लातूर, 28 ऑक्टोबर (हिं.स.)।

जिल्ह्यातील महिला तसेच अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीतील शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक योजना सुरू करण्यात आली आहे. नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-२ अंतर्गत ठिबक आणि तुषार सिंचन संच खरेदीसाठी आता शेतकऱ्यांना आधी स्वतःच्या खिशातून पैसे भरण्याची गरज राहणार नाही. भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी (सीबीडीसी) प्रणालीद्वारे पात्र शेतकऱ्यांना ९० टक्क्यांपर्यंत ‘फ्रंट एंडेड’ अनुदानाचा लाभ मिळणार आहे. या सुविधेमुळे सिंचन संच खरेदीसाठी आवश्यक असलेली अनुदानाची रक्कम आधीच डिजिटल टोकनच्या स्वरूपात उपलब्ध होणार असून, शेतकऱ्यांना आर्थिक भार कमी करून आधुनिक सिंचन पद्धतीचा अवलंब करता येणार आहे.

महिला आणि एससी-एसटी शेतकऱ्यांना प्राधान्य

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्यात ही डिजिटल अनुदान वितरण प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. या योजनेंतर्गत अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीतील महिला व पुरुष शेतकऱ्यांसह सर्वसाधारण प्रवर्गातील महिला शेतकऱ्यांना मंजूर गटानुसार ९० टक्क्यांपर्यंत अनुदान मिळू शकते.

सामान्यतः शासकीय अनुदान योजनांमध्ये शेतकऱ्यांना प्रथम सिंचन संच खरेदीसाठी पैसे खर्च करावे लागतात आणि त्यानंतर अनुदानाची रक्कम मिळते. मात्र, नव्या ‘फ्रंट एंडेड’ पद्धतीत अनुदानाची रक्कम खरेदीपूर्वीच डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. त्यामुळे आर्थिक अडचणींमुळे ठिबक किंवा तुषार सिंचन संच खरेदी करणे शक्य न होणाऱ्या पात्र शेतकऱ्यांना या सुविधेचा लाभ घेता येणार आहे.

डिजिटल वॉलेटमध्ये जमा होणार अनुदान

या योजनेचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे अनुदान वितरणासाठी सीबीडीसी तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे. पात्र शेतकऱ्यांच्या सातबारा खात्याशी संलग्न असलेल्या ‘PNB Digital Rupee App’ मधील डिजिटल वॉलेटमध्ये अनुदानाची रक्कम डिजिटल टोकनच्या स्वरूपात उपलब्ध करून दिली जाईल.

यासाठी स्वतंत्र नवीन बँक खाते उघडण्याची आवश्यकता नसल्याचे योजनेत नमूद करण्यात आले आहे. अर्जाला पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर संबंधित शेतकऱ्याच्या मोबाईल वॉलेटमध्ये डिजिटल टोकन उपलब्ध होईल. त्यानंतर अधिकृत व नोंदणीकृत विक्रेत्याकडे जाऊन क्यूआर कोड स्कॅन करून या अनुदानाचा वापर सिंचन संच खरेदीसाठी करता येणार आहे.

या प्रणालीमुळे अनुदान वितरणाची प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि डिजिटल होण्यास मदत होणार असून, पात्र लाभार्थ्यांना सिंचन साधने खरेदी करणे आर्थिकदृष्ट्या सोयीचे ठरणार आहे.

महाडीबीटी पोर्टलवर असा करा अर्ज

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी पात्र शेतकऱ्यांनी शासनाच्या महाडीबीटी पोर्टलवर ठिबक किंवा तुषार सिंचन संचासाठी अर्ज करणे आवश्यक आहे. अर्ज करताना अनुदान वितरणासाठी ‘P-CBDC (सेंट्रल बँक डिजिटल चलन) द्वारे अनुदान वितरण’ हा पर्याय निवडावा लागेल.

अर्जाला पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर शेतकऱ्याच्या मोबाईलमधील डिजिटल वॉलेटमध्ये अनुदानाचे टोकन उपलब्ध होईल. त्यानंतर नोंदणीकृत विक्रेत्याकडून क्यूआर कोडच्या माध्यमातून सिंचन संच खरेदी करता येईल.

शेतकऱ्यांनी अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे, पात्रतेचे निकष आणि संबंधित डिजिटल वॉलेटच्या अटींची माहिती घेऊनच अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी.

कृषी विभागाचे शेतकऱ्यांना आवाहन

लातूर जिल्ह्यातील जास्तीत जास्त पात्र शेतकरी आणि महिला शेतकऱ्यांनी या डिजिटल अनुदान योजनेचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी दिलीप जाधव यांनी केले आहे.

योजनेसाठी इच्छुक शेतकऱ्यांनी जवळच्या सामाईक सुविधा केंद्रात (सीएससी) किंवा शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज करावा. योजनेच्या पात्रतेबाबत, अर्ज प्रक्रियेबाबत आणि अनुदान वितरणाबाबत अधिक माहिती मिळवण्यासाठी संबंधित तालुका कृषी अधिकारी, मंडळ कृषी अधिकारी, सहाय्यक कृषी अधिकारी किंवा समूह सहाय्यक यांच्याशी संपर्क साधावा, असेही कृषी विभागाने कळविले आहे.

ठिबक आणि तुषार सिंचनामुळे पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे शक्य होते. अशा आधुनिक सिंचन पद्धतींचा विस्तार व्हावा आणि आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या पात्र शेतकऱ्यांनाही त्यांचा लाभ घेता यावा, या दृष्टीने डिजिटल टोकनद्वारे अनुदान वितरणाची ही सुविधा महत्त्वाची ठरणार आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Mahesh Madanrao Chitnis