राहुल गांधींचा आंदोलनाला पाठिंबा, भाजपचा विरोधकांवर निशाणा

नवी दिल्ली, १० ऑक्टोबर (हिं.स.) : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी कॉक्रोच जनता पार्टीने (सीजेपी) शनिवारी पुकारलेल्या आंदोलनामुळे दिल्लीसह देशातील विविध शहरांमध्ये राजकीय वातावरण तापले. दिल्लीतील जंतर-मंतरपासून मुंबई आणि पुण्यापर्यंत आंदोलनाचे पडसाद उमटले. पोलिसांची धरपकड, तुषार गांधी यांच्या ताब्यात घेण्यावरून निर्माण झालेला वाद, राहुल गांधी यांनी दिलेला पाठिंबा आणि भाजप नेते रविशंकर प्रसाद यांनी केलेली विरोधकांवरील टीका, यामुळे दिवसभर आंदोलन चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिले.

आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर दिल्ली पोलिसांनी राजधानीतील विविध भागांत कडेकोट बंदोबस्त ठेवला होता. सीजेपीचे संस्थापक अभिजीत दिपके, पक्षाचे प्रवक्ते सौरव दास आणि आशुतोष रांका यांना विमानातच पोलिसांनी ताब्यात घेतल्याची माहिती पक्षाकडून देण्यात आली. आंदोलन सुरू होण्यापूर्वीच प्रमुख पदाधिकाऱ्यांना ताब्यात घेऊन आंदोलन कमकुवत करण्याचा पूर्वनियोजित प्रयत्न झाल्याचा आरोप सीजेपीने केला. या कारवाईनंतरही आंदोलन मागे न घेण्याची भूमिका पक्षाने कायम ठेवली. संबंधित पदाधिकारी पोलिसांच्या ताब्यात असेपर्यंत दिल्लीतील जंतर-मंतर येथील आंदोलनाची धुरा संघटन प्रभारी अजिंक्य शिंदे सांभाळणार असल्याचे पक्षाने स्पष्ट केले. संभाव्य अटकेची शक्यता लक्षात घेऊन अभिजीत दिपके यांनी शुक्रवारी रात्रीच व्हिडिओ संदेश रेकॉर्ड करून ठेवल्याची माहितीही पक्षाकडून देण्यात आली.

दिल्लीतील आंदोलनाचे पडसाद मुंबईतही उमटले. महात्मा गांधी यांचे पणतू तुषार गांधी यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतल्याने राजकीय वातावरण अधिक तापले. त्यांच्या सुटकेच्या मागणीसाठी युवासेना प्रमुख आदित्य ठाकरे, खासदार संजय राऊत आणि आमदार अनिल परब डी.एन. नगर पोलीस ठाण्यात दाखल झाले. तुषार गांधी यांची सुटका होईपर्यंत पोलीस ठाण्यातून बाहेर पडणार नसल्याची भूमिका आदित्य ठाकरे यांनी घेतली. तसेच, मुंबईतील शिवसैनिकांना पोलीस ठाण्याबाहेर जमण्याचे आवाहन करत त्यांनी आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा इशाराही दिला. पोलीस ठाण्याबाहेर शिवसैनिकांची गर्दी झाल्याने या प्रकरणाला राजकीय महत्त्व प्राप्त झाले.

पुण्यातही सीजेपीच्या आंदोलनाला प्रतिसाद मिळाला. आंदोलकांनी लाल महाल ते जिल्हाधिकारी कार्यालय असा मोर्चा काढला. या मोर्चात सहभागी झालेल्या कार्यकर्त्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेऊन लष्कर पोलीस ठाण्यात नेल्याची माहिती आहे. दिल्ली, मुंबई आणि पुण्यासह देशातील इतर भागांतही आंदोलन करण्यात आले. विविध ठिकाणी झालेल्या कारवाईत सुमारे ४०० जणांना ताब्यात घेतल्याची माहिती समोर आली; मात्र या आकड्याची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी उपलब्ध नसल्याने त्याबाबत स्पष्टता आवश्यक आहे.

दरम्यान, दिल्लीतील कनॉट प्लेस परिसरात सीजेपी समर्थक आणि पक्षविरोधी आंदोलक आमनेसामने आल्याने तणाव निर्माण झाला. यावेळी सीजेपी समर्थकांना धक्काबुक्की करण्यात आल्याचा आणि त्यांच्याविरोधात आक्रमक घोषणाबाजी झाल्याचा आरोप करण्यात आला. परिस्थिती हाताळताना पोलिसांनी पक्षविरोधी आंदोलकांना रोखण्यासाठी पुरेशी कारवाई केली नाही, असा आक्षेपही व्यक्त करण्यात आला. त्यामुळे आंदोलनाच्या राजकीय संघर्षाबरोबरच पोलिसांच्या भूमिकेवरही प्रश्न उपस्थित झाले.

या साऱ्या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी व्हिडिओ संदेशाद्वारे सीजेपीच्या आंदोलनाला पाठिंबा दर्शवला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि त्यांच्या विचारसरणीशी संबंधित व्यक्तींवर टीका करताना त्यांनी विरोधकांच्या लढ्याचा निर्धार व्यक्त केला. आपण दशकाहून अधिक काळ या विचारसरणीविरोधात लढत असून विरोधकांच्या हालचालींची आपल्याला पूर्ण जाणीव असल्याचे राहुल गांधी म्हणाले. आंदोलनकर्त्यांना अटक करण्याच्या कारवाईवरही त्यांनी तीव्र शब्दांत टीका केली. कितीही पोलीस तैनात केले किंवा कितीही नेते आणि तरुणांना अटक केली, तरी संविधान आणि भारतीय जनतेच्या आवाजाच्या रक्षणासाठी आपण मागे हटणार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. तरुणांनी आंदोलन सुरू ठेवावे, असे आवाहन करत संविधानावर हल्ला करणाऱ्यांचा पराभव होईल, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.

दुसरीकडे, भाजपने या आंदोलनावरून विरोधकांना लक्ष्य केले. भाजप नेते रविशंकर प्रसाद यांनी शनिवारी संध्याकाळी पत्रकार परिषद घेऊन सीजेपी आम आदमी पार्टीसाठी ‘शॅडो बॉक्सिंग’ करत असल्याचा आरोप केला. आंदोलन करण्याच्या अधिकाराला भाजपचा विरोध नसल्याचे सांगतानाच, निवडणुकीतील पराभवानंतर विरोधकांनी रस्त्यावरील आंदोलनांना राजकीय हत्यार बनवल्याची टीका त्यांनी केली. राहुल गांधी यांनी सुरुवातीचे काही दिवस आंदोलनात सहभाग घेतल्यानंतर माघार घेतली आणि त्यानंतर सीजेपीने आंदोलनाची धुरा सांभाळली, असा दावा प्रसाद यांनी केला. अरविंद केजरीवाल यांच्यासह इतर विरोधी पक्षांचे नेते आंदोलनात सहभागी झाल्याचा उल्लेख करत त्यांनी विरोधकांमध्ये आंदोलनाचे नेतृत्व करण्यासाठी स्पर्धा सुरू असल्याचेही म्हटले.

एकीकडे राहुल गांधी यांनी आंदोलनाला पाठिंबा देत संविधानाच्या रक्षणाचा मुद्दा पुढे केला, तर दुसरीकडे भाजपने विरोधकांच्या आंदोलनामागील राजकीय हेतूंवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यातच प्रमुख आंदोलकांना ताब्यात घेणे, तुषार गांधी यांच्या सुटकेसाठी शिवसेना ठाकरे गटाच्या नेत्यांनी घेतलेली भूमिका आणि विविध शहरांतील आंदोलकांची धरपकड यामुळे आंदोलनाला अधिक व्यापक राजकीय स्वरूप प्राप्त झाले.

एकूणच, मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या राजीनाम्याच्या मागणीपासून सुरू झालेल्या सीजेपीच्या आंदोलनाने शनिवारी देशाच्या राजकारणात नवा संघर्ष उभा केला. आंदोलनाची तीव्रता, विरोधकांची एकजूट, भाजपची टीका आणि पोलिसांच्या कारवाईवरून सुरू झालेला वाद यामुळे आगामी काळात या आंदोलनाची दिशा काय राहणार, तसेच या संघर्षाचे राजकीय परिणाम काय होतील, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

---------------------------------

हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी