नवी दिल्ली, 12 ऑगस्ट (हिं.स.)। भारतीय रेल्वेच्या रेलवन ॲपच्या डाउनलोडची संख्या ४.७६ कोटींपेक्षा अधिक झाली आहे आणि या ॲपच्या माध्यमातून दररोज सरासरी १० लाख तिकिटे बुक केली जात आहेत. यामध्ये २.७९ लाख आरक्षित आणि ७.२४ लाख अनारक्षित तिकिटांचा समावेश आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी बुधवारी लोकसभेत एका प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात ही माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, प्रवाशांना आरक्षित आणि अनारक्षित तिकिटे मोबाइल फोनवरून उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने रेलवन ॲप ०१ जुलै २०२५ रोजी सुरू करण्यात आले होते.

रेलवन ॲपवर भारतीय रेल्वेच्या प्रवाशांशी संबंधित अनेक सेवा एकाच प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. यामध्ये आरक्षित तिकीट, अनारक्षित तिकीट आणि प्लॅटफॉर्म तिकीट बुकिंग, ट्रेनची माहिती, पीएनआरची माहिती आणि रेल मदद यांसारख्या सेवांचा समावेश आहे. एकाच लॉगिनच्या माध्यमातून या सेवांचा वापर करता येतो, त्यामुळे प्रवाशांना वेगवेगळे रेल्वे ॲप डाउनलोड करण्याची आणि अनेक पासवर्ड लक्षात ठेवण्याची गरज भासत नाही. मंत्र्यांनी सांगितले की, वर्ष २००० मध्ये सुरू करण्यात आलेली राष्ट्रीय ट्रेन चौकशी प्रणाली (एनटीईएस) प्रवाशांना ट्रेनच्या धावण्याची जवळपास रिअल टाइम माहिती उपलब्ध करून देते. यामध्ये ट्रेनच्या येण्या-जाण्याची वेळ, ट्रेनचे वेळापत्रक, एखाद्या ट्रेनची सध्याची स्थिती आणि दोन स्टेशनदरम्यान धावणाऱ्या ट्रेनची माहिती यांचा समावेश आहे.

एनटीईएसच्या माध्यमातून वेबसाइट, मोबाइल एप, रेल्वे चौकशी केंद्र आणि १३९ हेल्पलाइनद्वारे माहिती मिळवता येते. सध्या एनटीईएसवर दररोज ६ कोटींपेक्षा जास्त चौकशा केल्या जातात आणि एकाच वेळी सुमारे ८० हजार यूजर्स याचा वापर करतात. एनटीईएसचे अँड्रॉइड ॲप आतापर्यंत ४.५ कोटींपेक्षा जास्त वेळा डाउनलोड करण्यात आले आहे, तर आयओएस ॲपच्या डाउनलोडची संख्या १६ लाखांपेक्षा अधिक आहे. सरकारच्या म्हणण्यानुसार, ट्रेनची स्थिती आणि वेळेची माहिती डिजिटल माध्यमातून सहज उपलब्ध होत असल्याने प्रवाशांना रेल्वे चौकशी केंद्रांवर जाण्याची गरज कमी झाली आहे. यामुळे चौकशी केंद्रांवरील रांग आणि प्रतीक्षा वेळ कमी करण्यासही मदत झाली आहे.

रेल्वेमंत्र्यांनी सांगितले की, सध्या सुमारे ८९ टक्के आरक्षित तिकिटे ऑनलाइन बुक केली जात आहेत, तर २०१३-१४ मध्ये हा आकडा सुमारे ४९ टक्के होता. त्याचप्रमाणे, विविध नॉन-काउंटर माध्यमातून बुक केली जाणाऱ्या अनारक्षित तिकिटांची हिस्सेदारी वाढून सुमारे ३९ टक्के झाली आहे. ट्रेन रद्द झाल्यास ऑनलाइन बुक केलेल्या ई-तिकिटाचा रिफंड निर्धारित प्रस्थान वेळेनंतर स्वयंचलितपणे सुरू होतो आणि लागू रक्कम प्रवाशाच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. ही सुविधा सध्या ऑनलाइन बुक केलेल्या ई-तिकिटांसाठी उपलब्ध आहे. काउंटरवरून खरेदी केलेल्या तिकिटांच्या बाबतीत प्रवाशाला रिफंडसाठी जवळच्या पॅसेंजर रिझर्व्हेशन सिस्टम (पीआरएस) काउंटरवर जावे लागते.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule