ऑक्टोबरमध्ये आतापर्यंत ५२,१०० कोटी रुपये काढले

नवी दिल्ली, 18 ऑक्टोबर (हिं.स.)। ऑक्टोबर महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (एफपीआय) भारतीय शेअर बाजारात सातत्याने विक्री करणाऱ्याच्या भूमिकेत आहेत. या महिन्यात आतापर्यंत एफपीआयने भारतीय शेअर बाजारातून ५२,१०० कोटी रुपये काढून घेतले आहेत. कच्च्या तेलाच्या वाढलेल्या किमती, अमेरिकेतील सरकारी रोख्यांवरील वाढता यिल्ड आणि डॉलरची मजबूत स्थिती यामुळे विदेशी गुंतवणूकदार आपली गुंतवणूक काढून घेत असल्याचे सांगितले जात आहे.

बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिकेत महागाईचा दर उच्च पातळीवर कायम राहिल्याने व्याजदर वाढण्याची शक्यताही वाढली आहे. या परिस्थितीमुळे विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय शेअर बाजारातून पैसे काढून अमेरिकेसह इतर आकर्षक बाजारांकडे वळत असल्याचे मानले जात आहे. सेंट्रल डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस लिमिटेडच्या (सीडीएसएल) आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबरमधील ताज्या विक्रीनंतर २०२६ मध्ये आतापर्यंत विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून एकूण ३.१२ लाख कोटी रुपये काढून घेतले आहेत.

सप्टेंबर महिन्यातही विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार भारतीय शेअर बाजारात विक्री करत राहिले. या महिन्यात एफपीआयने देशांतर्गत शेअर बाजारातून ३५,८६१ कोटी रुपये काढून घेतले होते. मात्र, त्यापूर्वी जुलै आणि ऑगस्टमध्ये विदेशी गुंतवणूकदारांनी विक्रीच्या तुलनेत खरेदीवर अधिक भर दिला होता. जुलैमध्ये एफपीआयने भारतीय शेअर बाजारात २०,२०० कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक केली होती, तर ऑगस्टमध्ये त्यांनी २९,६३१ कोटी रुपयांचे शेअर्स खरेदी केले होते. मात्र, सप्टेंबरपासून विदेशी गुंतवणूकदारांचा कल पुन्हा बदलून विक्रीकडे वळला. सप्टेंबरमध्ये सुरू झालेला विक्रीचा वेग ऑक्टोबरमध्ये आणखी वाढला आहे.

२०२६ मधील विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांच्या खरेदी-विक्रीच्या आकडेवारीवर नजर टाकल्यास, भारतीय शेअर बाजारातून त्यांची आतापर्यंतची निव्वळ गुंतवणूक माघार ३.१२ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. हा आकडा २०२५ मध्ये विदेशी गुंतवणूकदारांनी काढून घेतलेल्या एकूण १.६६ लाख कोटी रुपयांपेक्षाही बराच अधिक आहे. यावरून चालू वर्षात देशांतर्गत शेअर बाजारातील विदेशी भांडवलाचा ओघ सातत्याने दबावाखाली असल्याचे स्पष्ट होते. जुलै आणि ऑगस्टमध्ये झालेल्या खरेदीनंतरही विदेशी गुंतवणूकदारांच्या एकूण विक्रीचा आकडा मोठा राहिला आहे.

फिनरेक्स ट्रेझरी अॅडव्हायझर्स एलएलपीचे कार्यकारी संचालक अनिल भन्साळी यांच्या मते, अमेरिकेतील सरकारी रोख्यांवरील उच्च यिल्ड, डॉलरची मजबुती आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय शेअर्सची सातत्याने विक्री करत आहेत. त्यांच्या मते, अमेरिकेत महागाईचा दर उच्च पातळीवर कायम राहिल्याने अमेरिकी केंद्रीय बँक फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर वाढवले जाण्याची शक्यताही वाढत आहे. अशा परिस्थितीत विदेशी गुंतवणूकदारांसाठी अमेरिकी मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक करणे अधिक आकर्षक ठरत आहे. त्यामुळे भारतीय शेअर बाजारासारख्या उदयोन्मुख बाजारांमधील गुंतवणुकीचे आकर्षण कमी होताना दिसत आहे.

अनिल भन्साळी यांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती भारतीय अर्थव्यवस्थेवरही अतिरिक्त दबाव आणत आहेत. भारत आपल्या गरजेचा मोठा हिस्सा परदेशातून आयात करतो. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास आयात खर्च वाढणे, महागाईचा दबाव वाढणे आणि चालू खात्यातील तुटीबाबत चिंता निर्माण होणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. याशिवाय, उत्तर आशियाई बाजारपेठांमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सशी (एआय) संबंधित कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये झालेली तेजीही विदेशी गुंतवणूकदारांचे भांडवल भारताऐवजी त्या बाजारांकडे आकर्षित करत आहे.

मात्र, १६ ऑक्टोबर रोजी विदेशी गुंतवणूकदारांनी विक्री करण्याऐवजी किरकोळ खरेदी केली. तरीही, बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, याला विदेशी गुंतवणूकदारांच्या दृष्टिकोनातील कायमस्वरूपी बदल मानणे घाईचे ठरेल. टीएनव्ही फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी तारकेश्वर नाथ वैष्णव यांच्या मते, अमेरिकेच्या १० वर्षांच्या सरकारी रोख्यांवरील यिल्ड ५.३० टक्क्यांहून अधिक पातळीवरून घसरून ५.०८ टक्क्यांवर आल्याने आणि डॉलरच्या तुलनेत रुपया मजबूत झाल्याने विदेशी गुंतवणूकदारांच्या दृष्टिकोनात तात्पुरता बदल दिसून आला आहे. मात्र, या बदलाला गुंतवणुकीच्या दिशेतील मोठ्या आणि कायमस्वरूपी बदलाचे संकेत मानण्याऐवजी एक धोरणात्मक पाऊल मानले पाहिजे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

तारकेश्वर नाथ वैष्णव यांच्या मते, विदेशी गुंतवणूकदार फायनान्शियल सर्व्हिसेस आणि पेट्रोलियम क्षेत्राशी संबंधित कंपन्यांच्या शेअर्सची विक्री करत आहेत. दुसरीकडे, डिजिटल प्लॅटफॉर्म कंपन्या, मनोरंजन, रेस्टॉरंट आणि आरोग्य सेवांसह ग्राहक सेवांशी संबंधित कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये त्यांची खरेदी सुरू आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule