कंपनीकडून स्वतंत्र चौकशी सुरू

वॉशिंग्टन, ९ नोव्हेंबर (हिं.स.) : जगातील आघाडीची कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) चिप उत्पादक कंपनी एनव्हिडियाचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) जेन्सेन हुआंग एका गंभीर वादाच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. चीनच्या कथित गुप्तचर यंत्रणेशी संबंधित असल्याचा संशय असलेल्या सिंगापूरस्थित व्यावसायिक महिला एलिस हुआंग हिच्याशी त्यांचे जवळचे, तसेच प्रेमसंबंध असल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या पार्श्वभूमीवर जेन्सेन हुआंग यांनी पत्नीशी प्रतारणा केल्याची कबुली देत कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांची आणि कुटुंबीयांची माफी मागितली आहे. दरम्यान, या प्रकरणातील संभाव्य राष्ट्रीय सुरक्षा आणि कंपनीच्या गोपनीय तंत्रज्ञानविषयक माहितीच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने एनव्हिडियाच्या संचालक मंडळाने स्वतंत्र चौकशी सुरू केली आहे.

अमेरिकेतील माध्यमांच्या वृत्तानुसार, एलिस हुआंग ही सिंगापूरस्थित मेगास्पीड (Megaspeed) या डेटा सेंटर आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपनीत वरिष्ठ पदावर कार्यरत होती. अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांना ती चीनच्या गुप्तचर यंत्रणेशी संबंधित असल्याचा संशय होता. तिने जेन्सेन हुआंग यांच्याशी जवळचे संबंध प्रस्थापित करून एनव्हिडियाच्या व्यावसायिक योजना, अत्याधुनिक एआय चिप्स आणि महत्त्वपूर्ण माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप आहे. या माहितीचा वापर चीनच्या हितासाठी करण्यात आल्याची शक्यता तपासली जात आहे. मात्र, हे आरोप अद्याप स्वतंत्र चौकशीत सिद्ध झालेले नाहीत.

कर्मचाऱ्यांना ई-मेल; पत्नीची माफी मागितली

या प्रकरणानंतर जेन्सेन हुआंग यांनी ८ नोव्हेंबर रोजी एनव्हिडियाच्या कर्मचाऱ्यांना ई-मेल पाठवला. त्यामध्ये त्यांनी पत्नीशी प्रतारणा केल्याचे स्पष्टपणे मान्य केले. आपल्या वैयक्तिक कृतीमुळे पत्नी आणि मुलांना मोठा मानसिक त्रास झाल्याचे त्यांनी नमूद केले.

'मी माझ्या पत्नीशी प्रतारणा केली. माझ्या कृतीमुळे तिला आणि मुलांना वेदना झाल्या. माझ्या वर्तनाचे कोणतेही समर्थन होऊ शकत नाही. मी केलेल्या चुकीची संपूर्ण जबाबदारी स्वीकारतो आणि मनापासून माफी मागतो,' अशा आशयाचे निवेदन त्यांनी केले.

कुटुंबीयांनी आयुष्यभर दिलेल्या प्रेमाचा आणि पाठिंब्याचा आपण आदर राखू शकलो नाही, याची खंतही त्यांनी व्यक्त केली. एनव्हिडियातील सहकारी, संचालक मंडळ, भागीदार आणि गुंतवणूकदार यांच्याप्रतीही त्यांनी दिलगिरी व्यक्त केली. कंपनीचे नेतृत्व करण्याची संधी ही आपल्यासाठी मोठी जबाबदारी असल्याचे सांगत पुन्हा विश्वास संपादन करण्यासाठी प्रयत्न करणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

संचालक मंडळाकडून स्वतंत्र चौकशी

या संपूर्ण प्रकरणाची गंभीर दखल घेत एनव्हिडियाच्या संचालक मंडळाने ८ नोव्हेंबर रोजी अधिकृत निवेदन प्रसिद्ध केले. त्यानुसार, कंपनीचे संस्थापक आणि सीईओ परदेशी गुप्तचर यंत्रणेच्या संभाव्य कारवाईचे लक्ष्य ठरले होते का, याची स्वतंत्र चौकशी करण्यात येणार आहे.

या चौकशीवर स्वतंत्र संचालकांची समिती देखरेख करणार असून बाह्य कायदेतज्ज्ञांची मदत घेतली जाणार आहे. कंपनीच्या गोपनीय माहितीची गळती झाली आहे का, तसेच अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित कोणतीही संवेदनशील माहिती परदेशी यंत्रणांपर्यंत पोहोचली आहे का, याची तपासणी केली जाणार आहे.

विशेष म्हणजे, संचालक मंडळाने आतापर्यंत उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेशी किंवा एनव्हिडियाच्या गोपनीय माहितीशी तडजोड झाल्याचे कोणतेही संकेत नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. तथापि, सर्व उपलब्ध तथ्यांची सखोल तपासणी केली जाईल. हुआंग यांच्यावर आणि त्यांच्या नेतृत्वावर कंपनीचा विश्वास कायम असल्याचेही मंडळाने नमूद केले आहे.

मेगास्पीड कंपनीही संशयाच्या भोवऱ्यात

या प्रकरणात मेगास्पीड कंपनीची भूमिकाही महत्त्वाची ठरली आहे. अमेरिकेच्या वाणिज्य विभागाने यापूर्वी या कंपनीच्या व्यवहारांची चौकशी केली होती. अमेरिकेने चीनला अत्याधुनिक एआय चिप्सच्या निर्यातीवर घातलेले निर्बंध चुकवून या चिप्स चीनपर्यंत पोहोचवण्यात मेगास्पीडने मदत केली होती का, याचा तपास सुरू होता.

अमेरिकेसाठी हा विषय केवळ एका कंपनीच्या व्यावसायिक व्यवहारांपुरता मर्यादित नाही. एनव्हिडियाच्या अत्याधुनिक ग्राफिक्स प्रोसेसिंग युनिट्सचा (जीपीयू) वापर कृत्रिम बुद्धिमत्ता, प्रगत संगणकीय प्रणाली, डेटा सेंटर आणि लष्करीदृष्ट्या महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानामध्ये होतो. त्यामुळे या चिप्सची निर्यात, त्यांचा अंतिम वापर आणि त्यासंबंधित माहितीची सुरक्षा अमेरिकेसाठी अत्यंत संवेदनशील बाब आहे.

हुआंग यांचे स्पष्टीकरण; व्यावसायिक संबंध असल्याचा दावा

दरम्यान, जेन्सेन हुआंग यांनी मेगास्पीड आणि तिच्या अधिकाऱ्यांशी असलेले संबंध सामान्य व्यावसायिक स्वरूपाचे असल्याचे यापूर्वी स्पष्ट केले होते. कंपनीच्या जीपीयू चिप्सचा पुरवठा आणि त्यांचा वापर यांची नोंद ठेवली जात असल्याचेही त्यांनी सांगितले होते.

एलिस हुआंग यांच्याशी झालेला संवाद हा इतर चिनी ग्राहक आणि व्यावसायिक अधिकाऱ्यांशी होणाऱ्या संवादासारखाच होता, असे त्यांचे म्हणणे होते. एलिस आता मेगास्पीडमध्ये कार्यरत नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. तिच्याबाबत कोणताही गुप्तचरविषयक संशय असल्याची माहिती अमेरिकन सरकारने आपल्याला पूर्वी दिली नव्हती, असेही त्यांनी नमूद केले होते.

चीनकडून आरोपांचे खंडन; अमेरिकेत सुरक्षेचा मुद्दा ऐरणीवर

यापूर्वी चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने जेन्सेन हुआंग यांना लक्ष्य करण्यासाठी चीनने गुप्तचर कट रचल्याच्या वृत्तांचे खंडन केले होते. हे आरोप निराधार असल्याचे चीनने म्हटले होते. त्यामुळे या प्रकरणाला अमेरिका-चीन तंत्रज्ञान स्पर्धेचीही पार्श्वभूमी लाभली आहे.

एआय उद्योगासाठीही महत्त्वाची घडामोड

एनव्हिडिया ही सध्या जागतिक एआय उद्योगातील अत्यंत महत्त्वाची कंपनी आहे. तिच्या चिप्सवर जगभरातील अनेक मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्यांचे डेटा सेंटर आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली अवलंबून आहेत. अशा परिस्थितीत कंपनीच्या सर्वोच्च नेतृत्वाशी संबंधित गुप्तचरविषयक आरोप आणि संभाव्य माहिती गळतीचा मुद्दा गुंतवणूकदार, तंत्रज्ञान क्षेत्र आणि अमेरिकी धोरणकर्त्यांसाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.

या प्रकरणात सध्या तीन बाबी निर्णायक ठरणार आहेत. पहिली म्हणजे, एलिस हुआंगचे चीनच्या गुप्तचर यंत्रणेशी असलेले कथित संबंध कितपत सिद्ध होतात. दुसरी म्हणजे, जेन्सेन हुआंग यांच्याकडून कंपनीची संवेदनशील माहिती मिळवली गेली होती का. आणि तिसरी म्हणजे, एनव्हिडियाच्या चिप्सच्या पुरवठा साखळीतून अमेरिकेचे निर्यात निर्बंध चुकवले गेले होते का.

या प्रश्नांची उत्तरे स्वतंत्र चौकशी आणि संबंधित सरकारी तपासातूनच स्पष्ट होतील. तोपर्यंत जेन्सेन हुआंग यांच्यावरील आरोप आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित संशय यांना सिद्ध झालेले तथ्य मानता येणार नाही.

--------------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode