मुंबईत दुर्गापूजेचा उत्साह काही औरच असतो. ठिकठिकाणी उभारलेले भव्य मंडप, सुंदर देवीची मूर्ती, पारंपरिक पूजा, बंगाली खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम यामुळे या दिवसांत शहराला वेगळाच रंग येतो. काही दुर्गापूजा अनेक दशकांपासून सुरू आहेत, तर काही ठिकाणी नव्या उत्साहाने हा सण साजरा केला जातो. यंदा मुंबई आणि ठाण्यातील या ९ दुर्गापूजांना नक्की भेट देता येईल.

१. बॉम्बे दुर्गाबारी समिती, कुलाबा हिल

मुंबईतील सर्वात जुन्या दुर्गापूजांपैकी एक म्हणजे बॉम्बे दुर्गाबारी समितीची पूजा. १९३० मध्ये सुरू झालेली ही पूजा आजही पारंपरिक बंगाली पद्धतीने साजरी केली जाते. देवीची मूर्ती खास कोलकात्यातील कलाकाराकडून तयार करून घेतली जाते. ९० वर्षांहून अधिक काळाची परंपरा जपणारी ही पूजा आजही अनेकांसाठी खास आकर्षण आहे.

२. होई चोई आनंदो फाउंडेशनची दुर्गापूजा, माटुंगा

माटुंग्यातील SNDT महिला महाविद्यालयात होणारी होई चोईआनंदो फाउंडेशनची दुर्गापूजा यंदा विशेष ठरणार आहे. पारंपरिक पूजेसोबत यंदा सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि लाईव्ह मनोरंजनाचीही जोड आहे. प्रसिद्ध गायक जावेद अली यांचा लाईव्ह कार्यक्रम हे यंदाचे खास आकर्षण असणार आहे. पूजा, संगीत आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचा एकत्र आनंद घेण्यासाठी माटुंग्यातील हा उत्सव नक्कीच पाहता येईल.

३. नवी मुंबई बंगाली असोसिएशन, वाशी

नवी मुंबई बंगाली असोसिएशनतर्फे १९८१ पासून दुर्गापूजा साजरी केली जाते. येथे केवळ पूजा नाही, तर मोठ्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांचेही आयोजन केले जाते. ‘शारदोत्सव’मध्ये संगीत, नृत्य आणि प्रसिद्ध कलाकारांचे कार्यक्रम रंगतात. नवी मुंबईतील बंगाली समाजाला एकत्र आणणारा हा उत्सव दरवर्षी मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.

४. द बंगाल क्लब, दादर

दादरमधील द बंगाल क्लबची दुर्गापूजा ही मुंबईतील जुन्या परंपरांपैकी एक आहे. पारंपरिक पूजा, सुंदर सजावट, संगीत आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम यामुळे या पूजेला वेगळी ओळख मिळाली आहे. बंगाली समाजासोबतच इतर नागरिकही या उत्सवाचा आनंद घेण्यासाठी येथे येतात.

५. आमरा प्रवासी दुर्गोत्सव, ठाणे

ठाण्यातील आमरा प्रवासी दुर्गोत्सवाची सुरुवात २००० मध्ये फक्त १४ बंगाली कुटुंबांनी केली. हिरानंदानी इस्टेटमध्ये छोट्या स्वरूपात सुरू झालेला हा उत्सव आता ठाण्यातील प्रसिद्ध दुर्गापूजांपैकी एक आहे. या उत्सवाचे खास वैशिष्ट्य म्हणजे समाजातील प्रत्येकाला सहभागी करून घेण्याचा प्रयत्न. स्थानिक कलाकार, घरगुती व्यवसाय आणि तरुण कलाकारांनाही येथे आपली कला दाखवण्याची संधी मिळते. सप्तमी, अष्टमी आणि नवमीला मिळणारा बंगाली भोगही या पूजेचे एक खास आकर्षण आहे.

६. नॉर्थ बॉम्बे सार्वजनीन दुर्गापूजा, जुहू

मुंबईतील प्रसिद्ध व्यक्ती आणि कलाकारांच्या सहभागामुळे नॉर्थ बॉम्बे सार्वजनीन दुर्गापूजेला विशेष ओळख मिळाली आहे. १९४८ मध्ये या पूजेला सुरुवात झाली. चित्रपट निर्माते शशधर मुखर्जी, त्यांच्या पत्नी आणि सांताक्रूझमधील काही नागरिकांनी मिळून ही पूजा सुरू केली होती. आजही मुखर्जी कुटुंबाचा या उत्सवाशी जवळचा संबंध आहे. काजोल आणि राणी मुखर्जी यांसारख्या कलाकारांमुळेही ही पूजा दरवर्षी चर्चेत असते. कोलकात्यातून आणली जाणारी देवीची मूर्ती हेही येथील खास आकर्षण आहे.

७. रामकृष्ण मिशन, खार

गर्दी, मोठी सजावट आणि मनोरंजनापेक्षा पारंपरिक पूजा आणि शांत वातावरणाचा अनुभव घ्यायचा असेल, तर रामकृष्ण मिशनची दुर्गापूजा पाहता येईल. येथे पूजा आणि भक्तीला विशेष महत्त्व दिले जाते. महाअष्टमीला होणारी ‘कुमारी पूजा’ हे येथील खास वैशिष्ट्य आहे. लहान मुलींमध्ये देवीचे रूप पाहून त्यांची पूजा केली जाते. त्यामुळे या पूजेला एक वेगळे आध्यात्मिक महत्त्व आहे.

८. पवई बंगाली वेल्फेअर असोसिएशन, पवई

हिरानंदानी गार्डन्समध्ये होणारी पवई बंगाली वेल्फेअर असोसिएशनची दुर्गापूजा दरवर्षी मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. मोठी सजावट, विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि उत्सवाचे वातावरण पाहण्यासाठी हजारो लोक येथे येतात. गेल्या काही वर्षांत पवईची दुर्गापूजा मुंबईतील लोकप्रिय दुर्गापूजांपैकी एक बनली आहे.

९. संस्कृती दुर्गापूजा, बोरिवली

बोरिवलीतील संस्कृती दुर्गापूजेची सुरुवात १९५३ मध्ये झाली. सुरुवातीच्या काळात बोरिवलीत राहणाऱ्या काही बंगाली कुटुंबांनी ही परंपरा सुरू केली. आज सात दशकांहून अधिक काळ ही पूजा सुरू आहे. २०२५ मध्ये ही पूजा बोरिवली पूर्वेकडील कुलुपवाडी येथील BMC Garden येथे हलवण्यात आली. ठिकाण बदलले असले तरी जुन्या परंपरा आणि उत्साह आजही कायम आहेत.

मुंबईत दुर्गापूजा म्हणजे फक्त देवीची पूजा नाही, तर परंपरा, संस्कृती, संगीत, खाण्यापिण्याचा आनंद आणि एकत्र येण्याचा उत्सव आहे. त्यामुळे यंदाच्या नवरात्रीत या ठिकाणांना भेट देऊन या उत्सवाचा वेगळा अनुभव नक्की घेता येईल.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी