देशातील 4 राज्यांच्या विधान परिषद निवडणुकीत राजकीय उलथापालथ

नवी दिल्ली, 29 ऑक्टोबर (हिं.स.) । उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, बिहार आणि कर्नाटक या 4 राज्यांतील विधान परिषद निवडणुकांच्या निकालांनी राजकीय वर्तुळात चर्चेला उधाण आले आहे. एकीकडे उत्तर प्रदेशात भाजप आणि समाजवादी पक्ष यांच्यातील लढतीकडे लक्ष लागले असताना, दुसरीकडे नागपूरमध्ये काँग्रेसने विजय मिळवला. कर्नाटकात भाजप आणि जनता दल (धर्मनिरपेक्ष) यांनी चारही जागा जिंकल्या, तर बिहारमध्ये प्रशांत किशोर यांच्या जन सुराज पक्षाने विधान परिषद निवडणुकीत खाते उघडले. काही मतदारसंघांतील निकालांनी प्रस्थापित राजकीय समीकरणांना आव्हान दिले आहे.

देशातील 4 राज्यांमधील एकूण 28 जागांसाठी झालेल्या या निवडणुकीत उत्तर प्रदेशातील 11, बिहारमधील 8, महाराष्ट्रातील 5 आणि कर्नाटकच्या 4 जागांचा समावेश होता. या निकालांच्या पार्श्वभूमीवर सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षांकडून एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले आहेत.उत्तर प्रदेशातील निकालांकडे विशेष लक्ष होते. राज्यातील 11 पैकी 10 जागांचे निकाल जाहीर झाले असून, भाजपने 6, तर समाजवादी पक्षाने 4 जागा जिंकल्या आहेत. वाराणसी पदवीधर मतदारसंघातील निकालाबाबतही उत्सुकता होती. वाराणसी हा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा लोकसभा मतदारसंघ असल्याने येथील राजकीय घडामोडींना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. यापूर्वी भाजपला येथील शिक्षक मतदारसंघाची जागा गमवावी लागली होती.वाराणसीतील निकालावरून समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांनी भाजपवर टीका केली. स्थानिक निकालांच्या पार्श्वभूमीवर भाजपच्या राज्य आणि केंद्रीय नेतृत्वातील समन्वयावर त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यांच्या या विधानामुळे उत्तर प्रदेशातील राजकीय संघर्षाला आणखी धार आली आहे.

नागपुरात काँग्रेसचा विजय; राज्यात संमिश्र चित्र

महाराष्ट्रातील पाच पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकांमध्ये वेगवेगळ्या पक्षांना यश मिळाले. नागपूर पदवीधर मतदारसंघातून काँग्रेसचे अभिजित वांजारी यांनी विजय मिळवला. अमरावती शिक्षक मतदारसंघातून शिवसेनेचे किरण सरनाईक विजयी झाले. पुणे शिक्षक मतदारसंघात भाजपचे कौस्तुभ गवाडे यांनी बाजी मारली, तर पुणे पदवीधर मतदारसंघातून शरद पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या हर्षदा देशमुख-जाधव विजयी झाल्या.पुणे आणि अमरावतीसह नागपूरमधील निकालांनी महाराष्ट्रातील राजकीय पक्षांना आपापल्या मतदारसंघांतील संघटनात्मक ताकदीचा आढावा घेण्याची संधी दिली आहे. विशेषतः नागपुरातील काँग्रेसच्या विजयाची राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे.

कर्नाटकात काँग्रेसला एकही जागा नाही

कर्नाटकातील विधान परिषदेच्या चार जागांच्या निवडणुकीत भाजप आणि जनता दल (धर्मनिरपेक्ष) यांनी सर्व जागा जिंकल्या. भाजपने तीन जागांवरील आपले वर्चस्व कायम राखले, तर बंगळूर शिक्षक मतदारसंघात जेडी(एस)ने काँग्रेसचा पराभव केला.राज्यात काँग्रेसचे सरकार असतानाही पक्षाला या निवडणुकीत एकही जागा जिंकता आली नाही. दुसरीकडे, भाजप-जेडी(एस) युतीला चारही जागांवर यश मिळाले. या निकालामुळे कर्नाटकातील सत्ताधारी आणि विरोधकांमधील राजकीय संघर्ष पुन्हा चर्चेत आला आहे.

बिहारमध्ये जन सुराजची एन्ट्री; शिक्षक मतदारसंघांत मोठे बदल

बिहारमधील आठ विधान परिषद जागांच्या निकालांत राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने (एनडीए) चार जागा जिंकल्या. जन सुराज आणि राष्ट्रीय जनता दलाला प्रत्येकी एक जागा मिळाली, तर दोन जागांवर अपक्ष उमेदवार विजयी झाले. प्रशांत किशोर यांच्या जन सुराज पक्षासाठी विधान परिषद निवडणुकीतील हा पहिला विजय राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरला.या निवडणुकीत शिक्षक मतदारसंघांतील चारही विद्यमान आमदारांना पराभवाचा सामना करावा लागला. पाटणा शिक्षक मतदारसंघात राष्ट्रीय जनता दलाचे डॉ. संजीव कुमार यांनी भाजपचे नवल किशोर यादव यांचा पराभव केला. यामुळे नवल किशोर यादव यांचे सुमारे तीन दशकांचे वर्चस्व संपुष्टात आले.दरभंगा मतदारसंघात काँग्रेसचे मदन मोहन झा यांनी जन सुराजच्या उमेदवारावर विजय मिळवला. बिहारमधील या निकालांनी शिक्षक मतदारसंघांतील मतदारांचा कौल आणि नव्या राजकीय पर्यायांना मिळणारा प्रतिसाद याकडे लक्ष वेधले आहे.

मोदींच्या पोस्टमुळे बॅलेट पेपरचा मुद्दा चर्चेत

निवडणूक निकालांदरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी समाजमाध्यमांवर केलेल्या पोस्टमुळेही राजकीय चर्चा रंगली. उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, बिहार आणि कर्नाटक या चार राज्यांतील २८ जागांसाठी मतपत्रिकेद्वारे मतदान झाल्याचा उल्लेख करत त्यांनी काँग्रेसला किती जागा मिळाल्या, असा सवाल उपस्थित केला.दुसरीकडे, काँग्रेसने भाजपला लक्ष्य करत आगामी निवडणुका ईव्हीएमऐवजी मतपत्रिकेद्वारे घेण्याचे आव्हान दिले. मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि मतदारयाद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाच्या (एसआयआर) मुद्द्यावरून दोन्ही पक्षांमध्ये आधीच सुरू असलेल्या वादात या निकालांमुळे नव्या राजकीय आरोपांची भर पडली आहे.चार राज्यांतील या निवडणुकांनी स्थानिक राजकीय समीकरणे, पक्षांची संघटनात्मक ताकद आणि मतदारसंघनिहाय प्रभाव यांचे वेगवेगळे चित्र समोर आणले आहे. काही ठिकाणी प्रस्थापित उमेदवारांना पराभव स्वीकारावा लागला, तर काही मतदारसंघांत पक्षांनी आपले वर्चस्व कायम राखले. त्यामुळे या निकालांचे पडसाद आगामी काळात उमटण्याची शक्यता आहे.

---------------------

हिंदुस्थान समाचार / मनीष कुलकर्णी