पुणे, ३० एप्रिल (हिं.स.) : नॅशनल डिफेन्स अकॅडमी खडकवासला, पुणे आणि 'से ट्रीज एन्व्हायरनमेंटल ट्रस्ट' यांच्या संयुक्त विद्यमाने अकॅडमीच्या परिसरात एका 'अर्बन फॉरेस्ट'ची निर्मिती करण्यात आली आहे. भारतातील एका अत्यंत प्रतिष्ठित त्रि-सेवा संस्थेमध्ये पर्यावरणीय जबाबदारी रुजवण्यासाठी हे एक महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

एनडीए कॅम्पसमध्ये अंदाजे १,२३,७८५ चौ. फूट क्षेत्रफळावर हा उपक्रम राबवण्यात आला असून, यामध्ये २३,००० रोपांची लागवड करण्यात आली आहे. जैवविविधता वाढवणे, पर्यावरणीय संतुलन राखणे आणि संस्थात्मक शहरी जागांमध्ये दाट स्थानिक हरित कवच निर्माण करणे, हा या मोठ्या प्रमाणावरील शहरी जंगलाचा मुख्य उद्देश आहे. केवळ वृक्षारोपण करण्यापलीकडे जाऊन, स्थानिक परिसंस्था मजबूत करणे आणि हवामान बदलास सामोरे जाणारे हरित संकुल तयार करणे हे या उपक्रमाचे ध्येय आहे.

या कार्यक्रमाला एनडीएचे कमांडंट व्हाइस ॲडमिरल अनिल जग्गी यांच्यासह अकॅडमीचे अनेक वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. अकॅडमीमध्ये जैवविविधता, पर्यावरण जागरूकता आणि शाश्वतता वाढवण्यासाठी राबवण्यात आलेल्या या शास्त्रोक्त वनीकरण प्रकल्पाबद्दल त्यांनी समाधान व्यक्त केले.

जपानच्या शास्त्रोक्त 'मियावाकी' पद्धतीचा वापर करून हे जंगल उभारण्यात आले आहे. ही पद्धत कमी जागेत दाट आणि वेगाने वाढणारी स्थानिक जंगले तयार करण्यासाठी ओळखली जाते. केवळ प्रतीकात्मक वृक्षारोपण न करता, संरचित परिसंस्था पुनर्संचयित करण्यावर येथे भर देण्यात आला आहे. काळजीपूर्वक निवडलेल्या स्थानिक प्रजाती आणि दाट लागवडीमुळे हे जंगल स्थानिक सूक्ष्म हवामान सुधारण्यास आणि दीर्घकालीन पर्यावरणीय लवचिकता निर्माण करण्यास मदत करेल.

याप्रसंगी बोलताना से ट्रीज एन्व्हायरनमेंटल ट्रस्टच्या संरक्षण आणि सरकारी प्रकल्प प्रमुख वंदना तुम्मलपल्ली म्हणाल्या, नॅशनल डिफेन्स अकॅडमीमधील हा उपक्रम देशाचे भविष्य घडवणाऱ्या संस्थांमध्ये पर्यावरणीय पुनर्संचयित प्रक्रिया कशी अविभाज्य भाग बनू शकते, याचे उत्तम उदाहरण आहे. १,२३,७८५ चौ. फूट जागेचे २३,००० रोपांसह एका समृद्ध शहरी जंगलात रूपांतर करून, आम्ही शाश्वतता, जैवविविधता आणि भविष्यातील पिढ्यांसाठी पर्यावरणीय जबाबदारीचे एक जिवंत उदाहरण उभे केले आहे.

हे सहकार्य भारतातील शैक्षणिक, सरकारी आणि संरक्षण संस्थांमध्ये शहरी आणि पर्यावरणीय पुनर्संचयित करण्याच्या 'से ट्रीज'च्या व्यापक मोहिमेला अधिक बळ देते. १ कोटीहून अधिक झाडे लावून, १५० हून अधिक शहरी जंगले निर्माण करून आणि जलसंधारण व कृषी वनीकरणाच्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर काम करून, 'से ट्रीज' भारताच्या पर्यावरणीय आव्हानांवर शास्त्रोक्त आणि लोकसहभागातून उपाय शोधत आहे. हवामानाचा धोका वाढत असताना, अशा प्रकारचे उपक्रम राष्ट्रीय संस्थांच्या पायामध्ये शाश्वतता रुजवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरतात.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी