रियाध , 15 सप्टेंबर (हिं.स.)।सौदी अरेबियाने मदिनातील जबल सईद भागात सुमारे ११ कोटी टन धातुक (अयस्क) संसाधने सापडल्याचा दावा केला आहे. या संसाधनांमध्ये जड दुर्मिळ मृदा मूलद्रव्यांसह युरेनियमचेही उत्साहवर्धक प्रमाण आढळल्याचे सांगण्यात आले आहे. सोमवारी समोर आलेल्या माध्यमांच्या वृत्तांमध्ये सौदी अरेबियाचे ऊर्जा मंत्री प्रिन्स अब्दुलअजीज बिन सलमान यांच्या हवाल्याने ही माहिती देण्यात आली.

सौदी अरेबियाच्या ‘व्हिजन २०३०’ अंतर्गत ऊर्जा आणि खनिज संसाधनांमध्ये विविधता आणण्याच्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर तसेच अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या नागरी अणुऊर्जा सहकार्यादरम्यान ही बाब समोर आली आहे. प्रादेशिक पातळीवर इराणसोबत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हा शोध सौदी अरेबियाचे ऊर्जा आणि सामरिक महत्त्व आणखी वाढवू शकतो.

सौदी ऊर्जा मंत्री प्रिन्स अब्दुलअजीज बिन सलमान यांच्या म्हणण्यानुसार, मदिनातील जबल सईद प्रकल्पात करण्यात आलेल्या खाणकाम आणि भूगर्भीय अभ्यासातून सुमारे ११ कोटी टन धातुक संसाधनांचा अंदाज समोर आला आहे. या धातुकामध्ये दुर्मिळ मृदा खनिजांचे, विशेषतः जड मूलद्रव्यांचे प्रमाण अधिक असल्याचे आढळले आहे. त्याचबरोबर यामध्ये युरेनियमचेही उत्साहवर्धक प्रमाण असल्याचे संकेत मिळाले आहेत.

प्रिन्स अब्दुलअजीज बिन सलमान यांच्या हवाल्याने दिलेल्या वृत्तानुसार, जबल सईद प्रकल्पातील शोध आणि भूगर्भीय अभ्यासातून या संसाधनांचा शोध लागला. युरेनियम असलेला हा साठा सौदी अरेबियासाठी ऊर्जा आणि खनिज क्षेत्राच्या दृष्टीने सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जात आहे.

युरेनियमच्या शोधाची ही घोषणा अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा सौदी अरेबियात प्रादेशिक तणाव वाढलेला आहे. सौदी अरेबिया हा इस्लाममधील दोन पवित्र स्थळे—मक्का आणि मदिना—यांचे देश आहे. इस्लामी इतिहासात मदिनाला विशेष महत्त्व आहे. पैगंबर मोहम्मद यांनी ६२२ साली मक्केतून मदिनेकडे हिजरत केली. त्यानंतर मदिना हे इस्लामच्या सुरुवातीच्या काळातील महत्त्वाचे केंद्र बनले.

सौदी अरेबिया ही जगातील सर्वात मोठी अरब अर्थव्यवस्था आहे. गेल्या काही वर्षांपासून देशाने पारंपरिक तेल क्षेत्रावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी अनेक मोठी पावले उचलली आहेत.सौदी अरेबिया ऊर्जा आणि खनिज संसाधनांमध्ये विविधता आणण्याबरोबरच देशांतर्गत पातळीवर युरेनियमचे उत्खनन आणि नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रमालाही पुढे नेत आहे. हे प्रयत्न सौदी अरेबियाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘व्हिजन २०३०’ योजनेचा भाग आहेत. या योजनेचा उद्देश अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा क्षेत्रात विविधता आणणे तसेच तेलावरील अवलंबित्व कमी करणे हा आहे.

नैसर्गिक धातुकामध्ये युरेनियम आढळल्याचा हा शोध आणखी महत्त्वाचा मानला जात आहे, कारण यापूर्वी अमेरिका आणि सौदी अरेबियामध्ये नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रम विकसित करण्याबाबत करार झाला आहे.दोन्ही देशांनी जुलैमध्ये या करारासोबत द्विपक्षीय सुरक्षा करारावरही स्वाक्षऱ्या केल्या होत्या. हा करार ‘अनेक दशकांपर्यंत चालणाऱ्या अब्जावधी डॉलरच्या भागीदारी कार्यक्रमाचा’ पाया म्हणून पाहिला जात आहे. या अंतर्गत अमेरिकी कंपन्या सौदी अरेबियाच्या नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रमाच्या विकासात मदत करणार आहेत.

या करारातील महत्त्वाची बाब म्हणजे सौदी अरेबियाला आपल्या भूमीवर युरेनियम संवर्धन करण्याचा पर्यायही मिळणार आहे. वृत्तानुसार, या प्रक्रियेसाठी अमेरिकी देखरेखीची सक्ती असणार नाही. अशा परिस्थितीत मदिना परिसरात युरेनियमयुक्त धातुकाचे मोठे साठे आढळणे हे सौदी अरेबियाच्या अणुऊर्जा महत्त्वाकांक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे ठरू शकते. त्याचबरोबर दुर्मिळ मृदा मूलद्रव्यांची उपस्थिती सौदी अरेबियासाठी खनिज क्षेत्रातही नव्या संधींचे दरवाजे उघडू शकते.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode