आंतरराष्ट्रीयस्तरावरील हालचालींमुळे अस्वस्थतेत वाढ

तेहरान, 13 मार्च (हिं.स.) : पश्चिम आशियात सुरू असलेला संघर्ष युद्धाच्या चौदाव्या दिवशी 13 मार्च रोजी शिगेला पोहोचला असून इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील तणाव आणखी वाढला आहे. क्षेपणास्त्र हल्ले, समुद्री संघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वाढणारी हालचाल यामुळे हा संघर्ष आणखी व्यापक होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

इस्रायली सैन्याच्या माहितीनुसार, इराणने इस्रायलच्या दिशेने पुन्हा एकदा क्षेपणास्त्रांचा मारा केला. अनेक भागांमध्ये सायरन वाजवण्यात आले आणि नागरिकांना तातडीने सुरक्षित ठिकाणी जाण्यासाठी मोबाईलवर अलर्ट पाठवण्यात आले. इस्रायलच्या अत्याधुनिक हवाई संरक्षण प्रणालीने लगेच सक्रिय होऊन येणारी क्षेपणास्त्रे अडवण्याचा प्रयत्न केला. इराणकडून या हल्ल्यांची पुष्टी केली असून हे हल्ले अमेरिकन आणि इस्रायली कारवायांना दिलेले प्रत्युत्तर असल्याचे मानले जात आहे.दरम्यान, या संघर्षाचा परिणाम शेजारील देशांवर आणि लष्करी आघाड्यांवरही दिसू लागला आहे. नाटोने पुष्टी केली की इराणमधून डागण्यात आलेले एक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र तुर्कियेच्या दिशेने जात असताना हवेतच पाडण्यात आले. युद्ध सुरू झाल्यापासून अशा प्रकारे अडवले गेलेले हे तिसरे क्षेपणास्त्र आहे. नाटोने स्पष्ट केले की सदस्य देशांच्या सुरक्षेसाठी संघटना पूर्णपणे सतर्क आहे. दरम्यान, अमेरिकेचे संरक्षणमंत्री पीट हेगसेथ यांनी दावा केला की इराणचे नव्याने नियुक्त झालेले सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनेई अमेरिकन-इस्रायली हल्ल्यांत जखमी झाले असावेत. त्यांनी असेही सुचवले की त्यांच्या चेहऱ्यावर गंभीर दुखापत झाली असण्याची शक्यता आहे. सर्वोच्च नेता झाल्यानंतर त्यांचा पहिला संदेश केवळ लिखित स्वरूपात का प्रसिद्ध झाला, याबाबतही त्यांनी प्रश्न उपस्थित केला.

याचवेळी जगातील अत्यंत महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुज सामुद्रधुनीत तणाव वाढला आहे. या मार्गाने जाणाऱ्या जहाजांवर हल्ल्यांच्या घटना समोर येत आहेत. जागतिक तेल व्यापारातील जवळपास पाचव्या भागाचे वाहतूक या सामुद्रधुनीतून होते. त्यामुळे येथे अस्थिरता वाढल्यास जागतिक ऊर्जा बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर मोठा परिणाम होऊ शकतो.

एका मोठ्या घडामोडीत श्रीलंकेने जाहीर केले की अमेरिकन हल्ल्यात मृत्यूमुखी पडलेल्या 84 इराणी नौसैनिकांचे मृतदेह ते इराणला परत पाठवणार आहे. एका इराणी युद्धनौकेवर अमेरिकन पाणबुडीने टॉरपीडो हल्ला केल्याने हे नौसैनिक ठार झाले होते. मृतदेह परत आणण्यासाठी इराणकडून विशेष विमान पाठवले जाणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेतही राजकीय हालचाली वेगाने घडताना दिसत आहेत. व्हाइट हाऊसमध्ये घडलेल्या एका अनपेक्षित घटनेत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी थेट मुलाखत देत असलेल्या वित्तमंत्री स्कॉट बेसेंट यांना तातडीने बोलावून घेतले. त्यामुळे मुलाखत जवळपास दोन तास थांबवावी लागली. बेसेंट परत आल्यानंतर त्यांचा आवाज काहीसा अस्थिर वाटत असल्याचे निरीक्षकांनी नमूद केले. या घटनेमुळे युद्धाशी संबंधित महत्त्वाच्या आर्थिक किंवा सुरक्षाविषयक चर्चेची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

या परिस्थितीवर भारतासह अनेक देश बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. क्षेपणास्त्र हल्ले सुरूच असताना आणि संघर्ष आणखी वाढण्याची शक्यता लक्षात घेता, पश्चिम आशियातील ही परिस्थिती सध्या जगातील सर्वात गंभीर भू-राजकीय संकटांपैकी एक मानली जात आहे.

-----------------------

हिंदुस्थान समाचार / मनीष कुलकर्णी