वॉशिंग्टन, 28 जुलै (हिं.स.)।अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोमवारी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी तुर्कीला अमेरिकेची एफ-३५ लढाऊ विमाने विकण्यास घेतलेल्या आक्षेपाला स्पष्टपणे फेटाळून लावले. अमेरिका कोणती शस्त्रसामग्री विकणार हे कोणताही परदेशी नेता ठरवू शकत नाही, असे ट्रम्प यांनी ठामपणे सांगितले. त्यांनी तुर्कीला अमेरिकेचा “अत्यंत चांगला सहकारी” असेही संबोधले.

एअर फोर्स वन विमानात पत्रकारांशी संवाद साधताना ट्रम्प म्हणाले, “आम्ही काय विकावे हे मला कोणीही सांगणार नाही. तुर्की हा आमचा अतिशय चांगला सहयोगी राहिला आहे.”अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे हे वक्तव्य अशा वेळी आले आहे, जेव्हा इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू सोमवारी वॉशिंग्टन डीसी येथे पोहोचले. दोन्ही नेत्यांमधील महत्त्वाच्या बैठकीत प्रादेशिक सुरक्षा आणि इराणसोबत वाढता तणाव हे प्रमुख विषय असणार आहेत.

या महिन्याच्या सुरुवातीला नेतान्याहू यांनी तुर्कीला अमेरिकेची एफ-३५ स्टेल्थ लढाऊ विमाने विकण्याच्या प्रस्तावाला तीव्र विरोध दर्शवला होता. त्यांच्या मते, यामुळे प्रदेशातील सामरिक शक्तीचे संतुलन बिघडू शकते.

माध्यमांना दिलेल्या मुलाखतीत नेतान्याहू म्हणाले, “मी स्वतः राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांना हा करार मंजूर करू नये, अशी विनंती केली होती.” ट्रम्प यांनी त्यांच्या पहिल्या कार्यकाळात तुर्कीवर लादलेले निर्बंध हटविण्याचा विचार सुरू असल्याचे संकेत दिल्यानंतर हे वक्तव्य करण्यात आले होते.नेतान्याहू यांनी असेही म्हटले की, अमेरिकेची सर्वात अत्याधुनिक लढाऊ विमाने तुर्कीला विकल्याने तो अमेरिका-अनुकूल देश ठरणार नाही. तुर्कीचे राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तय्यिप एर्दोगान यांचा उल्लेख करताना त्यांनी दावा केला की तुर्कीच्या सरकारवर मुस्लिम ब्रदरहूडचा प्रभाव आहे आणि ही संघटना अमेरिकेविरोधी भूमिका घेते.

ते म्हणाले, “तुर्की हा अमेरिकेचा आदर्श सहयोगी नाही. तो माझ्या देशाचा, म्हणजे जगातील एकमेव ज्यू राष्ट्राचा, नाश करण्याच्या धमक्या देतो.” नेतान्याहू यांनी इशारा दिला की तुर्कीला एफ-३५ विमाने देण्यात आल्यास त्याचे परिणाम संपूर्ण प्रदेशावर होतील. त्यांनी सांगितले की, पश्चिम आशियातील सामरिक संतुलन बिघडू नये म्हणून तुर्कीला ही लढाऊ विमाने विकू नयेत, असे त्यांनी ट्रम्प यांना थेट सांगितले आहे.

यापूर्वी ट्रम्प यांनी तुर्कीला एफ-३५ विमाने विकायची की नाही याबाबत त्यांचे प्रशासन लवकरच निर्णय घेईल, असे म्हटले होते. हा निर्णय अमेरिकन काँग्रेसने या विक्रीवर घातलेल्या निर्बंधांच्या पार्श्वभूमीवर घेतला जाणार आहे.दरम्यान, ट्रम्प यांनी रशियाकडून एस-४०० हवाई संरक्षण प्रणाली खरेदी केल्यामुळे तुर्कीवर लादण्यात आलेले अमेरिकन निर्बंध हटवण्यात येतील, अशी घोषणाही केली. ते म्हणाले, “तुर्कीसोबतचे आमचे संबंध पूर्वीपेक्षा अधिक मजबूत झाले आहेत. अनेक बाबतीत तुर्कीने आमच्या काही पारंपरिक मित्रदेशांपेक्षाही अधिक निष्ठा दाखवली आहे.”

त्यांनी पुढे सांगितले की, रशियाची एस-४०० प्रणाली खरेदी केल्यानंतरही तुर्कीला एफ-३५ विमाने खरेदी करण्याची परवानगी मिळावी, असे अनेकांचे मत आहे. ट्रम्प यांनी एफ-३५ ला “आतापर्यंतचे सर्वोत्तम लढाऊ विमान” असे संबोधले आणि तुर्कीला ही विमाने विकण्याच्या प्रस्तावाचा “गंभीरपणे विचार केला जाईल” असे स्पष्ट केले.

तुर्कीचे राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तय्यिप एर्दोगान यांनीही संकेत दिले आहेत की, त्यांचा देश लवकरच अमेरिकेकडून एफ-३५ लढाऊ विमाने खरेदी करण्याचा करार करू शकतो. तसेच तुर्कीमध्ये विकसित होत असलेल्या केएएएन लढाऊ विमानासाठी अमेरिकन इंजिन खरेदी करण्याबाबतही सकारात्मक प्रगती होण्याची त्यांना अपेक्षा आहे.

---------------

हिंदुस्थान समाचार / Priyanka Bansode