अंकारा, २२ ऑगस्ट (हिं.स.) तुर्कीने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या विरोधात इंटरपोल रेड नोटीस जारी करण्याची मागणी केली आहे. अंकाराचा आरोप आहे की, नेतान्याहू गाझामधील कथित नरसंहार आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांसाठी जबाबदार आहेत. तुर्की आणि इस्रायल यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

तुर्कीचे न्यायमंत्री अकिन गुर्लेक यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सांगितले की, कार्यकर्त्यांनी आयोजित केलेल्या ग्लोबल सुमुद फ्लोटिला शी संबंधित एका प्रकरणात पाहिजे असलेल्या ३५ आरोपींमध्ये नेतान्याहू यांचा समावेश आहे. तुर्कीने नरसंहार, मानवतेविरुद्धचे गुन्हे, छळ, स्वातंत्र्याची बेकायदेशीर गळचेपी, वाहतूक वाहनाचे अपहरण आणि मालमत्तेचे नुकसान यासह अनेक आरोप दाखल केले आहेत. इंटरपोल रेड नोटीस सदस्य देशांच्या पोलिसांना पाहिजे असलेल्या व्यक्तीचा शोध घेण्यास आणि संबंधित देशाच्या कायद्यानुसार त्यांना तात्पुरते ताब्यात घेण्यास सांगते. तथापि, रेड नोटीस स्वतःच एक आंतरराष्ट्रीय अटक वॉरंट नाही.

गुर्लेक यांनी म्हटले आहे की, गाझामधील कृत्यांसाठी जबाबदार असलेल्यांना उत्तरदायित्वापासून वाचवले जाऊ शकते, हे तुर्कीला मान्य नाही. त्यांनी नेतान्याहू सरकारवर गाझामध्ये वंशसंहाराचे धोरण अवलंबल्याचा आरोप केला. इस्रायली नौदलाने आंतरराष्ट्रीय सागरी हद्दीत गाझाकडे जाणाऱ्या अनेक नौका तांड्यांना अडवले आहे. मे महिन्यात, सुमारे ५० बोटींवरील ४०० हून अधिक कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेतल्याचे वृत्त समोर आले. नंतर त्यांना ग्रीसला हद्दपार करण्यात आले. ताब्यात घेतलेल्या कार्यकर्त्यांनी इस्रायली कोठडीत गैरवर्तणूक झाल्याचा आरोप केला. इस्रायली परराष्ट्र मंत्री गिडियन सार यांनी हे आरोप फेटाळून लावत, नौका तांड्यातील सर्वजण सुरक्षित असल्याचे सांगितले.

तुर्कस्तानचे अध्यक्ष रेसेप तय्यिप एर्दोगान यांनी गाझा युद्धावरून नेतान्याहू यांच्यावर सातत्याने टीका केली आहे. एर्दोगान यांनी नेतान्याहू यांची वारंवार ॲडॉल्फ हिटलरशी तुलना केली आहे आणि इस्रायलवर पॅलेस्टिनींविरुद्ध वंशसंहार केल्याचा आरोप केला आहे. नेतान्याहू यांनी एर्दोगान यांना 'ज्यूविरोधी हुकूमशहा' म्हटले आहे आणि कुर्दांविरुद्ध कारवाई केल्याचा आरोप तुर्कीवर केला आहे.

सीरियावरून तुर्की आणि इस्रायल यांच्यातील तणावही वाढला आहे. १८ ऑगस्ट रोजी सीरियाच्या अबू अल-दुहुर हवाई तळावर इस्रायलने केलेल्या हवाई हल्ल्याचा तुर्कीने निषेध केला. यात कोणतीही जीवितहानी झाल्याचे वृत्त नाही, परंतु नुकत्याच बांधलेल्या धावपट्टीचे नुकसान झाले. यावर प्रत्युत्तर म्हणून, इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ यांनी सीरियामधील तुर्कीच्या हालचालींबद्दल एर्दोगान यांना इशारा दिला. तथापि, तुर्कीने त्या भागात सैन्य तैनात करण्याची योजना आखली असल्याचा इस्रायलचा दावा सीरिया आणि तुर्कीने फेटाळून लावला.सीरिया आणि इराकसाठी अमेरिकेचे विशेष दूत टॉम बॅराक यांनीही इस्रायलच्या हल्ल्यावर टीका केली आणि तणाव वाढवणारे हे एक अनावश्यक पाऊल असल्याचे म्हटले.

नेतान्याहू यांच्याविरुद्ध ही कारवाई अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा त्यांच्याविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर कारवाई आधीच सुरू आहे. आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाने (ICC) नोव्हेंबर २०२४ मध्ये, गाझामधील कथित युद्ध गुन्हे आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांप्रकरणी नेतान्याहू आणि इस्रायलचे तत्कालीन संरक्षण मंत्री योआव गॅलंट यांच्याविरुद्ध अटक वॉरंट जारी केले. त्याच वेळी, आंतरराष्ट्रीय न्यायालय (ICJ) देखील दक्षिण आफ्रिकेने इस्रायलविरुद्ध दाखल केलेल्या नरसंहाराच्या खटल्याची सुनावणी करत आहे.

इस्रायलने नेतान्याहू यांच्यावरील आरोप फेटाळून लावले आहेत. इस्रायल ICC चा सदस्य नाही, तरीही तो ICJ च्या नियमांच्या अधीन असलेल्या देशांपैकी एक आहे. तुर्कीने रेड नोटिसीची केलेली मागणी या प्रकरणी आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर आणि राजनैतिक दबाव वाढवण्याची शक्यता आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे