बर्न , 22 जून (हिं.स.)।स्वित्झर्लंडमध्ये अमेरिका आणि इराण यांच्यात झालेल्या तांत्रिक चर्चेच्या पहिल्या टप्प्यात लेबनॉनमधील युद्धविराम कायम राखणे, होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली ठेवणे आणि संभाव्य अणुकरारातील काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यात आली. ही चर्चा १४ कलमी कराराच्या मसुद्याच्या आधारे सुरू असून, त्यासंदर्भातील माहिती एका अमेरिकन राजनैतिक अधिकाऱ्याने दिली आहे.

अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, रविवारी सकाळी सुरू झालेल्या या चर्चा दिवसभर विविध स्तरांवर सुरू होत्या. या चर्चेतील एक प्रमुख मुद्दा म्हणजे लेबनॉनमधील परिस्थिती. संघर्ष कसा थांबवता येईल आणि युद्धविराम प्रभावीपणे कसा अंमलात आणता येईल, यावर सविस्तर चर्चा झाली. दक्षिण लेबनॉनमध्ये इस्रायलच्या सुरू असलेल्या हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर ही चर्चा पार पडली.

होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबतही गंभीर चिंता व्यक्त करण्यात आली. जागतिक सागरी व्यापारासाठी हा अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग मानला जातो. अलीकडेच इराणकडून हा मार्ग बंद करण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती. यावर अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, “आम्हाला ही सामुद्रधुनी पूर्णपणे खुली राहावी, अशी अपेक्षा आहे आणि या दिशेने सकारात्मक प्रगती झाली आहे.” याशिवाय, वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात होऊ शकणाऱ्या संभाव्य अणुकराराच्या सर्व पैलूंवर चर्चा करण्यात आली. १४ कलमी मसुदा कराराची अंमलबजावणी करताना उद्भवू शकणाऱ्या मुद्द्यांवरही विचारविनिमय झाला, जेणेकरून सर्व पक्षांमध्ये एकमत निर्माण होईल.

वृत्तानुसार, पुढील चर्चा राजकीय आणि तांत्रिक अशा दोन्ही स्तरांवर सुरू ठेवण्यासाठीची रूपरेषाही निश्चित करण्यात आली आहे.

अमेरिकन राजनैतिक अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, “आजच्या चर्चेबाबत सर्व पक्ष समाधानी दिसत आहेत. मध्यस्थ दोन्ही बाजूंना पुढे नेण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. विश्वास निर्माण करण्याच्या दृष्टीने ही पहिली फेरी सकारात्मक संकेत देणारी ठरली आहे.” वृत्तानुसार, राजकीय स्तरावरील चर्चा सोमवारी संपण्याची अपेक्षा आहे, तर तांत्रिक पथके पुढील चर्चेसाठी स्वित्झर्लंडमध्येच थांबू शकतात.

याआधी एका इराणी सूत्राच्या हवाल्याने वृत्त दिले होते की, अमेरिका आणि इराणमधील चर्चा तात्पुरत्या स्वरूपात स्थगित करण्यात आल्या आहेत, मात्र त्या पूर्णपणे संपलेल्या नाहीत. तणाव कायम असला तरी पडद्यामागून राजनैतिक प्रयत्न सुरू असल्याचे या सूत्राने सांगितले. औपचारिक चर्चा सध्या थांबल्या असल्या, तरी दोन्ही पक्षांना पुन्हा चर्चेच्या टेबलावर आणण्यासाठी संपर्क कायम असल्याचेही त्याने स्पष्ट केले.

यापूर्वी, १४ कलमी सामंजस्य कराराअंतर्गत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील उच्चस्तरीय तांत्रिक चर्चेची पहिली फेरी सुमारे ८० मिनिटांनंतर थांबवण्यात आली होती, जेणेकरून दोन्ही बाजूंना अंतर्गत सल्लामसलत करण्याची संधी मिळू शकेल.

अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स यांनी रविवारी स्वित्झर्लंडमध्ये इराणच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेतली. पश्चिम आशियातील संकटावर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी उच्चस्तरीय राजनैतिक प्रयत्नांना सुरुवात करण्याचा हा भाग होता. पाकिस्तान आणि कतार यांच्या मध्यस्थीने झालेल्या या चर्चेदरम्यान, जेडी व्हान्स यांनी अमेरिकेच्या वतीने इराणसोबतचे संबंध “मूलभूत पातळीवर बदलण्याची” इच्छा व्यक्त केली.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode