वॉशिंग्टन , 21 मे (हिं.स.)।इराण युद्धाच्या मुद्द्यावरून अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील मतभेद आता उघडपणे समोर येताना दिसत आहेत. अमेरिकन माध्यमांच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्यात इराणविरोधातील पुढील रणनीतीवरून तणावपूर्ण दूरध्वनीवर चर्चा झाली. इस्रायलला इराणवर पुन्हा लष्करी हल्ले करायचे आहेत, तर अमेरिका सध्या करार आणि राजनैतिक तोडग्याच्या दिशेने पुढे जाण्याच्या भूमिकेत असल्याचे सांगितले जात आहे.

वृत्तानुसार, मंगळवारी ट्रम्प आणि नेतन्याहू यांच्यात फोनवर चर्चा झाली. या चर्चेनंतर नेतन्याहू अत्यंत नाराज आणि अस्वस्थ दिसत असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. इस्रायली नेतृत्वाचे मत आहे की, इराणची लष्करी ताकद पूर्णपणे कमकुवत करण्यासाठी आणि त्याच्या महत्त्वाच्या पायाभूत संरचना उद्ध्वस्त करण्यासाठी पुन्हा हल्ले करणे आवश्यक आहे.

वृत्तानुसार, ट्रम्प यांनी रविवारी इराणवर प्रस्तावित हल्ले पुढे ढकलले होते. कतार, यूएई आणि इतर अरब देशांच्या विनंतीनंतर अमेरिकेने लष्करी कारवाई थांबवण्याचा निर्णय घेतल्याचे सांगण्यात आले. त्यानंतर कतार आणि पाकिस्तानने इतर प्रादेशिक मध्यस्थ देशांसह मिळून सुधारित शांतता प्रस्ताव तयार केला, जेणेकरून अमेरिका आणि इराणमधील मतभेद कमी करता येतील.

नेतन्याहू या चर्चांबाबत साशंक असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यांच्या मते, केवळ चर्चेच्या माध्यमातून इराणवर पुरेसा दबाव निर्माण होऊ शकत नाही. त्यामुळे इस्रायली सरकारमध्ये पुन्हा लष्करी कारवाई सुरू करण्याची मागणी अधिक तीव्र होत आहे. वृत्तानुसार, इस्रायली सरकारच्या उच्च स्तरावर पुन्हा हल्ला करण्यास जोरदार समर्थन आहे आणि ट्रम्प प्रशासनाच्या नरम भूमिकेबाबत नाराजी वाढत आहे.

दुसरीकडे, ट्रम्प सातत्याने इराणसोबत करार होऊ शकतो, असे सांगत आहेत. मात्र, चर्चा अपयशी ठरल्यास पुन्हा लष्करी कारवाई सुरू केली जाऊ शकते, हेही त्यांनी स्पष्ट केले. ट्रम्प म्हणाले की, “आता प्रश्न इतकाच आहे की हे युद्ध पूर्णपणे संपवायचे की काही करार करायचा.” नंतर त्यांनी असेही म्हटले की, अमेरिका आणि इराणमधील परिस्थिती ‘बॉर्डरलाइन’वर आहे, म्हणजेच दोन्ही देशांमध्ये समझोता होण्याचीही शक्यता आहे आणि युद्ध पुन्हा सुरू होण्याचीही. ट्रम्प यांनी असा दावाही केला की, इराणच्या मुद्द्यावर नेतन्याहू अमेरिका जे म्हणेल तेच करतील. मात्र, त्यांनी दोन्ही नेत्यांमधील संबंध चांगले असल्याचेही सांगितले.

दरम्यान, इराणने नवीन शांतता प्रस्तावाचा आढावा घेत असल्याची पुष्टी केली आहे. मात्र, अद्याप कोणत्याही प्रकारची नरम भूमिका घेतल्याचे संकेत दिलेले नाहीत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने बुधवारी सांगितले की, चर्चा इराणच्या १४ सूत्रीय प्रस्तावाच्या आधारावर सुरू आहे. तसेच, पाकिस्तानचे गृहमंत्री मध्यस्थीसाठी तेहरानमध्ये पोहोचल्याची माहितीही देण्यात आली. वृत्तानुसार, अमेरिकन सूत्रांच्या हवाल्याने असा दावा करण्यात आला आहे की, ट्रम्प यांनी नेतन्याहूंना सांगितले की मध्यस्थ देश ‘लेटर ऑफ इंटेंट’ तयार करत आहेत. या दस्तऐवजावर अमेरिका आणि इराण दोघेही स्वाक्षरी करू शकतात. त्यानंतर ३० दिवसांची चर्चेची प्रक्रिया सुरू होईल. या चर्चेत इराणच्या अणु कार्यक्रमासह होरमुज सामुद्रधुनी खुली ठेवण्यासारख्या मुद्द्यांवर चर्चा केली जाणार आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode