हेमा मालिनींच्या हस्ते वस्त्रोद्योग इमारतीचे लोकार्पण

मुंबईच्या मॉडेल्स सादर करणार विदर्भाच्या साड्या

नागपूर, 12 ऑक्टोबर (हिं.स.) : विदर्भाच्या मातीत रुजलेल्या हातमाग परंपरेला आता आधुनिक फॅशनच्या झगमगत्या व्यासपीठावर नवी ओळख मिळणार आहे. नागपूर जिल्ह्यातील धापेवाडा येथे तयार होणाऱ्या पारंपरिक हातमागाच्या साड्या मुंबईतील मॉडेल्स परिधान करून फॅशन शोच्या माध्यमातून सादर करणार आहेत. अभिनेत्री आणि खासदार हेमा मालिनी यांच्या हस्ते धापेवाडा वस्त्रोद्योग उत्पादक कंपनीच्या नव्या इमारतीचे उद्घाटन होणार असून, या सोहळ्यात हातमागाच्या साड्यांचे फॅशन सादरीकरण हे विशेष आकर्षण ठरणार आहे.

केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या संकल्पनेतून पुढे आलेला हा उपक्रम स्थानिक विणकरांच्या कौशल्याला व्यापक बाजारपेठ मिळवून देण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.

शनिवार, १७ ऑक्टोबर रोजी दुपारी २ वाजता धापेवाडा (ता. कळमेश्वर, जि. नागपूर) येथे हा सोहळा आयोजित करण्यात आला आहे. पारंपरिक हातमागाच्या साड्यांना आधुनिक फॅशनच्या माध्यमातून सादर करून विदर्भाच्या वस्त्रोद्योगाला नवी ओळख मिळवून देण्याचा या उपक्रमाचा प्रयत्न आहे.

हातमागाच्या साड्यांचा फॅशन शो ठरणार मुख्य आकर्षण

धापेवाड्यात तयार होणाऱ्या साड्यांचे सौंदर्य, पारंपरिक विणकामातील बारकावे आणि वस्त्रांची वैशिष्ट्ये मुंबईतील मॉडेल्सच्या सादरीकरणातून प्रेक्षकांसमोर येणार आहेत. या उपक्रमात कॅडियन्स अकादमीचाही सहभाग राहणार आहे. पारंपरिक वस्त्रांना आधुनिक सादरीकरणाची जोड देत नव्या पिढीतील ग्राहकांपर्यंत त्यांना पोहोचविण्याचा हा प्रयत्न आहे.

हातमागाच्या साड्यांकडे केवळ पारंपरिक पोशाख म्हणून न पाहता, त्यांना आधुनिक फॅशनविश्वात स्थान मिळवून देणे, हा या उपक्रमामागील महत्त्वाचा विचार आहे. योग्य डिझाइन, आकर्षक सादरीकरण आणि प्रभावी विपणनाच्या माध्यमातून स्थानिक उत्पादनांना मोठ्या बाजारपेठेत संधी मिळू शकते.

गडकरींच्या संकल्पनेतून वस्त्रोद्योगाला नवी दिशा

केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या अध्यक्षतेखाली होणाऱ्या या कार्यक्रमाला केंद्रीय वस्त्रोद्योग मंत्री गिरिराज सिंह, राज्याचे महसूल मंत्री आणि नागपूरचे पालकमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे तसेच राज्याचे वस्त्रोद्योग मंत्री संजय सावकारे उपस्थित राहणार आहेत.धापेवाडा वस्त्रोद्योग उत्पादक कंपनीच्या नव्या इमारतीचे लोकार्पण आणि हातमाग उद्योगाचा शुभारंभ हे या कार्यक्रमाचे प्रमुख टप्पे असतील. स्थानिक विणकरांच्या पारंपरिक कौशल्याला संघटित उत्पादनव्यवस्था, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि बाजारपेठेची जोड देऊन वस्त्रोद्योगाला चालना देण्याचा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे.

पिढ्यान्पिढ्यांच्या कौशल्याला मिळणार बाजारपेठेची साथ

धापेवाडा आणि कळमेश्वर परिसराला विणकामाची जुनी परंपरा लाभली आहे. येथील विणकरांनी पिढ्यान्पिढ्या आपल्या कौशल्यातून वस्त्रनिर्मितीची परंपरा जपली आहे. मात्र, बदलत्या बाजारपेठेत टिकून राहण्यासाठी पारंपरिक विणकामाला आधुनिक रचना, बदलत्या ग्राहकांच्या आवडीनिवडी आणि प्रभावी विक्रीव्यवस्थेची जोड देणे आवश्यक झाले आहे.

स्थानिक उत्पादनांना योग्य मूल्य मिळावे, विणकरांचे उत्पन्न वाढावे आणि विदर्भातील हातमाग उत्पादनांना देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत संधी मिळावी, या दृष्टीने धापेवाडा वस्त्रोद्योग उत्पादक कंपनीच्या माध्यमातून प्रयत्न सुरू आहेत.

महिलांच्या आर्थिक स्वावलंबनावरही भर

या प्रकल्पाचे महत्त्व केवळ वस्त्रनिर्मितीपुरते मर्यादित नाही. स्थानिक महिला आणि ग्रामीण भागातील महिलांना हातमागाचे कौशल्य शिकवून रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्यावरही भर दिला जात आहे. पारंपरिक विणकामाला आधुनिक तंत्र, डिझाइन आणि प्रशिक्षणाची जोड मिळाल्यास महिलांना उत्पन्नाचे नवे साधन उपलब्ध होऊ शकते.

यातून महिलांचे आर्थिक स्वावलंबन वाढण्याबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही बळ मिळण्याची अपेक्षा आहे. स्थानिक पातळीवर रोजगारनिर्मिती झाल्यास पारंपरिक कौशल्य पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्यासही मदत होऊ शकते.

पाचगावच्या उपक्रमातूनही ग्रामीण रोजगाराला चालना

नागपूर आणि विदर्भातील हातमाग परंपरेला पुनरुज्जीवित करण्याच्या प्रयत्नांत पाचगाव येथील उपक्रमाचाही समावेश आहे. ग्रामीण महिलांना रोजगार उपलब्ध करून देणे, टाकाऊ कापडाचा पुनर्वापर करणे आणि स्थानिक कुटुंबांसाठी उत्पन्नाचे पर्यायी साधन निर्माण करणे, या उद्देशांनी तेथेही काम करण्यात आले आहे.कौशल्य प्रशिक्षण, उत्पादनांची गुणवत्ता आणि विक्रीव्यवस्थेचा विकास या बाबींना महत्त्व दिल्यास अशा उपक्रमांचा ग्रामीण भागाला दीर्घकालीन लाभ मिळू शकतो. धापेवाडा आणि पाचगावमधील प्रयत्नांमधून पारंपरिक कौशल्याचे जतन आणि स्थानिक रोजगारनिर्मिती यांची सांगड घालण्याची दिशा दिसून येते.

‘धागा परंपरेचा, वीण समृद्धीची’

धापेवाड्यातील आगामी सोहळा हा केवळ नव्या इमारतीच्या उद्घाटनापुरता मर्यादित नसून, विदर्भाच्या पारंपरिक हातमागाला आधुनिक बाजारपेठेशी जोडण्याच्या प्रयत्नातील महत्त्वाचा टप्पा ठरण्याची अपेक्षा आहे. मुंबईच्या मॉडेल्सच्या माध्यमातून सादर होणाऱ्या हातमागाच्या साड्या स्थानिक उत्पादनांची वैशिष्ट्ये व्यापक स्तरावर पोहोचविण्याची संधी निर्माण करू शकतात.मात्र, या उपक्रमाचे खरे यश विणकरांना मिळणारा मोबदला, उत्पादनांची सातत्यपूर्ण गुणवत्ता, ग्राहकांकडून मिळणारा प्रतिसाद आणि नियमित विक्रीव्यवस्था यांवर अवलंबून असेल. पारंपरिक कलेला आधुनिक फॅशनची जोड देत रोजगार, उद्योजकता आणि बाजारपेठेच्या नव्या संधी निर्माण झाल्यास धापेवाड्याचा हातमाग विदर्भाच्या आर्थिक विकासातील महत्त्वाचा घटक ठरू शकतो.

------------------------------

हिंदुस्थान समाचार / मनीष कुलकर्णी