- सेबीची मंजुरी, गुंतवणूकदारांना हेजिंगचा नवा पर्याय

नवी दिल्ली, 30 मार्च (हिं.स.)। नेशनल स्टॉक एक्सचेंज म्हणजेच एनएसई आपल्या कमोडिटी डेरिव्हेटिव्ह्ज सेगमेंटमध्ये मोठा विस्तार करत असून १३ एप्रिल २०२६ पासून डेटेड ब्रेंट क्रूड ऑइलचे फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट्स लॉन्च करणार आहे. या उपक्रमाला भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ अर्थात सेबीकडून मंजुरी मिळाली असून त्यामुळे भारतीय ट्रेडर्स आणि गुंतवणूकदारांसाठी आंतरराष्ट्रीय बाजाराशी थेट जोडणारा एक महत्त्वाचा मार्ग खुला झाला आहे.

एनएसईने जारी केलेल्या सर्क्युलरनुसार या नव्या कॉन्ट्रॅक्टसाठी बीआरक्रूडऑयल (BRCRUDEOIL) हा सिम्बॉल वापरण्यात येणार आहे. हा कॉन्ट्रॅक्ट एस एंड पी ग्लोबल एनर्जीच्या डेटेड ब्रेंट असेसमेंटवर आधारित असणार आहे. जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किंमती ठरवण्यासाठी ब्रेंट क्रूड हा सर्वाधिक विश्वासार्ह बेंचमार्क मानला जातो, त्यामुळे हा प्रोडक्ट भारतीय बाजारात आणणे ट्रेडर्ससाठी फायदेशीर ठरणार असल्याचे एक्सचेंजने स्पष्ट केले आहे.

या कॉन्ट्रॅक्टची ट्रेडिंग वेळही जागतिक बाजाराशी सुसंगत ठेवण्यात आली आहे. सोमवार ते शुक्रवार सकाळी ९ वाजल्यापासून रात्री ११:३० किंवा ११:५५ वाजेपर्यंत ट्रेडिंग करता येणार आहे. ही वेळ यूएस डेलाइट सेव्हिंगनुसार बदलू शकते. यामुळे भारतीय गुंतवणूकदारांना आंतरराष्ट्रीय मार्केटमधील चढ-उताराचा थेट फायदा घेता येणार आहे.

या फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्टची सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे हे पूर्णपणे कॅश सेटलमेंटवर आधारित असतील. म्हणजे एक्सपायरीच्या वेळी प्रत्यक्ष कच्च्या तेलाची डिलिव्हरी घ्यावी लागणार नाही. अंतिम सेटलमेंट किंमत ही संबंधित महिन्यातील डेटेड ब्रेंट क्रूडच्या सरासरी किंमतीवर आधारित असेल आणि त्याचे रुपयांमध्ये रूपांतर करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँक म्हणजे आरबीआयचा अमेरिकन डॉलर - भारतीय रुपया रेफरन्स दर वापरला जाईल.

या नव्या कॉन्ट्रॅक्टमागचा मुख्य उद्देश भारतीय बाजारातील कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांना प्रभावी हेजिंगचे साधन उपलब्ध करून देणे हा आहे. भारत हा मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आयात करणारा देश असल्यामुळे जागतिक किंमतींमधील बदलांचा थेट परिणाम देशांतर्गत कंपन्यांवर होतो. अशा परिस्थितीत या फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्टच्या मदतीने कंपन्या त्यांच्या खर्चातील अनिश्चितता कमी करू शकतील.

एनएसईने या कॉन्ट्रॅक्टसाठी गुणवत्ता मानकांबाबतही कठोर नियम लागू केले आहेत. हे नियम एस एंड पी ग्लोबल एनर्जीच्या आंतरराष्ट्रीय निकषांनुसार असतील, ज्यामुळे कॉन्ट्रॅक्टची विश्वासार्हता आणि पारदर्शकता कायम राहील. बाजार तज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे कमोडिटी मार्केटमध्ये लिक्विडिटी वाढेल आणि मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज ऑफ इंडिया म्हणजे एमसीएक्स व्यतिरिक्त ट्रेडर्सना आणखी एक सक्षम पर्याय उपलब्ध होईल.

एकूणच, एनएसईचा हा निर्णय भारतीय कमोडिटी मार्केटसाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात असून यामुळे जागतिक दर्जाचे ट्रेडिंग आणि जोखीम व्यवस्थापन भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी अधिक सुलभ होणार आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule