वॉशिंग्टन , 01 जून (हिं.स.)।अमेरिकेने रविवारी इराणच्या लष्करी तळांवर बॉम्बहल्ले केले. याबाबत अमेरिकन सैन्याने सोमवारी सांगितले की, गेल्या आठवड्याच्या अखेरीस इराणने अमेरिकेचे एमक्यू-१ प्रिडेटर ड्रोन पाडले होते. त्याच्या प्रत्युत्तरात इराणच्या लष्करी ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले. अमेरिकेने इराणी रडार केंद्रे आणि ड्रोन नियंत्रण तळांवर हवाई हल्ले केले. दरम्यान, कुवैतनेही ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांची पुष्टी केली आहे. मात्र, हवाई संरक्षण यंत्रणेने सर्व ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले हवेतच निष्प्रभ केले. इराणने प्रत्युत्तरात्मक कारवाई केल्याचे मान्य केले आहे.

अमेरिकन सैन्याच्या सेंट्रल कमांडने सांगितले की, शनिवारी आणि रविवारी इराणमधील गेरुक शहर आणि केशम बेट परिसरात कारवाया करण्यात आल्या. सेंट्रल कमांडच्या निवेदनात म्हटले आहे, “आंतरराष्ट्रीय जलक्षेत्रावर उड्डाण करणारे अमेरिकन एमक्यू-१ प्रिडेटर ड्रोन पाडल्यासह इराणच्या आक्रमक कारवायांना प्रत्युत्तर म्हणून हे मर्यादित आणि विचारपूर्वक हल्ले करण्यात आले. अमेरिकन लढाऊ विमानांनी तातडीने कारवाई करत इराणची हवाई संरक्षण यंत्रणा, एक भू-नियंत्रण केंद्र आणि प्रादेशिक जलक्षेत्रातून जाणाऱ्या जहाजांना धोका निर्माण करणारी दोन ड्रोन नष्ट केली.”

अमेरिकन हवाई दलाने एमक्यू-१ प्रिडेटर ड्रोनची सेवा बंद करून आता एमक्यू-९ रीपर ड्रोनचा वापर सुरू केला आहे. मात्र, अमेरिकन स्थलसेना अजूनही प्रिडेटर ड्रोनचा वापर करते. या कारवाईत कोणताही अमेरिकन सैनिक जखमी झालेला नाही, असे सैन्याने स्पष्ट केले.दरम्यान, कुवैतने सांगितले की सोमवारी पहाटे त्याच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले रोखण्यासाठी तातडीची कारवाई केली.इराणच्या सरकारी वृत्तसंस्थानुसार, इराणच्या अर्धसैनिक दल ‘रिव्होल्युशनरी गार्ड’ने निवेदनात म्हटले आहे की अमेरिकन सैन्याने एका बेटावरील दूरसंचार मनोऱ्याला लक्ष्य केले. रिव्होल्युशनरी गार्डने प्रत्युत्तरात्मक हल्ला केल्याचे सांगितले, मात्र तो नेमका कुठे करण्यात आला याची माहिती दिली नाही.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी आपल्या सल्लागारांशी बैठक घेतली होती. मात्र, युद्धविराम वाढवण्याच्या आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याच्या करारावर पुढे जायचे की नाही, याबाबत अद्याप अंतिम निर्णय झालेला नाही. इराणनेही कराराला अद्याप अंतिम स्वरूप देण्यात आलेले नसल्याचे म्हटले आहे. ट्रम्प यांनी सोमवारी पहाटे त्यांच्या ‘ट्रुथ सोशल’ या सामाजिक माध्यमावर पोस्ट करत लिहिले, “इराण खरोखरच करार करू इच्छित आहे आणि हा करार अमेरिका तसेच आमच्या मित्रदेशांसाठी फायदेशीर ठरेल. निर्धास्त राहा, शेवटी सर्व काही ठीक होईल – नेहमीच तसे झाले आहे.”

अहवालानुसार, अनेक महिन्यांच्या प्रयत्नांनंतर इराणने आपल्या क्षेपणास्त्र साठ्यांच्या भूमिगत बोगद्यांचे मार्ग पुन्हा खुले केले आहेत. अमेरिकेच्या तीव्र बॉम्बहल्ल्यांमुळे या तळांपर्यंत जाणारे बहुतांश बोगदे बंद झाले होते. त्यामुळे इराणला आपल्या क्षेपणास्त्रांपर्यंत पोहोचता येत नव्हते.मात्र, युद्धविरामानंतर बहुतेक बोगदे पुन्हा सुरू करण्यात आले आहेत. अहवालानुसार, इराणकडे १८ भूमिगत क्षेपणास्त्र तळ आहेत. त्यांच्याशी संबंधित ६९ बोगद्यांपैकी ५० बोगदे पुन्हा खुले करण्यात आले आहेत. उपग्रह छायाचित्रांमध्ये बॉम्बहल्ल्यांमुळे पडलेले खड्डे भरून काढण्यात आल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. तसेच अनेक ठिकाणी रस्त्यांचीही पुन्हा उभारणी करण्यात आली आहे.

दरम्यान इराण आणि अमेरिका यांच्यात अनेक आठवड्यांपासून युद्धविराम लागू असला, तरी दोन्ही बाजूंनी अधूनमधून हल्ले सुरूच आहेत. हे हल्ले पश्चिम आशियातील नाजूक परिस्थितीचे प्रतिबिंब मानले जात आहेत. अमेरिका आणि इराणचे अधिकारी युद्धविरामाचा कालावधी वाढवण्यासाठी करारावर चर्चा करत आहेत. मात्र, त्यानंतरही हल्ल्यांचे सत्र थांबलेले नाही. इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील आपली पकड कायम ठेवली आहे, त्यामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. फारसच्या आखातातील या महत्त्वाच्या मार्गातून पूर्वी जगातील तेल आणि नैसर्गिक वायू व्यापाराचा जवळपास पाचवा हिस्सा वाहतूक होत असे. दरम्यान, परिस्थिती अधिकच चिंताजनक बनत आहे. इस्रायलने लेबनानमध्ये लितानी नदीपलीकडील भागांवरही नियंत्रण मिळवले आहे, तर हिजबुल्लाह इस्रायलवर ड्रोन हल्ले सुरूच ठेवत आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode