वॉशिंग्टन, 27 सप्टेंबर (हिं.स.)।अमेरिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावर सध्या निसर्गाच्या अत्यंत धोकादायक आणि विध्वंसक रूपाचा सामना करावा लागत आहे. मिड-अटलांटिकपासून न्यू इंग्लंडपर्यंत शक्तिशाली ‘नॉर-ईस्टर’ वादळाने मोठा कहर केला आहे.या भीषण वादळामुळे मुसळधार पाऊस, वेगवान वारे, धोकादायक समुद्री लाटा आणि मोठ्या प्रमाणावर किनारी भागात पूरस्थिती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले आहे.

‘नॉर-ईस्टर’ ही अमेरिकेच्या पूर्व किनाऱ्याजवळ किंवा त्यावर विकसित होणारी अत्यंत शक्तिशाली हवामान प्रणाली आहे. या धोकादायक वादळामुळे अमेरिकेतील अनेक राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. वादळामुळे झाडे, फांद्या आणि वीजवाहिन्या कोसळल्याने एका वेळी १ लाखांहून अधिक घरे आणि व्यावसायिक आस्थापनांचा वीजपुरवठा खंडित झाला होता. शनिवारी दुपारपर्यंतही न्यू जर्सी, कनेक्टिकट, न्यूयॉर्क आणि पेनसिल्व्हेनिया येथे ८८ हजारांहून अधिक ग्राहक वीजेविना होते.

विमान वाहतूकविषयक माहिती देणाऱ्या ‘फ्लाइटअवेअर’ या कंपनीनुसार, वादळामुळे अमेरिकेतील विमानतळांवर सुमारे ४२५ उड्डाणे रद्द करण्यात आली, तर १,३०० हून अधिक उड्डाणांना विलंब झाला. याशिवाय क्रीडा स्पर्धा, संगीत कार्यक्रम आणि अनेक मोठे महोत्सवही रद्द करावे लागले.

या वादळाचा परिणाम इतका गंभीर आहे की न्यू जर्सी आणि न्यूयॉर्कमधील काही भागांमध्ये पूराचे पाणी साचले आहे. त्यामुळे काही स्थानिक नागरिकांना रस्त्यावरून जाण्या-येण्यासाठी छोट्या बोटींचा आधार घ्यावा लागला. न्यू जर्सीतील सर्फ सिटी येथे घरांमध्ये पाणी शिरले आहे. ओशन सिटीमध्ये प्रचंड लाटांमुळे समुद्रकिनाऱ्याची धूप झाली आहे, तर व्हर्जिनियातील नॉरफोक येथे पाण्याने भरलेल्या रस्त्यांवरून वाहने मार्गक्रमण करताना दिसत आहेत.

या वादळासोबत मुसळधार पाऊस, वेगवान वारे, किनारी भागातील पूर आणि प्रचंड उंचीच्या समुद्री लाटांचे धोकादायक मिश्रण येते. मुसळधार पावसामुळे निचरा व्यवस्था कोलमडू शकते आणि अंतर्गत भागातही पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते.याशिवाय हे वादळ अधिक धोकादायक ठरण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे ते अतिशय संथ गतीने पुढे सरकत आहे. त्यामुळे किनारी भागातील नागरिकांना लवकर दिलासा मिळण्याऐवजी दीर्घकाळ वेगवान वारे, उंच समुद्री लाटा आणि पूरस्थितीचा सामना करावा लागत आहे.

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, या वादळामागे सध्याची वातावरणीय स्थिती, वेगवान वारे आणि तापमानातील फरक ही तात्कालिक कारणे आहेत. मात्र, त्यामागे ‘अल निनो’ नावाचे मोठे हवामान चक्रही कार्यरत आहे.

अल निनोचा परिणाम अशा प्रकारे समजून घेता येतो की, उष्णकटिबंधीय प्रशांत महासागरात घडणाऱ्या या नैसर्गिक चक्रादरम्यान समुद्राच्या पाण्याचे तापमान असामान्यपणे वाढते. यंदाचा अल निनो तुलनेने मजबूत आहे. ईशान्य अमेरिकेसाठी अल निनोमुळे प्रशांत महासागरावरील जेट स्ट्रीम दक्षिणेकडे सरकू शकतो. त्यामुळे दक्षिण-पूर्व अमेरिकेजवळ तयार होणाऱ्या वादळांना आवश्यक ऊर्जा आणि आर्द्रता मिळू शकते. त्यामुळे अल निनोच्या काळात ‘नॉर-ईस्टर’सारखी वादळे अधिक वारंवार आणि तीव्र स्वरूपात येण्याची शक्यता असते.

राष्ट्रीय हवामान सेवेने दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, धोकादायक हवामानाची स्थिती अद्याप संपलेली नाही. अटलांटिक सिटीच्या उत्तरेकडील भागात शनिवार रात्रीपासून रविवारपर्यंत सर्वाधिक भरती येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे किनारी भागांमध्ये पूराचा धोका आणखी वाढला आहे.

सामान्यतः ‘नॉर-ईस्टर’ वादळे थंडीच्या महिन्यांमध्ये येतात. मात्र, यावेळी इतक्या लवकर आणि एवढ्या शक्तिशाली वादळाची निर्मिती झाल्याने हवामान वैज्ञानिकांचीही चिंता वाढली आहे. प्रशासन आणि आपत्कालीन यंत्रणा हाय अलर्टवर आहेत, कारण कोट्यवधी नागरिक अद्याप या धोकादायक वादळाच्या मार्गात आहेत.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode