या चर्चेत आली आहे. रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, कंपनी आपल्या जागतिक कर्मचाऱ्यांपैकी सुमारे 20 टक्के कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करण्याचा विचार करत आहे. 31 डिसेंबर 2025 पर्यंत मेटामध्ये जवळपास 79 हजार कर्मचारी कार्यरत होते. या आकड्यानुसार कंपनीने जर 20 टक्के कपात केली, तर सुमारे 15 हजारांहून अधिक कर्मचाऱ्यांवर नोकरी जाण्याची वेळ येऊ शकते.

मेटा कंपनीने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक सुरू केली आहे. अत्याधुनिक एआय तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी डेटा सेंटर्स, संगणकीय क्षमता आणि संशोधनावर अब्जावधी डॉलर खर्च केले जात आहेत. या वाढत्या खर्चाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी कर्मचारी कपातीचा पर्याय विचारात घेतला जात असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. मात्र कंपनीचे प्रवक्ते अँडी स्टोन यांनी या बातम्यांना ‘काल्पनिक’ म्हणत सध्या कोणतीही कर्मचारी कपात करण्याची योजना नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.

अहवालानुसार, एआय क्षेत्रात आघाडी घेण्यासाठी मेटाने आपल्या ‘सुपरइंटेलिजन्स लॅब्स’मध्ये मोठी गुंतवणूक केली आहे. या लॅबमध्ये जागतिक स्तरावरील प्रतिभावान संशोधक आणि अभियंत्यांना सामील करून घेतले जात आहे. याच पार्श्वभूमीवर कंपनीने अलीकडेच अलेक्झांडर वांग यांच्या स्केल एआय या एआय स्टार्टअपमध्ये सुमारे 14.5 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक केल्याची माहिती समोर आली आहे. तसेच मेटाने 2028 पर्यंत एआय इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारणीसाठी तब्बल 600 अब्ज डॉलर खर्च करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. या प्रचंड गुंतवणुकीची भरपाई करण्यासाठी कंपनी खर्चात कपात करण्याचे पर्याय शोधत आहे, ज्यामध्ये कर्मचारी कपातही एक पर्याय मानला जात आहे.

मेटाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मार्क झुकरबर्ग यांनी यापूर्वीच एआयमुळे काम करण्याच्या पद्धतीत मोठे बदल होत असल्याचे संकेत दिले होते. जानेवारी महिन्यात त्यांनी सांगितले होते की, पूर्वी मोठ्या टीम्सना लागणारी अनेक प्रकल्पांची कामे आता एआयच्या मदतीने कमी लोकांद्वारे किंवा एका कुशल व्यक्तीद्वारेही पूर्ण होऊ शकतात. त्यामुळे भविष्यात कंपन्यांना मोठ्या प्रमाणावर कर्मचाऱ्यांची आवश्यकता कमी होऊ शकते, असेही त्यांनी नमूद केले होते.

जर मेटाने 20 टक्के कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी केले, तर ही कंपनीच्या इतिहासातील सर्वात मोठी कर्मचारी कपात ठरेल. यापूर्वी नोव्हेंबर 2022 मध्ये कंपनीने सुमारे 11 हजार कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढले होते. त्यानंतर मार्च 2023 मध्ये आणखी 10 हजार कर्मचाऱ्यांची कपात करण्यात आली होती. त्या काळातही कंपनीने खर्च कमी करणे आणि व्यवसायाची पुनर्रचना करणे हे कारण दिले होते.

मेटामधील कर्मचाऱ्यांच्या संख्येकडे पाहिले तर 2021 मध्ये कंपनीकडे सुमारे 72 हजार कर्मचारी होते. 2022 मध्ये ही संख्या वाढून 86 हजारांवर पोहोचली. मात्र त्यानंतर कपातीच्या निर्णयांमुळे 2023 मध्ये कर्मचारी संख्या 75 हजारांवर आली. 2024 मध्ये ती सुमारे 72 हजारांवर स्थिरावली होती, तर 2025 मध्ये पुन्हा वाढ होऊन ती 79 हजारांपर्यंत पोहोचली.

दरम्यान, मेटा एआयच्या जागतिक शर्यतीत मागे पडत असल्याचे काही अहवालांमध्ये म्हटले जात आहे. कंपनीचे आगामी टेक्स्ट-आधारित एआय मॉडेल ‘अॅव्होकॅडो’ अंतर्गत चाचण्यांमध्ये अपेक्षित यश मिळवू शकले नसल्याने त्याच्या लॉन्चमध्ये विलंब होत असल्याचे सांगितले जाते. हे मॉडेल मेटाच्या सुपरइंटेलिजन्स लॅबद्वारे विकसित केले जात आहे. या उशीराची भरपाई करण्यासाठी कंपनी नवीन एआय कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याचा मार्ग स्वीकारत आहे. त्यासाठी मेटा चीनी एआय स्टार्टअप ‘Manus’ मध्ये सुमारे 2 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक करण्याच्या तयारीत असल्याचेही वृत्त आहे. याशिवाय ‘मोल्टबुक’ सारख्या एआय प्लॅटफॉर्मवरही कंपनी लक्ष केंद्रित करत आहे.

फक्त मेटाच नाही, तर तंत्रज्ञान क्षेत्रातील इतर मोठ्या कंपन्याही एआयवरील वाढत्या खर्चामुळे कर्मचारी कपातीचे निर्णय घेत आहेत. यावर्षी जानेवारीमध्ये ॲमेझॉनने सुमारे 16 हजार कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी केले होते. त्याचप्रमाणे अटलासियननेही एआयमध्ये गुंतवणूक वाढवण्यासाठी 1,600 कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढले. याशिवाय मायक्रोसॉफ्ट, एक्सेंचर आणि टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस सारख्या कंपन्याही एआयमुळे बदलत असलेल्या तंत्रज्ञान क्षेत्राशी जुळवून घेण्यासाठी आपल्या कर्मचाऱ्यांची पुनर्रचना करत आहेत.

एकूणच, एआय तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने वाढणाऱ्या स्पर्धेमुळे जगभरातील मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्या आपली कार्यपद्धती आणि कर्मचारी संरचना बदलत आहेत. त्यामुळे आगामी काळात तंत्रज्ञान क्षेत्रात अशा प्रकारच्या मोठ्या निर्णयांची संख्या आणखी वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule