वॉशिंग्टन, ७ फेब्रुवारी (हिं.स.)भारत-अमेरिका अंतरिम व्यापार कराराच्या आराखड्याच्या घोषणेनंतर लगेचच, युनायटेड स्टेट्स ट्रेड रिप्रेझेंटेटिव्ह (यूएसटीआर) कार्यालयाने जारी केलेल्या नकाशात पाकिस्तानव्याप्त काश्मीर (पीओके) आणि चीनव्याप्त अक्साई चीनसह संपूर्ण जम्मू आणि काश्मीर भारताचा भाग म्हणून दाखवण्यात आला आहे.

यूएसटीआरच्या एक्स-पोस्टवर शेअर केलेला हा नवीन नकाशा जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाखला केवळ भारताचा भाग म्हणून दाखवत नाही तर अरुणाचल प्रदेशचे सर्व भाग भारताच्या प्रादेशिक सीमेत दाखवतो.

अमेरिका आणि इतर जागतिक एजन्सींनी जारी केलेल्या नकाशांमध्ये जम्मू आणि काश्मीर आणि अरुणाचल प्रदेशचे चुकीचे प्रतिनिधित्व केल्याबद्दल भारताने वारंवार आक्षेप घेतला आहे. त्या आक्षेपांना संबोधित केल्यानंतर ट्रम्प प्रशासनाने जारी केलेला नकाशा आता दुरुस्त करण्यात आला आहे. हे पाऊल भारताच्या भूमिकेशी सुसंगत आहे आणि अमेरिकेच्या धोरणापासून दूर आहे, जसे की पूर्वी अमेरिकन एजन्सींनी जारी केलेल्या नकाशांमध्ये पीओकेमधील वादग्रस्त प्रदेश दर्शवण्यासाठी ठिपकेदार रेषा किंवा स्वतंत्र लेबल्स वापरण्यात आल्या होत्या.

२०२० मध्ये पाकिस्तानने जम्मू आणि काश्मीर, लडाखचे काही भाग आणि गुजरातमधील जुनागड आणि सर क्रीकवर दावा करणारा राजकीय नकाशा प्रसिद्ध केला. भारताने याला राजकीय मूर्खपणा म्हणून नाकारले. त्याचप्रमाणे, ऑगस्ट २०२३ मध्ये चीनने अरुणाचल प्रदेश आणि अक्साई चीनला आपला प्रदेश दर्शविणारा नकाशा प्रसिद्ध केला. भारतानेही हे दावे स्पष्टपणे नाकारले, असे म्हटले की नकाशे काढल्याने जमीनी वास्तव बदलत नाही.

१९४७ पासून भारत आणि पाकिस्तानमध्ये पीओके वाद सुरू आहे. फाळणीच्या वेळी, जम्मू आणि काश्मीर हे एक रियासत होते, ज्याचे महाराजा हरि सिंह यांनी पाकिस्तानच्या हल्ल्यानंतर भारतात सामील होण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर, पाकिस्तानने पश्चिम आणि उत्तरेकडील भाग ताब्यात घेतला, जे आता पीओके म्हणून ओळखले जातात. पाकिस्तान त्याला आझाद काश्मीर म्हणतो आणि तेथे स्वतःचे सरकार चालवतो.

अक्साई चीन प्रदेश लडाखच्या ईशान्येला स्थित आहे. १९५० च्या दशकात चीनने रस्ता बांधून हा भाग ताब्यात घेतला. १९६२ च्या भारत-चीन युद्धानंतर, चीनने सुमारे ३८,००० चौरस किलोमीटरचा ताबा कायम ठेवला. भारत हा भाग लडाखचा भाग मानतो.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे