
तेल शुद्धीकरण प्रकल्प आणि लष्करी तळांना लक्ष्य
रशियाच्या ५५ टक्क्यांहून अधिक तेल शुद्धीकरण क्षमतेवर परिणाम झाल्याचा झेलेन्स्की यांचा दावा
कीव, १६ नोव्हेंबर (हिं.स.) : रशिया आणि युक्रेन यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धाला नवे वळण मिळण्याची चिन्हे दिसत असून, युक्रेनने रशियावर आतापर्यंतचा सर्वात मोठा ड्रोन हल्ला केल्याचा दावा केला जात आहे. रशियाच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने तब्बल १,३३६ युक्रेनियन ड्रोन पाडल्याची माहिती रशियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने सोमवारी दिली. मात्र, या दाव्याची स्वतंत्रपणे पुष्टी झालेली नाही. या हल्ल्यामुळे रशियाच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेपुढील आव्हाने पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहेत.
युक्रेनने अलीकडील काळात रशियाच्या हद्दीतील लांब पल्ल्याच्या लक्ष्यांवर ड्रोन हल्ल्यांची तीव्रता वाढवली आहे. रशियासोबतच क्रिमिया द्वीपकल्पातील महत्त्वाच्या ठिकाणांनाही लक्ष्य केले जात आहे. काळा समुद्र आणि अझोव्ह समुद्र परिसरातील लष्करी तसेच धोरणात्मक ठिकाणांवरही हल्ले करण्यात येत आहेत. गेल्या काही महिन्यांत झालेल्या काही कारवायांमध्ये एक हजारांहून अधिक ड्रोनचा वापर झाल्याचे वृत्त आहे.
तेल उद्योगाला मोठा फटका बसल्याचा दावा
युक्रेनच्या हल्ल्यांचे प्रमुख लक्ष्य रशियातील तेल शुद्धीकरण कारखाने असल्याचे दिसून येत आहे. हे कारखाने रशियाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी आणि इंधन पुरवठ्यासाठी महत्त्वाचे मानले जातात. युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांनी रविवारी रात्री उशिरा केलेल्या दाव्यानुसार, युक्रेनच्या हल्ल्यांमुळे रशियाची ५५ टक्क्यांहून अधिक तेल शुद्धीकरण क्षमता ठप्प झाली आहे. तथापि, या दाव्याबाबत रशियन अधिकाऱ्यांकडून अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही. तसेच या आकडेवारीची स्वतंत्र पुष्टीही झालेली नाही.
रशियाकडून युक्रेनच्या ऊर्जा सुविधांवर हल्ले
दुसरीकडे, रशियाकडून युक्रेनमधील निवासी भाग आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याचे हल्ले सुरूच आहेत. विशेषतः वीजपुरवठा यंत्रणा, ऊर्जा केंद्रे आणि संबंधित सुविधांवर होणाऱ्या हल्ल्यांमुळे युक्रेनमधील नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत आहे. वीजपुरवठा खंडित होणे, आवश्यक सेवांमध्ये अडथळे निर्माण होणे आणि हिवाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांच्या अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे.
लष्करी पुरवठा साखळी विस्कळीत करण्याचा प्रयत्न
विश्लेषकांच्या मते, युक्रेनच्या हल्ल्यांचा उद्देश केवळ रशियाच्या लष्करी ठिकाणांचे नुकसान करणे एवढाच मर्यादित नाही. रशियातील तेल उद्योग, शस्त्रनिर्मिती कारखाने, ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण तळ तसेच सैन्याला रसद पुरवणाऱ्या मार्गांना लक्ष्य करून रशियाच्या युद्धक्षमतांवर परिणाम घडवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. मध्यम पल्ल्याच्या हल्ल्यांमुळे रशियन सैन्याला शस्त्रसामग्री आणि अन्य आवश्यक साहित्य पोहोचवण्यात अडथळे निर्माण होऊ शकतात.
स्टारलिंकच्या लष्करी वापरावरूनही चर्चा
दरम्यान, युक्रेनच्या हवाई संरक्षण आणि लष्करी दळणवळण क्षमतेसंदर्भात अमेरिकेत विकसित करण्यात आलेल्या स्टारशील्ड प्रणालीचीही चर्चा सुरू आहे. स्टारशील्ड ही स्पेसएक्सच्या स्टारलिंक उपग्रह इंटरनेट सेवेची लष्करी वापरासाठी विकसित केलेली आवृत्ती आहे. या प्रणालीशी संबंधित निर्बंध किंवा तांत्रिक बदलांचा युक्रेनच्या संरक्षण क्षमतेवर काय परिणाम होतो, हा मुद्दाही महत्त्वाचा ठरत आहे.
युक्रेनच्या लष्कराने रशियाच्या शस्त्रनिर्मिती कारखान्यांसह ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या तळांना लक्ष्य करण्यावर भर दिला आहे. त्यामुळे युद्ध केवळ आघाडीवरील संघर्षापुरते मर्यादित न राहता दोन्ही देशांच्या महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांपर्यंत पोहोचले आहे.
युद्धविराम चर्चेवरही अनिश्चिततेचे सावट
एकीकडे युक्रेनकडून रशियाच्या हद्दीत प्रतिहल्ले तीव्र केले जात असताना, दुसरीकडे मॉस्कोकडून युद्धात विजय मिळवण्याचा निर्धार व्यक्त केला जात आहे. अमेरिकेच्या मध्यस्थीने सुरू असलेल्या चर्चांनंतरही प्रत्यक्ष युद्धस्थितीत ठोस बदल झाल्याचे दिसत नाही. युक्रेनच्या हल्ल्यांमुळे रशियाचे नेमके किती आर्थिक आणि लष्करी नुकसान झाले आहे, याची अधिकृत व स्वतंत्र आकडेवारी अद्याप उपलब्ध नाही. रशियन प्रशासनाकडूनही नुकसानीचा संपूर्ण तपशील सार्वजनिक केला जात नसल्याने परिस्थितीचे वस्तुनिष्ठ आकलन करणे कठीण ठरत आहे.
दरम्यान, दोन्ही देशांकडून एकमेकांच्या महत्त्वाच्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्याचे सत्र सुरूच असल्याने युद्धाचा कालावधी आणि त्याचे आर्थिक, लष्करी तसेच मानवी परिणाम याबाबतची चिंता कायम आहे.
---------------------------
हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode