वॉशिंंग्टन, 18 मे (हिं.स.) पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांचे 'परकीय कटा'चे दावे एका मोठ्या खुलाशाने पुन्हा एकदा समोर आणले आहेत. एक अत्यंत गोपनीय राजनैतिक दस्तऐवज लीक झाला असून, त्यामुळे पाकिस्तानमधील इम्रान खान यांना सत्तेवरून हटवण्यात अमेरिकेने भूमिका बजावली होती का, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

'ड्रॉप साईट' या शोध पत्रकारिता करणाऱ्या माध्यम संस्थेने 'सायफर' म्हणून ओळखला जाणारा मूळ दस्तऐवज प्रसिद्ध केला आहे. पाकिस्तानमध्ये अमेरिकेच्या पाठिंब्याने सत्तापालट होईल, या इम्रान खानच्या दाव्यामागे हाच दस्तऐवज होता. 'आय-०६७८' नावाच्या या केबलमध्ये, पाकिस्तानचे अमेरिकेतील तत्कालीन राजदूत आणि अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी डोनाल्ड लू यांच्यातील बैठकीची नोंद आहे. ही बैठक एप्रिल २०२२ मध्ये इम्रान खान यांच्या विरोधात अविश्वास ठराव मंजूर होण्याच्या अगदी आधी झाली होती.

इम्रान खान यांनी सातत्याने असा दावा केला आहे की, त्यांच्या स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणामुळे आणि रशिया व चीनविरोधात अमेरिकेशी पूर्णपणे संरेखित होण्यास नकार दिल्यामुळे अमेरिकेनेच त्यांना सत्तेवरून हटवण्याचा कट रचला. पण, अमेरिकेने या आरोपांमध्ये 'काहीही तथ्य नाही' असे सांगून ते फेटाळून लावले आहेत, आणि इम्रान खान परकीय हस्तक्षेप सिद्ध करणारा कोणताही पुरावा कधीही सादर करू शकलेले नाहीत.

इम्रान खान यांनी पाकिस्तानच्या राजकीय पक्षांवर पाकिस्तान मुस्लिम लीग-एन (PML-N) आणि पाकिस्तान पीपल्स पार्टी (PPP) आपले सरकार पाडण्यासाठी परकीय शक्तींशी संगनमत केल्याचा आरोपही केला. दोन्ही पक्षांनी हे आरोप फेटाळून लावले आणि सांगितले की, खान यांना घटनात्मक प्रक्रियेद्वारे पदावरून हटवण्यात आले. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की खान यांचे सरकार देशांतर्गत राजकीय अपयशामुळे कोसळले.

इम्रान खान हे अविश्वास ठरावाद्वारे पदावरून हटवले गेलेले पाकिस्तानचे पहिले पंतप्रधान ठरले. एका वर्षानंतर, त्यांना भ्रष्टाचाराच्या एका प्रकरणात दोषी ठरवून तुरुंगात टाकण्यात आले. तेव्हापासून इम्रान खान तुरुंगातच आहेत.

आता, इम्रान खान यांचा पक्ष, पाकिस्तान तेहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआय), आणि त्यांचे समर्थक 'ड्रॉप साइट'द्वारे सांकेतिक संदेश प्रसिद्ध होण्याला आपल्या आरोपांचे समर्थन मानत आहेत. त्यांच्या मते, यामुळे इस्लामाबादच्या सत्ता रचनेत परकीय हस्तक्षेपाच्या आरोपांना बळकटी मिळते.

डोनाल्ड लू आणि पाकिस्तानी राजदूत यांच्यातील संभाषणात कथितरित्या वापरलेला 'सर्व काही माफ केले जाईल' हा वाक्प्रचार सर्वाधिक चर्चेत आहे. इम्रान खान यांना पदावरून हटवून तुरुंगात टाकल्यानंतर पाकिस्तान आणि अमेरिका यांच्यातील संबंध अधिक दृढ होऊ शकतात, याचे हे एक चिन्ह म्हणून पाहिले जात आहे.

पाकिस्तान-अमेरिका संबंधांच्या दृष्टीने, हा संपूर्ण सांकेतिक संदेश उघड होण्याची वेळ अत्यंत संवेदनशील मानली जाते. गेल्या काही महिन्यांपासून, अमेरिका-इराण युद्ध संपवण्यासाठीच्या वाटाघाटींमध्ये पाकिस्तान मध्यस्थीची भूमिका बजावत आहे. या माध्यमातून, तो स्वतःला एक महत्त्वपूर्ण प्रादेशिक शक्ती म्हणून स्थापित करण्याचा प्रयत्न करत आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / वृषाली देशपांडे