पाटणा, 30 मार्च (हिं.स.)बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांनी आपल्या विधान परिषद सदस्यपदाचा राजीनामा दिला आहे. १६ मार्च रोजी राज्यसभेवर निवडून आल्यापासून त्यांना १४ दिवसांच्या आत राजीनामा देणे आवश्यक होते, ज्याची मुदत आज संपत होती.

राज्यसभा सदस्य म्हणून शपथ घेतल्यानंतर ते (नितीश कुमार) मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा देतील अशी शक्यता आहे. नितीश कुमार यांच्या राजीनाम्यामुळे बिहारच्या राजकारणात एका नव्या पर्वाची सुरुवात होईल.

२००५ मध्ये एनडीएच्या पहिल्या विजयापासून भाजपने दुसऱ्या क्रमांकाची भूमिका बजावली आहे. पहिल्यांदाच ते प्रमुख भूमिका घेण्याची शक्यता आहे. राज्यसभेतील त्यांचा कार्यकाळ १० एप्रिलपासून सुरू होत आहे, पण नवीन मुख्यमंत्र्यांच्या नेतृत्वाखाली सरकार स्थापन करण्यासंबंधित राजकीय हालचाली आता निश्चितच तीव्र होणार आहे.

भाजप किंवा जेडीयू या दोघांनीही मुख्यमंत्रीपद कोणाकडे जाईल हे अधिकृतपणे जाहीर केलेले नाही, पण दोन्ही पक्षांतील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी नितीश कुमार (७५) यांच्या जागी भाजपचा उमेदवार येईल असे संकेत दिले आहेत. दरम्यान, नितीश यांचे पुत्र निशांत कुमार हे उपमुख्यमंत्री होतील अशी चर्चा आहे.

बिहारचे उपमुख्यमंत्री सम्राट चौधरी, जे भाजपच्या विधिमंडळ पक्षाचे नेतेही आहेत, त्यांना नितीश कुमार यांच्या जागी येण्यासाठी आघाडीवर मानले जात आहे. याची अनेक कारणे आहेत:

-२०१७ मध्ये पक्षात सामील झाल्यापासून त्यांची पक्षात झालेल प्रगती.

-कुशवाहा समाजात एक प्रमुख व्यक्ती म्हणून त्यांचा उदय.

-४.२७% पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेला कुशवाहा समाज, केवळ यादवांच्या (ज्यांची लोकसंख्या १४.२५% पेक्षा जास्त आहे) खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

-यादव आणि कुर्मी समाजातून (तिसऱ्या क्रमांकाच्या सर्वात मोठ्या मागास जाती) यापूर्वीच मुख्यमंत्री निवडले गेले आहेत. परिणामी, यावेळी कुशवाहा समाजालाही संधी मिळू शकते.

बिहारच्या ओबीसी-बहुल राजकारणात, 'मागास चेहरा' हा एक स्वाभाविक पर्याय मानला जातो. परिणामी, भाजपचे कट्टर आणि दीर्घकाळचे सदस्य असलेले केंद्रीय मंत्री नित्यानंद राय यांचे गेल्या काही वर्षांत मोठे महत्त्व वाढले आहे. त्यांनाही एक दुसरा पर्याय म्हणून विचारात घेतले जात आहे.

जरी ते यादव समाजाचे (जो सहसा आरजेडीशी जोडला जातो) असले तरी, ही गोष्ट त्यांच्या पथ्यावर पडणार नाही, असे त्यांच्या समर्थकांना वाटते. पण, जर ते हे पद जिंकले, तर भाजपला या मोठ्या जातीशी पुन्हा संपर्क साधण्याची संधी मिळेल, असे त्यांना वाटते. भाजपचे नेतृत्व अनेकदा अपारंपरिक निर्णय घेण्यासाठी ओळखले जाते. त्यामुळे अधिकृत घोषणा होईपर्यंत चर्चा अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे