नवी दिल्ली, 06 नोव्हेंबर (हिं.स.)। विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (एफआयआय) देशांतर्गत शेअर बाजारात केलेल्या जोरदार खरेदीच्या जोरावर आज परकीय चलन बाजारात भारतीय रुपयाने दमदार पुनरागमन केले. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि अमेरिकन डॉलरची मजबूत स्थिती यामुळे निर्माण झालेल्या दबावावर मात करत भारतीय चलनाने अमेरिकी डॉलरच्या तुलनेत सावरत जवळपास सहा महिन्यांच्या उच्चांकी स्तराला स्पर्श केला.

मात्र, आजच्या व्यवहार सत्राची सुरुवात भारतीय चलनासाठी फारशी अनुकूल नव्हती. गुरुवारीच्या बंद स्तराच्या तुलनेत रुपयाने घसरणीसह व्यवहाराला सुरुवात केली. मात्र, काही वेळातच विदेशी गुंतवणूकदारांकडून मोठ्या प्रमाणात निधी आल्याने बाजारात रुपयाची स्थिती सुधारली. परकीय चलन बाजारात सातत्याने होत असलेल्या निधीच्या ओघामुळे रुपयाने नीचांकी स्तरावरून जोरदार मुसंडी मारली. ७ मेनंतरचा रुपयाचा हा सर्वात मजबूत आंतरदिवसीय स्तर मानला जात आहे.

आज सकाळी परकीय चलन विनिमय बाजारात भारतीय रुपया अमेरिकी डॉलरच्या तुलनेत ९४.५० या स्तरावर कमजोर खुला झाला. मागील व्यवहार सत्रात म्हणजेच गुरुवारी तो ९४.४१ या स्तरावर बंद झाला होता. त्यामुळे सुरुवातीलाच रुपयात ९ पैशांची घसरण नोंदवण्यात आली. मात्र, त्यानंतर बाजारात विदेशी निधीचा ओघ वाढल्याने परिस्थिती पूर्णपणे बदलली. काही वेळातच रुपयाने आपली घसरण भरून काढत मजबुतीच्या दिशेने वाटचाल सुरू केली.

भारतीय चलनात सुधारणा होऊन ते प्रथम ९४.३६ या स्तरावर पोहोचले. या स्तरावर काही काळ स्थिर राहिल्यानंतर आंतरदिवसीय व्यवहारात रुपया ९३.८७ या सहा महिन्यांतील उच्चांकी स्तरावर पोहोचला. आजच्या व्यवहार सत्रात दुपारी दोन वाजता अमेरिकी डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया मागील बंद भावाच्या तुलनेत सुमारे ५३ पैसे म्हणजेच ०.५६ टक्क्यांनी मजबूत होऊन ९३.८८ च्या आसपास व्यवहार करताना दिसत होता.

अमेरिकी डॉलरसोबतच जगातील अन्य प्रमुख आंतरराष्ट्रीय चलनांच्या तुलनेतही भारतीय रुपयाने आज जोरदार वाढ नोंदवली. ब्रिटिश पौंडच्या तुलनेत रुपयामध्ये मोठी तेजी दिसून आली. मागील व्यवहार सत्रात १२७.१८ या स्तरावर बंद झालेला पौंड आज रुपयाच्या मजबुतीमुळे ८४ पैशांनी म्हणजेच ०.६६ टक्क्यांनी घसरून १२६.३४ या स्तरावर आला. त्यामुळे ब्रिटनमधून आयात करणाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.

त्याचप्रमाणे युरोपीय संघाचे सामायिक चलन असलेल्या युरोच्या तुलनेतही रुपयाने जोरदार कामगिरी केली. मागील सत्रात १०६.१० रुपयांच्या स्तरावर बंद झालेला युरो आज भारतीय चलनाच्या तुलनेत ७५ पैशांनी म्हणजेच ०.७१ टक्क्यांनी कमजोर होऊन १०५.३४ रुपयांच्या स्तरावर व्यवहार करताना दिसत होता.

बाजारातील जाणकारांच्या मते, आज सकाळच्या सत्रात आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ आणि डॉलरमध्ये दिसून आलेली सुधारणा यामुळे रुपयाच्या सुरुवातीच्या व्यवहारांवर परिणाम झाला. जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूड फ्युचर्समध्ये दोन टक्क्यांहून अधिक वाढ होऊन त्याने पुन्हा प्रति बॅरल १०० डॉलरचा स्तर ओलांडला होता. भारत आपल्या गरजेचा बहुतांश कच्चा तेल आंतरराष्ट्रीय बाजारातून आयात करतो. त्यामुळे कच्चे तेल महागल्यास डॉलरची मागणी वाढते. ही परिस्थिती रुपयाच्या मजबुतीसाठी प्रतिकूल मानली जाते.

याशिवाय, जगातील सहा प्रमुख चलनांच्या तुलनेत अमेरिकी डॉलरची ताकद दर्शवणारा डॉलर निर्देशांकही आज ०.३५ टक्क्यांनी वाढून १०१.९० या स्तरावर पोहोचला होता. त्यामुळे सुरुवातीच्या व्यवहारात रुपयावर काही प्रमाणात दबाव निर्माण झाला होता.

या सर्व प्रतिकूल परिस्थितीत भारतीय शेअर बाजारात विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी केलेली गुंतवणूक रुपयासाठी मोठा आधार ठरली. अधिकृत आकडेवारीनुसार, मागील व्यवहार दिवशी विदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारात निव्वळ खरेदीदाराची भूमिका बजावत सुमारे १४ हजार ९७४.६८ कोटी रुपयांच्या समभागांची मोठ्या प्रमाणात खरेदी केली होती. त्यामुळे परकीय चलन बाजारात डॉलरची उपलब्धता वाढण्यास मदत झाली.

बाजारातील जाणकारांच्या मते, भारतीय शेअर बाजारातील मजबुती आणि विदेशी गुंतवणूकदारांकडून सातत्याने होत असलेली गुंतवणूक यामुळे आगामी काळातही रुपया मजबूत राहू शकतो. मात्र, रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील तणाव तसेच मध्यपूर्वेतील परिस्थितीमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये होणारे चढ-उतार रुपयाच्या या तेजीला काही प्रमाणात अडथळा निर्माण करू शकतात.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule