पंतप्रधान मोदींनी दाखवली गाडीला हिरवी झेंडी

जींद (हरियाणा), 17 जुलै (हिं.स.) : भारतीय रेल्वेने आज, शुक्रवारपासून हरियाणातील जींद येथून देशातील पहिल्या हायड्रोजन फ्युएल सेल ट्रेनचे संचालन सुरू केले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या अत्याधुनिक आणि पर्यावरणपूरक ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवून रवाना केले.

ही केवळ नवीन रेल्वे सेवा नसून भारतीय रेल्वेच्या ऊर्जा परिवर्तनातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. डिझेलवर आधारित वाहतुकीपासून पुढे जात भारतीय रेल्वे स्वच्छ, टिकाऊ आणि भविष्यातील ऊर्जा तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करत आहे.

हायड्रोजन ट्रेनमध्ये असतील 10 डबे

जींद-सोनीपत मार्गावर धावणाऱ्या या देशातील पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनमध्ये 10 डबे असतील. या ट्रेनमधून एकावेळी सुमारे 2600 प्रवाशांची वाहतूक करण्याची क्षमता आहे.जर्मनी हे व्यावसायिक हायड्रोजन प्रवासी ट्रेन सुरू करणारे पहिले देश ठरले आहे. तर फ्रान्स, इटली, चीन आणि जपान यांसारखे देश प्रायोगिक प्रकल्प किंवा मर्यादित स्तरावरील संचालनावर काम करत आहेत. मात्र, या देशांतील हायड्रोजन ट्रेनमध्ये साधारणपणे दोन ते चार डबे असतात.

सुरक्षेसाठी अत्याधुनिक व्यवस्था

या हायड्रोजन ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी अनेक आधुनिक प्रणाली बसवण्यात आल्या आहेत:

हायड्रोजन गळतीची रिअल टाइम निगराणी व्यवस्था.

आग, धूर आणि तापमान वाढीचा स्वयंचलित शोध घेण्याची सुविधा.

आपत्कालीन परिस्थितीत स्वयंचलित शटडाउन प्रणाली.

जींद येथे 3000 किलोग्रॅम क्षमतेचे हायड्रोजन रिफ्युएलिंग स्टेशन.

हायड्रोजन ट्रेनची वैशिष्ट्ये

देशातील पहिली हायड्रोजन फ्युएल सेल ट्रेन.

ट्रेनमध्येच वीज निर्मितीची व्यवस्था.

उत्सर्जन म्हणून केवळ पाण्याची वाफ बाहेर पडते.

जवळपास शून्य कार्बन उत्सर्जन करणारे तंत्रज्ञान.

ही ट्रेन भारतीय रेल्वेच्या हरित आणि शाश्वत वाहतुकीच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.

-------------------------------

हिंदुस्थान समाचार / मनीष कुलकर्णी